Leggi›Libro 6

Libro 6 · 4911 versi · 140 sezioni

دفتر ششم

Book VI

دیباچهٔ دفتر ششم · فارسی

بسم الله الرحمن الرحیم

مُجلّد ششم از دفترهای مثنوی و بیّنات معنوی که مصباح ظلام وهْم و شُبْهت و خیالات و شکّ و ریبت باشد، و این مصباح را به حسّ حیوانی ادارک نتوان کردن، زیرا مقام حیوانی اسْفل سافلین است که ایشان را از بهر عمارت صورت عالم اسفل آفریده اند و بر حواسّ و مدارک ایشان دایره‌یی کشیده‌اند که از آن دایره تجاوز نکنند، ﴿ذالک تقدیر العزیز العلیم﴾ یعنی مقدار رسیدن عمل ایشان و جولان نظر ایشان پدید کرد، چنان که هر ستاره را مقداری ست و کارگاهی از فلک که تا آن حد عمل او برسد و همچون حاکم شهری که حکم او در آن شهر نافذ باشد، گس واری توابع آن شهر او حاکم نباشد. عصمنا الله من حبسه و ختمه و ما حجب به المحجوبین آمین یا رب العالمین.

o leggila nella tua lingua:

❋ ❋ ❋
  1. 001 بخش ۱ - تمامت کتاب الموطد الکریمIl completamento del libro Al-Muwatta' al-Karim (Il Sentiero Onorevole) 128 versi
  2. 002 بخش ۲ - سؤال سایل از مرغی کی بر سر ربض شهری نشسته باشد سر او فاضل‌ترست و عزیزتر و شریف‌تر و مکرم‌تر یا دم او و جواب دادن واعظ سایل را به قدر فهم اوLa domanda di un viandante su un uccello posato su un parapetto di una città: 'La sua testa è più eccellente, più nobile, più onorevole e più stimata, o la sua coda?' E la risposta del predicatore al viandante, secondo la sua comprensione. 54 versi
  3. 003 بخش ۳ - نکوهیدن ناموسهای پوسیده را کی مانع ذوق ایمان و دلیل ضعف صدق‌اند و راه‌زن صد هزار ابله چنانک راه‌زن آن مخنث شده بودند گوسفندان و نمی‌یارست گذشتن و پرسیدن مخنث از چوپان کی این گوسفندان تو مرا عجب گزند گفت ای مردی و در تو رگ مردی هست همه فدای تو اند و اگر مخنثی هر یکی ترا اژدرهاست مخنثی دیگر هست کی چون گوسفندان را بیند در حال از راه باز گردد نیارد پرسیدن ترسد کی اگر بپرسم گوسفندان در من افتند و مرا بگزندIl biasimo delle usanze obsolete che impediscono il gusto della fede e sono indice di debolezza di sincerità, e che sono briganti per centomila stolti, così come erano briganti per quel che era effeminato e non osava passare e l'effeminato chiese al pastore: 'Questo tuo gregge mi nuoce in modo strano'. Disse: 'O uomo, e c'è in te una vena di mascolinità, tutti ti sono sacrificati, e se sei effeminato, ognuno di loro è un drago per te'. C'è un altro effeminato che, quando vede il gregge, subito torna indietro e non osa chiedere, temendo che se chiedesse, il gregge gli si avventerebbe addosso e lo morderebbe. 27 versi
  4. 004 بخش ۴ - مناجات و پناه جستن به حق از فتنهٔ اختیار و از فتنهٔ اسباب اختیار کی سماوات و ارضین از اختیار و اسباب اختیار شکوهیدند و ترسیدند و خلقت آدمی مولع افتاد بر طلب اختیار و اسباب اختیار خویش چنانک بیمار باشد خود را اختیار کم بیند صحت خواهد کی سبب اختیارست تا اختیارش بیفزاید و منصب خواهد تا اختیارش بیفزاید و مهبط قهر حق در امم ماضیه فرط اختیار و اسباب اختیار بوده است هرگز فرعون بی‌نوا کس ندیده استLa preghiera e la ricerca di rifugio in Dio dalla tentazione della libera scelta e dalle tentazioni delle cause della libera scelta, perché i cieli e la terra si lamentavano e temevano la libera scelta e le sue cause, e la creazione umana è incline a cercare la propria libera scelta e le sue cause, così come il malato che si sente con poca libera scelta desidera la salute, che è una causa di libera scelta, affinché la sua libera scelta aumenti, e desidera una posizione affinché la sua libera scelta aumenti. E la causa della punizione di Dio nelle nazioni passate è stata l'eccesso di libera scelta e delle sue cause; nessuno ha mai visto un Faraone senza mezzi. 39 versi
  5. 005 بخش ۵ - حکایت غلام هندو کی به خداوند‌زادهٔ خود پنهان هوای آورده بود چون دختر را با مهتر‌زاده‌ای عقد کردند غلام خبر یافت رنجور شد و می‌گداخت و هیچ طبیب علت او را در نمی‌یافت و او را زهرهٔ گفتن نهLa storia di uno schiavo indù che nutriva segretamente un affetto per la figlia del suo padrone. Quando la ragazza fu promessa in sposa a un nobile, lo schiavo lo seppe, si ammalò e si consumò, e nessun medico riusciva a capire la sua malattia, e lui non aveva il coraggio di parlare. 35 versi
  6. 006 بخش ۶ - صبر فرمودن خواجه مادر دختر را کی غلام را زجر مکن من او را بی‌زجر ازین طمع باز آرم کی نه سیخ سوزد نه کباب خام ماندIl maestro comandò alla madre della ragazza di pazientare: 'Non punire lo schiavo, lo farò desistere da questa ambizione senza punizione, affinché né lo spiedo bruci né la carne resti cruda'. 38 versi
  7. 007 بخش ۷ - در بیان آنک این غرور تنها آن هندو را نبود بلک هر آدمیی به چنین غرور مبتلاست در هر مرحله‌ای الا من عصم اللهRiguardo al fatto che questo inganno non era solo dell'Indù, ma ogni essere umano è affetto da tale inganno in ogni fase, eccetto chi Dio protegge. 31 versi
  8. 008 بخش ۸ - در عموم تاویل این آیت کی کلما اوقدوا نارا للحربIn generale, l'interpretazione di questo versetto: "Ogni volta che accendono il fuoco della guerra" (Corano 5:64) 4 versi
  9. 009 بخش ۹ - قصه‌ای هم در تقریر اینUna storia a conferma di questo 28 versi
  10. 010 بخش ۱۰ - وا نمودن پادشاه به امرا و متعصبان در راه ایاز سبب فضیلت و مرتبت و قربت و جامگی او بریشان بر وجهی کی ایشان را حجت و اعتراض نماندIl re rivela agli emiri e ai fanatici, riguardo ad Ayaz, il motivo della sua eccellenza, del suo rango, della sua vicinanza e del suo stipendio superiore, in modo che non abbiano più argomentazioni o obiezioni. 16 versi
  11. 011 بخش ۱۱ - مدافعهٔ امرا آن حجت را به شبههٔ جبریانه و جواب دادن شاه ایشان راGli emiri respinsero quella prova con un pretesto fatalistico, e il re rispose loro 34 versi
  12. 012 بخش ۱۲ - حکایت آن صیادی کی خویشتن در گیاه پیچیده بود و دستهٔ گل و لاله را کله‌وار به سر فرو کشیده تا مرغان او را گیاه پندارند و آن مرغ زیرک بوی برد اندکی کی این آدمیست کی برین شکل گیاه ندیدم اما هم تمام بوی نبرد به افسون او مغرور شد زیرا در ادراک اول قاطعی نداشت در ادراک مکر دوم قاطعی داشت و هو الحرص و الطمع لا سیما عند فرط الحاجة و الفقر قال النبی صلی الله علیه و سلم کاد الفقر ان یکون کفراLa storia del cacciatore che si avvolse nell'erba e si mise in testa un mazzo di fiori e tulipani come un cappello, affinché gli uccelli lo scambiassero per erba. Ma l'uccello astuto percepì un po' che era un uomo, perché non aveva mai visto erba in quella forma, eppure non percepì completamente l'inganno e fu sedotto dal suo incantesimo, perché nella prima percezione non aveva una certezza, ma nella seconda percezione dell'inganno aveva una certezza, ed essa era l'avidità e l'ambizione, specialmente in caso di estrema necessità e povertà. Il Profeta (pace su di lui) disse: 'La povertà è vicina alla miscredenza'. 32 versi
  13. 013 بخش ۱۳ - حکایت آن شخص کی دزدان قوج او را بدزدیدند و بر آن قناعت نکرد به حیله جامه‌هاش را هم دزدیدندLa storia di un uomo a cui i ladri rubarono un ariete, e non si accontentarono di questo, ma gli rubarono anche i vestiti con un trucco. 11 versi
  14. 014 بخش ۱۴ - مناظرهٔ مرغ با صیاد در ترهب و در معنی ترهبی کی مصطفی علیه‌السلام نهی کرد از آن امت خود را کی لا رهبانیة فی الاسلامDibattito tra l'uccello e il cacciatore sulla rinuncia e sul significato di rinuncia che Mustafa (su di lui la pace) proibì alla sua comunità, dicendo: 'Non c'è monachesimo nell'Islam'. 64 versi
  15. 015 بخش ۱۵ - حکایت پاسبان کی خاموش کرد تا دزدان رخت تاجران بردند به کلی بعد از آن هیهای و پاسبانی می‌کردLa storia della sentinella che rimase in silenzio mentre i ladri portavano via tutte le merci dei mercanti, e dopo di che cominciò a gridare e a fare la sentinella. 15 versi
  16. 016 بخش ۱۶ - حواله کردن مرغ گرفتاری خود را در دام به فعل و مکر و زرق زاهد و جواب زاهد مرغ راL'uccello attribuisce la sua cattura nella trappola all'azione, all'astuzia e all'inganno dell'asceta, e la risposta dell'asceta all'uccello 36 versi
  17. 017 بخش ۱۷ - حکایت آن عاشق کی شب بیامد بر امید وعدهٔ معشوق بدان وثاقی کی اشارت کرده بود و بعضی از شب منتظر ماند و خوابش بربود معشوق آمد بهر انجاز وعده او را خفته یافت جیبش پر جوز کرد و او را خفته گذاشت و بازگشتLa storia dell'innamorato che venne di notte nella speranza di un appuntamento con l'amata in quella stanza che gli era stata indicata. Attese una parte della notte e si addormentò. L'amata venne per mantenere la promessa, lo trovò addormentato, gli riempì il taschino di noci e lo lasciò addormentato, e se ne andò. 50 versi
  18. 018 بخش ۱۸ - استدعاء امیر ترک مخمور مطرب را به وقت صبوح و تفسیر این حدیث کی ان لله تعالی شرابا اعده لاولیائه اذا شربوا سکروا و اذا سکروا طابوا الی آخر الحدیث. می در خم اسرار بدان می‌جوشد؛ تا هر که مجردست از آن می‌نوشد قال الله تعالی ان الابرار یشربون این می که تو می‌خوری حرامست ما می نخوریم جز حلالی «جهد کن تا ز نیست هست شوی وز شراب خدای مست شوی»L'invito dell'emiro turco ubriaco al cantore all'ora del mattutino e l'interpretazione di questo hadith: "In verità, Dio Onnipotente ha una bevanda che ha preparato per i Suoi amici; quando la bevono, si inebriano, e quando si inebriano, diventano buoni" fino alla fine dell'hadith. Il vino ribolle nel barile dei segreti affinché chi è libero da esso possa berlo. Dio Onnipotente disse: "In verità, i giusti berranno". Questo vino che bevi è proibito; noi non beviamo vino se non quello lecito. "Sforzati di passare dal non essere all'essere, e ubriacati del vino di Dio". 27 versi
  19. 019 بخش ۱۹ - در آمدن ضریر در خانهٔ مصطفی علیه‌السلام و گریختن عایشه رضی الله عنها از پیش ضریر و گفتن رسول علیه‌السلام کی چه می‌گریزی او ترا نمی‌بیند و جواب دادن عایشه رضی الله عنها رسول را صلی الله علیه و سلمL'ingresso del cieco nella casa di Mustafa (su di lui la pace) e la fuga di Aisha (che Dio sia soddisfatto di lei) davanti al cieco, e il Messaggero (su di lui la pace) disse: 'Perché fuggi? Lui non ti vede'. E la risposta di Aisha (che Dio sia soddisfatto di lei) al Messaggero (pace e benedizioni su di lui). 16 versi
  20. 020 بخش ۲۰ - امتحان کردن مصطفی علیه‌السلام عایشه را رضی الله عنها کی چه پنهان می‌شوی پنهان مشو که اعمی ترا نمی‌بیند تا پدید آید کی عایشه رضی الله عنها از ضمیر مصطفی علیه السلام واقف هست یا خود مقلد گفت ظاهرستMustafa (su di lui la pace) mise alla prova Aisha (che Dio sia soddisfatto di lei) dicendo: 'Perché ti nascondi? Non nasconderti, perché il cieco non ti vede'. Questo per mostrare se Aisha (che Dio sia soddisfatto di lei) era a conoscenza del segreto di Mustafa (su di lui la pace) o se si trattava solo di un'imitazione esteriore. 17 versi
  21. 021 بخش ۲۱ - حکایت آن مطرب کی در بزم امیر ترک این غزل آغاز کرد گلی یا سوسنی یا سرو یا ماهی نمی‌دانم ازین آشفتهٔ بی‌دل چه می‌خواهی نمی‌دانم و بانگ بر زدن ترک کی آن بگو کی می‌دانی و جواب مطرب امیر راLa storia del cantore che iniziò questa ghazal al banchetto dell'emiro turco: 'Sei una rosa, un giglio, un cipresso o una luna? Non lo so. Cosa vuoi da questo confuso senza cuore? Non lo so'. E il turco gridò: 'Dì quello che sai!' E la risposta del cantore all'emiro. 20 versi
  22. 022 بخش ۲۲ - تفسیر قوله علیه‌السلام موتوا قبل ان تموتوا بمیر ای دوست پیش از مرگ اگر می زندگی خواهی کی ادریس از چنین مردن بهشتی گشت پیش از ماL'interpretazione della Sua parola (su di lui la pace): "Morite prima di morire". Muori, amico, prima della morte se vuoi la vita, perché Idris è andato in paradiso per una morte simile prima di noi. 54 versi
  23. 023 بخش ۲۳ - تشبیه مغفلی کی عمر ضایع کند و وقت مرگ در آن تنگاتنگ توبه و استغفار کردن گیرد به تعزیت داشتن شیعهٔ اهل حلب هر سالی در ایام عاشورا به دروازهٔ انطاکیه و رسیدن غریب شاعر از سفر و پرسیدن کی این غریو چه تعزیه استLa similitudine di un negligente che spreca la vita e, al momento della morte, nel tumulto, comincia a pentirsi e a chiedere perdono, come la lamentazione annuale dei seguaci di Aleppo nei giorni di Ashura alla porta di Antiochia. E l'arrivo di un poeta straniero da un viaggio, che chiede: 'Che lamentela è questa?' 16 versi
  24. 024 بخش ۲۴ - نکته گفتن آن شاعر جهت طعن شیعه حلبIl poeta pronunciò un'osservazione per rimproverare gli Sciiti di Aleppo 13 versi
  25. 025 بخش ۲۵ - تمثیل مرد حریص نابیننده رزاقی حق را و خزاین و رحمت او را به موری کی در خرمن‌گاه بزرگ با دانهٔ گندم می‌کوشد و می‌جوشد و می‌لرزد و به تعجیل می‌کشد و سعت آن خرمن را نمی‌بیندLa metafora dell'uomo avido, cieco alla provvidenza di Dio e ai Suoi tesori e alla Sua misericordia, come una formica che, in un grande campo di grano, lotta con un chicco, si agita, trema e lo trascina in fretta, senza vedere la vastità del campo. 40 versi
  26. 026 بخش ۲۶ - داستان آن شخص کی بر در سرایی نیم‌شب سحوری می‌زد همسایه او را گفت کی آخر نیم‌شبست سحر نیست و دیگر آنک درین سرا کسی نیست بهر کی می‌زنی و جواب گفتن مطرب او راLa storia di un uomo che a mezzanotte bussava alla porta di una casa per il pasto pre-alba. Il vicino gli disse: 'È mezzanotte, non l'alba, e inoltre non c'è nessuno in questa casa. Per chi suoni?' E il cantore gli rispose. 42 versi
  27. 027 بخش ۲۷ - قصهٔ احد احد گفتن بلال در حر حجاز از محبت مصطفی علیه‌السلام در آن چاشتگاهها کی خواجه‌اش از تعصب جهودی به شاخ خارش می‌زد پیش آفتاب حجاز و از زخم خون از تن بلال برمی‌جوشید ازو احد احد می‌جست بی‌قصد او چنانک از دردمندان دیگر ناله جهد بی‌قصد زیرا از درد عشق ممتلی بود اهتمام دفع درد خار را مدخل نبود هم‌چون سحرهٔ فرعون و جرجیس و غیر هم لایعد و لا یحصیLa storia di Bilal che pronunciava 'Ahad, Ahad' (Dio è Uno, Uno) nel caldo dell'Hijaz per amore di Mustafa (su di lui la pace) in quelle mattinate in cui il suo padrone ebreo lo picchiava con rami spinosi sotto il sole dell'Hijaz, e il sangue sgorgava dal corpo di Bilal per i colpi, e da lui, senza sua intenzione, usciva 'Ahad, Ahad', così come da altri sofferenti esce un gemito senza intenzione, perché era pieno del dolore dell'amore, e la preoccupazione di allontanare il dolore delle spine non aveva alcuna incidenza, come i maghi di Faraone e Giorgio e altri, innumerevoli. 65 versi
  28. 028 بخش ۲۸ - باز گردانیدن صدیق رضی الله عنه واقعهٔ بلال را رضی الله عنه و ظلم جهودان را بر وی و احد احد گفتن او و افزون شدن کینهٔ جهودان و قصه کردن آن قضیه پیش مصطفی علیه‌السلام و مشورت در خریدن اوIl ritorno di Siddiq (che Dio sia soddisfatto di lui) all'evento di Bilal (che Dio sia soddisfatto di lui) e all'ingiustizia degli ebrei verso di lui, e al suo pronunciare "Ahad, Ahad", e all'aumento dell'odio degli ebrei, e il racconto di quell'episodio davanti a Mustafa (su di lui la pace) e la consultazione sull'acquistarlo. 36 versi
  29. 029 بخش ۲۹ - وصیت کردن مصطفی علیه‌السلام صدیق را رضی الله عنه کی چون بلال را مشتری می‌شوی هر آینه ایشان از ستیز بر خواهند در بها فزود و بهای او را خواهند فزودن مرا درین فضیلت شریک خود کن وکیل من باش و نیم بها از من بستانMustafa (su di lui la pace) raccomandò a Siddiq (che Dio sia soddisfatto di lui): 'Quando acquisti Bilal, loro, per testardaggine, aumenteranno il prezzo. Rendimi partecipe di questo merito, sii mio procuratore e prendi metà del prezzo da me'. 45 versi
  30. 030 بخش ۳۰ - خندیدن جهود و پنداشتن کی صدیق مغبونست درین عقدL'ebreo rise e pensò che Siddiq fosse stato ingannato in questo contratto 41 versi
  31. 031 بخش ۳۱ - معاتبهٔ مصطفی علیه‌السلام با صدیق رضی الله عنه کی ترا وصیت کردم کی به شرکت من بخر تو چرا بهر خود تنها خریدی و عذر اوIl rimprovero di Mustafa (su di lui la pace) a Siddiq (che Dio sia soddisfatto di lui): 'Ti avevo raccomandato di comprarlo in società con me, perché lo hai comprato solo per te stesso?' E la sua scusa. 36 versi
  32. 032 بخش ۳۲ - قصهٔ هلال کی بندهٔ مخلص بود خدای را صاحب بصیرت بی‌تقلید پنهان شده در بندگی مخلوقان جهت مصلحت نه از عجز چنانک لقمان و یوسف از روی ظاهر و غیر ایشان بندهٔ سایس بود امیری را و آن امیر مسلمان بود اما چشم بسته داند اعمی که مادری دارد لیک چونی بوهم در نارد اگر با این دانش تعظیم این مادر کند ممکن بود کی از عمی خلاص یابد کی اذا اراد الله به عبد خیرا فتح عینی قلبه لیبصره بهما الغیب این راه ز زندگی دل حاصل کن کین زندگی تن صفت حیوانستLa storia di Hilal, che era un servo sincero di Dio, dotato di intuizione, senza imitazione, nascosto nel servire i creati per una buona ragione, non per debolezza, come Luqman e Yusuf in apparenza, e altri. Era un servo saggio di un emiro, e quell'emiro era musulmano, ma cieco. Sa un cieco che ha una madre, ma non immagina come. Se, con questa conoscenza, onora la madre, potrebbe liberarsi dalla cecità, poiché se Dio vuole il bene a un servo, gli apre gli occhi del cuore affinché veda l'invisibile. Questa via si ottiene con la vita del cuore, poiché questa vita del corpo è una caratteristica degli animali. 7 versi
  33. 033 بخش ۳۳ - حکایت در تقریر همین سخنUna storia che illustra lo stesso discorso 13 versi
  34. 034 بخش ۳۴ - مثلEsempio 18 versi
  35. 035 بخش ۳۵ - رنجور شدن این هلال و بی‌خبری خواجهٔ او از رنجوری او از تحقیر و ناشناخت و واقف شدن دل مصطفی علیه‌السلام از رنجوری و حال او و افتقاد و عیادت رسول علیه‌السلام این هلال راL'ammalarsi di questo Hilal e l'ignoranza del suo padrone sulla sua malattia per disprezzo e ignoranza, e la conoscenza del cuore di Mustafa (su di lui la pace) della sua malattia e della sua condizione, e la visita e la cura del Messaggero (su di lui la pace) per questo Hilal. 23 versi
  36. 036 بخش ۳۶ - در آمدن مصطفی علیه‌السلام از بهر عیادت هلال در ستورگاه آن امیر و نواختن مصطفی هلال را رضی الله عنهL'ingresso di Mustafa (su di lui la pace) per visitare Hilal nel fienile di quell'emiro e l'onore che Mustafa rese a Hilal (che Dio sia soddisfatto di lui). 13 versi
  37. 037 بخش ۳۷ - در بیان آنک مصطفی علیه‌السلام شنید کی عیسی علیه‌السلام بر روی آب رفت فرمود لو ازداد یقینه لمشی علی الهواءRiguardo al fatto che Mustafa (su di lui la pace) sentì che Gesù (su di lui la pace) camminava sull'acqua e disse: 'Se la sua fede fosse aumentata, avrebbe camminato nell'aria'. 36 versi
  38. 038 بخش ۳۸ - داستان آن عجوزه کی روی زشت خویشتن را جندره و گلگونه می‌ساخت و ساخته نمی‌شد و پذیرا نمی‌آمدLa storia della vecchia che cercava di truccare il suo brutto viso, ma non ci riusciva e non veniva accettato 15 versi
  39. 039 بخش ۳۹ - داستان آن درویش کی آن گیلانی را دعا کرد کی خدا ترا به سلامت به خان و مان باز رسانادLa storia di quel derviscio che pregò per quel Guilani: 'Che Dio ti riporti sano e salvo a casa tua'. 5 versi
  40. 040 بخش ۴۰ - صفت آن عجوزDescrizione di quella vecchia 8 versi
  41. 041 بخش ۴۱ - قصهٔ درویشی کی از آن خانه هرچه می‌خواست می‌گفت نیستLa storia del derviscio che, qualunque cosa volesse da quella casa, gli veniva detto: 'Non c'è'. 18 versi
  42. 042 بخش ۴۲ - رجوع به داستان آن کمپیرRitorno alla storia di quella vecchia 25 versi
  43. 043 بخش ۴۳ - حکایت آن رنجور کی طبیب درو اومید صحت ندیدLa storia di quel malato cui il medico non diede speranza di guarigione 28 versi
  44. 044 بخش ۴۴ - رجوع به قصهٔ رنجورRitorno alla storia del malato 62 versi
  45. 045 بخش ۴۵ - قصهٔ سلطان محمود و غلام هندوLa storia del Sultano Mahmud e dello schiavo indù 67 versi
  46. 046 بخش ۴۶ - لیس للماضین هم الموت انما لهم حسرة الفوتNon è per coloro che sono passati il dolore della morte, ma per loro è il rimpianto della perdita. 33 versi
  47. 047 بخش ۴۷ - بار دیگر رجوع کردن به قصهٔ صوفی و قاضیRitorno ancora una volta alla storia del sufi e del qadi 85 versi
  48. 048 بخش ۴۸ - طیره شدن قاضی از سیلی درویش و سرزنش کردن صوفی قاضی راIl qadi si arrabbiò per lo schiaffo del derviscio, e il sufi rimproverò il qadi 9 versi
  49. 049 بخش ۴۹ - جواب دادن قاضی صوفی راIl qadi rispose al sufi 27 versi
  50. 050 بخش ۵۰ - سؤال کردن آن صوفی قاضی راQuel Sufi interrogò il Qadi 9 versi
  51. 051 بخش ۵۱ - جواب گفتن آن قاضی صوفی راQuel Qadi rispose al Sufi 32 versi
  52. 052 بخش ۵۲ - باز سؤال کردن صوفی از آن قاضیIl sufi interrogò di nuovo quel qadi 5 versi
  53. 053 بخش ۵۳ - جواب قاضی سؤال صوفی را و قصهٔ ترک و درزی را مثل آوردنLa risposta del Qadi alla domanda del Sufi e il portare la storia del Turco e del Sarto come esempio 6 versi
  54. 054 بخش ۵۴ - قال النبی علیه السلام ان الله تعالی یلقن الحکمة علی لسان الواعظین بقدر همم المستمعینIl Profeta (su di lui la pace) disse: "In verità, Dio Onnipotente infonde la saggezza sulla lingua dei predicatori secondo l'entusiasmo degli ascoltatori." 17 versi
  55. 055 بخش ۵۵ - دعوی کردن ترک و گرو بستن او کی درزی از من چیزی نتواند بردنIl Turco fece una scommessa, dicendo che il sarto non avrebbe potuto portargli via nulla. 20 versi
  56. 056 بخش ۵۶ - مضاحک گفتن درزی و ترک را از قوت خنده بسته شدن دو چشم تنگ او و فرصت یافتن درزیIl sarto raccontò delle battute e gli occhi stretti del Turco si chiusero per la forza della risata, e il sarto colse l'occasione 24 versi
  57. 057 بخش ۵۷ - گفتن درزی ترک را هی خاموش کی اگر مضاحک دگر گویم قبات تنگ آیدIl sarto disse al Turco: 'Ehi, silenzio! Se ti racconto un'altra battuta, il tuo mantello diventerà stretto'. 3 versi
  58. 058 بخش ۵۸ - بیان آنک بی‌کاران و افسانه‌جویان مثل آن ترک‌اند و عالم غرار غدار هم‌چو آن درزی و شهوات و زبان مضاحک گفتن این دنیاست و عمر هم‌چون آن اطلس پیش این درزی جهت قبای بقا و لباس تقوی ساختنSpiegazione che i fannulloni e i cercatori di favole sono come quel Turco, e il mondo ingannevole e traditore è come quel sarto, e i desideri e la lingua sono le battute di questo mondo, e la vita è come quel raso davanti a questo sarto per farsi un mantello di permanenza e un vestito di pietà. 7 versi
  59. 059 بخش ۵۹ - مثلEsempio 12 versi
  60. 060 بخش ۶۰ - باز مکرر کردن صوفی سؤال راIl sufi ripeté la domanda 8 versi
  61. 061 بخش ۶۱ - جواب دادن قاضی صوفی راIl qadi rispose al sufi 11 versi
  62. 062 بخش ۶۲ - حکایت در تقریر آنک صبر در رنج کار سهل‌تر از صبر در فراق یار بودUna storia che illustra come la pazienza nel dolore sia più facile della pazienza nella separazione dall'amato 22 versi
  63. 063 بخش ۶۳ - مثلEsempio 54 versi
  64. 064 بخش ۶۴ - باقی قصهٔ فقیر روزی‌طلب بی‌واسطهٔ کسبContinuazione della storia del povero che cercava il sostentamento senza la mediazione del lavoro 74 versi
  65. 065 بخش ۶۵ - قصهٔ آن گنج‌نامه کی پهلوی قبه‌ای روی به قبله کن و تیر در کمان نه بینداز آنجا کی افتد گنجستLa storia di quella mappa del tesoro che diceva: 'Accanto a una cupola, rivolto verso la qibla, tendi l'arco e scaglia una freccia. Dove cadrà, lì è il tesoro'. 31 versi
  66. 066 بخش ۶۶ - تمامی قصهٔ آن فقیر و نشان جای آن گنجIl resto della storia di quel povero e il luogo indicato per il tesoro 9 versi
  67. 067 بخش ۶۷ - فاش شدن خبر این گنج و رسیدن به گوش پادشاهLa notizia di questo tesoro si diffuse e giunse alle orecchie del re 11 versi
  68. 068 بخش ۶۸ - نومید شدن آن پادشاه از یافتن آن گنج و ملول شدن او از طلب آنIl re disperò di trovare il tesoro e si stancò di cercarlo 16 versi
  69. 069 بخش ۶۹ - باز دادن شاه گنج‌نامه را به آن فقیر کی بگیر ما از سر این برخاستیمIl re restituì la mappa del tesoro a quel povero, dicendo: 'Prendila, noi abbiamo rinunciato a questo'. 69 versi
  70. 070 بخش ۷۰ - حکایت مرید شیخ حسن خرقانی قدس الله سرهLa storia del discepolo di Sheikh Hasan Kharaqani (che Dio santifichi il suo spirito) 12 versi
  71. 071 بخش ۷۱ - پرسیدن آن وارد از حرم شیخ کی شیخ کجاست کجا جوییم و جواب نافرجام گفتن حرمIl viandante chiese alla famiglia dello Shaykh: 'Dov'è lo Shaykh? Dove lo cerchiamo?', e la famiglia rispose in modo insoddisfacente 12 versi
  72. 072 بخش ۷۲ - جواب گفتن مرید و زجر کردن مرید آن طعانه را از کفر و بیهوده گفتنIl discepolo rispose e rimproverò quella persona che lo criticava per la sua incredulità e per le sue parole vane 47 versi
  73. 073 بخش ۷۳ - واگشتن مرید از وثاق شیخ و پرسیدن از مردم و نشان دادن ایشان کی شیخ به فلان بیشه رفته استIl discepolo tornò dalla stanza dello Shaykh e chiese alla gente, e loro gli indicarono che lo Shaykh era andato in quella foresta 11 versi
  74. 074 بخش ۷۴ - یافتن مرید مراد را و ملاقات او با شیخ نزدیک آن بیشهIl discepolo trovò ciò che desiderava e incontrò lo Shaykh vicino a quella foresta 27 versi
  75. 075 بخش ۷۵ - حکمت در انی جاعل فی الارض خلیفةLa saggezza nella frase: 'Pongo un vicario sulla terra' (Corano 2:30) 38 versi
  76. 076 بخش ۷۶ - معجزهٔ هود علیه‌السلام در تخلص مؤمنان امت به وقت نزول بادIl miracolo di Hud (su di lui la pace) nel salvare i credenti della sua comunità al momento della discesa del vento 66 versi
  77. 077 بخش ۷۷ - رجوع کردن به قصهٔ قبه و گنجRitorno alla storia della cupola e del tesoro 31 versi
  78. 078 بخش ۷۸ - انابت آن طالب گنج به حق تعالی بعد از طلب بسیار و عجز و اضطرار کی ای ولی الاظهار تو کن این پنهان را آشکارLa supplica di quel cercatore di tesori a Dio Onnipotente dopo molte ricerche, impotenza e disperazione: 'O Custode di ciò che si manifesta, rivela ciò che è nascosto'. 59 versi
  79. 079 بخش ۷۹ - آواز دادن هاتف مر طالب گنج را و اعلام کردن از حقیقت اسرار آنUna voce da un invisibile chiamò il cercatore di tesori e lo informò della verità dei suoi segreti. 29 versi
  80. 080 بخش ۸۰ - حکایت آن سه مسافر مسلمان و ترسا و جهود و آن کی به منزل قوتی یافتند و ترسا و جهود سیر بودند گفتند این قوت را فردا خوریم مسلمان صایم بود گرسنه ماند از آنک مغلوب بودLa storia dei tre viaggiatori: un musulmano, un cristiano e un ebreo. Trovarono cibo in un alloggio, e il cristiano e l'ebreo erano sazi e dissero: 'Mangeremo questo cibo domani'. Il musulmano era digiuno e rimase affamato perché era sopraffatto. 81 versi
  81. 081 بخش ۸۱ - حکایت اشتر و گاو و قج که در راه بند گیاه یافتند هر یکی می‌گفت من خورمLa storia del cammello, del bue e del montone che trovarono dell'erba sulla strada e ognuno diceva: 'La mangerò io'. 8 versi
  82. 082 بخش ۸۲ - مثلEsempio 21 versi
  83. 083 بخش ۸۳ - جواب گفتن مسلمان آنچ دید به یارانش جهود و ترسا و حسرت خوردن ایشانIl musulmano raccontò ciò che aveva visto ai suoi compagni, l'ebreo e il cristiano, e il loro rammarico 24 versi
  84. 084 بخش ۸۴ - منادی کردن سید ملک ترمد کی هر کی در سه یا چهار روز به سمرقند رود به فلان مهم خلعت و اسپ و غلام و کنیزک و چندین زر دهم و شنیدن دلقک خبر این منادی در ده و آمدن به اولاقی نزد شاه کی من باری نتوانم رفتنIl banditore del Sayyid Malik di Termez annunciò: 'Chiunque vada a Samarcanda entro tre o quattro giorni per una certa missione, riceverà una veste d'onore, un cavallo, uno schiavo, una schiava e tante monete d'oro'. Il giullare sentì questa notizia nel villaggio e si recò dal re dicendo: 'Io, almeno, non posso andare'. 122 versi
  85. 085 بخش ۸۵ - حکایت تعلق موش با چغز و بستن پای هر دو به رشته‌ای دراز و بر کشیدن زاغ موش را و معلق شدن چغز و نالیدن و پشیمانی او از تعلق با غیر جنس و با جنس خود ناساختنLa storia del legame del topo con la rana, e il legare le zampe di entrambi con una lunga corda, e il corvo che sollevò il topo, e la rana che rimase sospesa, e il suo lamento e il suo pentimento per il legame con una specie diversa e per non aver fatto pace con la propria specie. 33 versi
  86. 086 بخش ۸۶ - تدبیر کردن موش به چغز کی من نمی‌توانم بر تو آمدن به وقت حاجت در آب میان ما وصلتی باید کی چون من بر لب جو آیم ترا توانم خبر کردن و تو چون بر سر سوراخ موش‌خانه آیی مرا توانی خبر کردن الی آخرهIl topo escogitò un piano per la rana: 'Non posso raggiungerti. Quando avrò bisogno di te, dobbiamo avere un modo di comunicare nell'acqua. Quando arriverò sulla riva del ruscello, potrò avvertirti, e tu, quando verrai all'imboccatura della tana del topo, potrai avvertire me', fino alla fine. 21 versi
  87. 087 بخش ۸۷ - مبالغه کردن موش در لابه و زاری و وصلت جستن از چغز آبیIl topo supplicò e implorò la rana acquatica di stringere un legame. 29 versi
  88. 088 بخش ۸۸ - لابه کردن موش مر چغز را کی بهانه میندیش و در نسیه مینداز انجاح این حاجت مرا کی فی التاخیر آفات و الصوفی ابن الوقت و ابن دست از دامن پدر باز ندارد و اب مشفق صوفی کی وقتست او را بنگرش به فردا محتاج نگرداند چندانش مستغرق دارد در گلزار سریع الحسابی خویش نه چون عوام منتظر مستقبل نباشد نهری باشد نه دهری کی لا صباح عند الله و لا مساء ماضی و مستقبل و ازل و ابد آنجا نباشد آدم سابق و دجال مسبوق نباشد کی این رسوم در خطهٔ عقل جز وی است و روح حیوانی در عالم لا مکان و لا زمان این رسوم نباشد پس او ابن وقتیست کی لا یفهم منه الا نفی تفرقة الا زمنة چنانک از الله واحد فهم شود نفی دوی نی حقیقت واحدیIl topo supplicò la rana: 'Non cercare pretesti e non rimandare l'esaudimento di questo mio bisogno, perché nel ritardo ci sono pericoli, e il Sufi è il figlio del momento, e il figlio non abbandona la veste del padre'. E il padre compassionevole del Sufi che è il tempo non lo rende bisognoso del domani, ma lo tiene così immerso nel giardino della sua rapida contabilità da non essere, come la gente comune, in attesa del futuro. È un fiume, non un'epoca, perché 'presso Dio non c'è mattino né sera'. Passato e futuro, e l'eternità e l'infinità non esistono lì. Adamo non è precedente e l'Anticristo non è successivo, perché queste categorie appartengono alla sfera della ragione parziale e dello spirito animale. Nel mondo senza luogo e senza tempo, queste categorie non esistono. Quindi egli è figlio di un tempo che 'non si comprende se non come negazione della distinzione dei tempi', così come da 'Dio è Uno' si comprende la negazione della dualità, non la realtà dell'unità. 101 versi
  89. 089 بخش ۸۹ - حکایت شب دزدان کی سلطان محمود شب در میان ایشان افتاد کی من یکی‌ام از شما و بر احوال ایشان مطلع شدن الی آخرهLa storia dei ladri notturni in cui il Sultano Mahmud si trovò in mezzo a loro di notte, dicendo: 'Sono uno di voi', e venne a conoscenza delle loro condizioni, ecc. 105 versi
  90. 090 بخش ۹۰ - قصهٔ آنک گاو بحری گوهر کاویان از قعر دریا بر آورد شب بر ساحل دریا نهد در درخش و تاب آن می‌چرد بازرگان از کمین برون آید چون گاو از گوهر دورتر رفته باشد بازرگان به لجم و گل تیره گوهر را بپوشاند و بر درخت گریزد الی آخر القصه و التقریبLa storia della mucca marina che tira fuori la gemma Kaviyan dalle profondità del mare e la depone sulla riva di notte. Pascola al suo splendore e al suo luccichio. Il mercante esce dall'agguato quando la mucca si è allontanata dalla gemma. Il mercante copre la gemma con fango e terra scura e si arrampica su un albero. Fino alla fine della storia e all'approssimazione. 19 versi
  91. 091 بخش ۹۱ - رجوع کردن به قصهٔ طلب کردن آن موش آن چغز را لب‌لب جو و کشیدن سر رشته تا چغز را در آب خبر شود از طلب اوRitorno alla storia del topo che cercava la rana lungo la riva del ruscello, tirando il filo fino a che la rana nell'acqua si accorse della sua ricerca. 33 versi
  92. 092 بخش ۹۲ - قصهٔ عبدالغوث و ربودن پریان او را و سالها میان پریان ساکن شدن او و بعد از سالها آمدن او به شهر و فرزندان خویش را باز ناشکیفتن او از آن پریان به حکم جنسیت و همدلی او با ایشانLa storia di Abd al-Ghawth e del suo rapimento da parte dei jinn. Visse tra i jinn per anni e, dopo anni, tornò in città, ma non riuscì a separarsi dai suoi figli, i jinn, a causa della loro affinità e dell'unità di cuore con loro. 40 versi
  93. 093 بخش ۹۳ - داستان آن مرد کی وظیفه داشت از محتسب تبریز و وامها کرده بود بر امید آن وظیفه و او را خبر نه از وفات او حاصل از هیچ زنده‌ای وام او گزارده نشد الا از محتسب متوفی گزارده شد چنانک گفته‌اند لیس من مات فاستراح بمیت انما المیت میت الاحیاءLa storia di un uomo che aveva un'indennità dall'ispettore di Tabriz e aveva contratto debiti nella speranza di quell'indennità, e non sapeva della sua morte. Alla fine, nessuno dei vivi ripagò il suo debito, se non l'ispettore defunto. Come si dice: 'Non è morto chi è morto e ha riposato, ma il morto è il morto dei vivi'. 15 versi
  94. 094 بخش ۹۴ - آمدن جعفر رضی الله عنه به گرفتن قلعه به تنهایی و مشورت کردن ملک آن قلعه در دفع او و گفتن آن وزیر ملک را کی زنهار تسلیم کن و از جهل تهور مکن کی این مرد میدست و از حق جمعیت عظیم دارد در جان خویش الی آخرهL'arrivo di Ja'far (che Dio sia soddisfatto di lui) per prendere la fortezza da solo e la consultazione del re della fortezza per respingerlo. E il ministro disse al re: 'Attento, arrenditi e non agire con temerarietà ignorante, perché quest'uomo è potente e ha una grande forza da Dio nella sua anima', fino alla fine. 77 versi
  95. 095 بخش ۹۵ - رجوع کردن به حکایت آن شخص وام کرده و آمدن او به امید عنایت آن محتسب سوی تبریزRitorno alla storia di quella persona indebitata e del suo arrivo a Tabriz, sperando nella grazia di quell'ispettore. 18 versi
  96. 096 بخش ۹۶ - باخبر شدن آن غریب از وفات آن محتسب و استغفار او از اعتماد بر مخلوق و تعویل بر عطای مخلوق و یاد نعمتهای حق کردنش و انابت به حق از جرم خود ثُمَّ الَّذینَ کَفَروا بِرَبِّهِمْ یَعْدِلونَQuell'estraneo venne a sapere della morte dell'ispettore e chiese perdono per aver riposto fiducia nelle creature e aver fatto affidamento sulle loro donazioni, e ricordò le benedizioni di Dio e si rivolse a Dio per il suo peccato. "Poi coloro che non credono nel loro Signore lo eguagliano (ad altri)". 96 versi
  97. 097 بخش ۹۷ - مثل دوبین هم‌چو آن غریب شهر کاش عمر نام کی از یک دکانش به سبب این به آن دکان دیگر حواله کرد و او فهم نکرد کی همه دکان یکیست درین معنی کی به عمر نان نفروشند هم اینجا تدارک کنم من غلط کردم نامم عمر نیست چون بدین دکان توبه و تدارک کنم نان یابم از همه دکان‌های این شهر و اگر بی‌تدارک هم‌چنین عمر نام باشم ازین دکان در گذرم محرومم و احولم و این دکان‌ها را از هم جدا دانسته‌امL'esempio del guercio è come quello straniero, 'Amr' di nome, cui fu detto di andare da un negozio all'altro a causa di questo, e lui non capì che tutti i negozi sono uno in questo senso, che non si vende pane a 'Amr' – lo rimedia qui. 'Ho sbagliato, il mio nome non è 'Amr''. Se faccio penitenza e rimedio a questo negozio, otterrò pane da tutti i negozi di questa città. E se, senza rimedio, sono ancora chiamato 'Amr', e passo oltre questo negozio, sono privo e guercio, e ho considerato questi negozi separati l'uno dall'altro. 28 versi
  98. 098 بخش ۹۸ - توزیع کردن پای‌مرد در جملهٔ شهر تبریز و جمع شدن اندک چیز و رفتن آن غریب به تربت محتسب به زیارت و این قصه را بر سر گور او گفتن به طریق نوحه الی آخرهIl mediatore distribuì per tutta la città di Tabriz e raccolse un po' di denaro. Quello straniero andò a visitare la tomba dell'ispettore e raccontò questa storia sulla sua tomba a mo' di lamento, ecc. 97 versi
  99. 099 بخش ۹۹ - دیدن خوارزمشاه رحمه الله در سیران در موکب خود اسپی بس نادر و تعلق دل شاه به حسن و چستی آن اسپ و سرد کردن عمادالملک آن اسپ را در دل شاه و گزیدن شاه گفت او را بر دید خویش چنانک حکیم رحمة الله علیه در الهی‌نامه فرمود چون زبان حسد شود نخاس یوسفی یابی از گزی کرباس از دلالی برادران یوسف حسودانه در دل مشتریان آن چندان حسن پوشیده شد و زشت نمودن گرفت کی وَ کانوا فیهِ مِنَ الزّاهِدینَIl Re di Corasmia (che Dio abbia misericordia di lui) vide durante una passeggiata nella sua processione un cavallo molto raro, e il cuore del Re fu attratto dalla bellezza e dalla vivacità di quel cavallo. Ma Imad al-Mulk raffreddò l'interesse del Re per il cavallo nel suo cuore, e il Re scelse di ascoltare la sua parola piuttosto che fidarsi della sua vista. Come disse il saggio (che Dio abbia misericordia di lui) nell'Ilahi-nama: "Quando la lingua diventa invidiosa, il mediatore di Giuseppe troverai da un pezzo di tela grezza. Dalla mediazione dei fratelli invidiosi di Giuseppe, tanta bellezza fu nascosta e apparve brutta agli occhi degli acquirenti che 'ne erano tra i disinteressati' (Corano 12:20)." 55 versi
  100. 100 بخش ۱۰۰ - ماخذهٔ یوسف صدیق صلوات‌الله علیه به حبس بضع سنین به سبب یاری خواستن از غیر حق و گفتن اذکرنی عند ربک مع تقریرهIl rimprovero di Yusuf il Veritiero (pace su di lui) con l'imprigionamento per alcuni anni a causa della sua richiesta di aiuto a qualcun altro che a Dio, e il suo dire: "Ricordami presso il tuo signore", con la sua conferma. 118 versi
  101. 101 بخش ۱۰۱ - رجوع کردن به قصهٔ آن پای‌مرد و آن غریب وام‌دار و بازگشتن ایشان از سر گور خواجه و خواب دیدن پای‌مرد خواجه را الی آخرهRitorno alla storia di quel mediatore e di quello straniero indebitato, e il loro ritorno dalla tomba del signore, e il mediatore che sogna il signore, ecc. 15 versi
  102. 102 بخش ۱۰۲ - گفتن خواجه در خواب به آن پای‌مرد وجوه وام آن دوست را کی آمده بود و نشان دادن جای دفن آن سیم و پیغام کردن به وارثان کی البته آن را بسیار نبینند وهیچ باز نگیرند و اگر چه او هیچ از آن قبول نکند یا بعضی را قبول نکند هم آنجا بگذارند تا هر آنک خواهد برگیرد کی من با خدا نذرها کردم کی از آن سیم به من و به متعلقان من حبه‌ای باز نگردد الی آخرهIl signore disse in sogno al mediatore l'ammontare del debito di quell'amico che era venuto, e indicò il luogo dove l'argento era stato sepolto, e mandò un messaggio agli eredi di non considerarlo molto e di non riprenderne nulla, e anche se non ne accettava nulla o ne accettava solo una parte, di lasciarlo lì affinché chiunque volesse lo prendesse, perché 'ho fatto voti a Dio che nemmeno un grano di quell'argento sarebbe tornato a me o ai miei familiari', ecc. 50 versi
  103. 103 بخش ۱۰۳ - حکایت آن پادشاه و وصیت کردن او سه پسر خویش را کی درین سفر در ممالک من فلان جا چنین ترتیب نهید و فلان جا چنین نواب نصب کنید اما الله الله به فلان قلعه مروید و گرد آن مگردیدLa storia di quel re che fece testamento ai suoi tre figli, dicendo loro: 'Durante questo viaggio nei miei domini, disponete così in quel luogo e nominate così i deputati in quell'altro, ma per amor di Dio, non andate in quella fortezza e non avvicinatevi ad essa'. 13 versi
  104. 104 بخش ۱۰۴ - بیان استمداد عارف از سرچشمهٔ حیات ابدی و مستغنی شدن او از استمداد و اجتذاب از چشمه‌های آبهای بی‌وفا کی علامة ذالک التجافی عن دار الغرور کی آدمی چون بر مددهای آن چشمه‌ها اعتماد کند در طلب چشمهٔ باقی دایم سست شود کاریز درون جان تو می‌باید کز عاریه‌ها ترا دری نگشاید یک چشمهٔ آب از درون خانه به زان جویی که آن ز بیرون آیدSpiegazione della richiesta di aiuto del mistico alla fonte della vita eterna e della sua autosufficienza dalla richiesta di aiuto e dall'attrazione dalle fonti d'acqua infedeli, di cui il segno è il distacco dalla dimora dell'inganno, poiché quando l'uomo si affida agli aiuti di quelle fonti, diventa sempre debole nel cercare la fonte duratura. Un qanat dentro la tua anima è necessario, affinché le cose prese in prestito non ti aprano una porta. Una fonte d'acqua da dentro casa è meglio di un ruscello che viene da fuori. 34 versi
  105. 105 بخش ۱۰۵ - روان شدن شه‌زادگان در ممالک پدر بعد از وداع کردن ایشان شاه را و اعادت کردن شاه وقت وداع وصیت را الی آخرهI principi si misero in viaggio per i domini del padre dopo aver salutato il re, e il re ripeté il suo testamento al momento dell'addio, ecc. 69 versi
  106. 106 بخش ۱۰۶ - رفتن پسران سلطان به حکم آنک الانسان حریص علی ما منع ما بندگی خویش نمودیم ولیکن خوی بد تو بنده ندانست خریدن به سوی آن قلعهٔ ممنوع عنه آن همه وصیت‌ها و اندرزهای پدر را زیر پا نهادند تا در چاه بلا افتادند و می‌گفتند ایشان را نفوس لوامه الم یاتکم نذیر ایشان می‌گفتند گریان و پشیمان لوکنا نسمع او نعقل ماکنا فی اصحاب السعیرI figli del Sultano, per il principio che 'l'uomo è avido di ciò che gli è proibito', dimenticarono tutti i consigli e gli ammonimenti del padre e si recarono alla fortezza proibita, cadendo nel pozzo della calamità. Le loro anime rimproveranti dicevano loro: 'Non vi è forse giunto un ammonitore?' E loro rispondevano, piangendo e pentiti: 'Se avessimo ascoltato o compreso, non saremmo tra gli abitanti dell'Inferno'. 61 versi
  107. 107 بخش ۱۰۷ - دیدن ایشان در قصر این قلعهٔ ذات الصور نقش روی دختر شاه چین را و بیهوش شدن هر سه و در فتنه افتادن و تفحص کردن کی این صورت کیستVidero nel palazzo di questa fortezza ricca di immagini il ritratto della figlia dell'Imperatore della Cina, e tutti e tre svennero, cadendo in tentazione e cercando di scoprire chi fosse quella persona. 39 versi
  108. 108 بخش ۱۰۸ - حکایت صدر جهان بخارا کی هر سایلی کی به زبان بخواستی از صدقهٔ عام بی‌دریغ او محروم شدی و آن دانشمند درویش به فراموشی و فرط حرص و تعجیل به زبان بخواست در موکب صدر جهان از وی رو بگردانید و او هر روز حیلهٔ نو ساختی و خود را گاه زن کردی زیر چادر وگاه نابینا کردی و چشم و روی خود بسته به فراستش بشناختی الی آخرهLa storia del Sadr-i Jahan di Bukhara, che ogni mendicante che chiedeva a voce veniva privato della sua elemosina pubblica e generosa. E quello studioso derviscio, per dimenticanza, eccessiva avidità e fretta, chiese a voce nella processione del Sadr-i Jahan, il quale si voltò da lui. E ogni giorno inventava un nuovo stratagemma, e a volte si travestiva da donna sotto un velo, e a volte si fingeva cieco e si copriva gli occhi e il viso, ma il Sadr-i Jahan lo riconosceva per la sua perspicacia, ecc. 44 versi
  109. 109 بخش ۱۰۹ - حکایت آن دو برادر یکی کوسه و یکی امرد در عزب خانه‌ای خفتند شبی اتفاقا امرد خشت‌ها بر مقعد خود انبار کرد عاقبت دباب دب آورد و آن خشت‌ها را به حیله و نرمی از پس او برداشت کودک بیدار شد به جنگ کی این خشت‌ها کو کجا بردی و چرا بردی او گفت تو این خشت‌ها را چرا نهادی الی آخرهLa storia di due fratelli, uno senza barba e uno imberbe, che dormivano in una casa da celibi. Una notte, per caso, l'imberbe accumulò mattoni sotto il sedere. Alla fine, una serpe portò via quei mattoni con astuzia e dolcezza da dietro di lui. Il ragazzo si svegliò e litigò, dicendo: 'Dove sono andati questi mattoni? Dove li hai portati e perché?' Lui rispose: 'Perché hai messo questi mattoni?', ecc. 41 versi
  110. 110 بخش ۱۱۰ - در تفسیر این خبر کی مصطفی صلوات‌الله علیه فرمود منهومان لا یشبعان طالب الدنیا و طالب العلم کی این علم غیر علم دنیا باید تا دو قسم باشد اما علم دنیا هم دنیا باشد الی آخره و اگر هم‌چنین شود کی طالب الدنیا و طالب الدنیا تکرار بود نه تقسیم مع تقریرهIn commento a questo hadith in cui Mustafa (pace su di lui) disse: "Due avidi non si saziano: il cercatore del mondo e il cercatore della conoscenza". Questa conoscenza deve essere diversa dalla conoscenza mondana per essere due categorie, ma la conoscenza mondana è anche mondo, ecc. E se fosse così che 'il cercatore del mondo e il cercatore del mondo' fosse una ripetizione e non una divisione, con la sua spiegazione. 3 versi
  111. 111 بخش ۱۱۱ - بحث کردن آن سه شه‌زاده در تدبیر آن واقعهI tre principi discutono sulla gestione di quell'evento 5 versi
  112. 112 بخش ۱۱۲ - مقالت برادر بزرگینIl discorso del fratello maggiore 22 versi
  113. 113 بخش ۱۱۳ - ذکر آن پادشاه که آن دانشمند را به اکراه در مجلس آورد و بنشاند ساقی شراب بر دانشمند عرضه کرد ساغر پیش او داشت رو بگردانید و ترشی و تندی آغاز کرد شاه ساقی را گفت کی هین در طبعش آر ساقی چندی بر سرش کوفت و شرابش در خورد داد الی آخرهMenzione di quel re che forzò un sapiente a partecipare alla sua assemblea. Il coppiere offrì del vino al sapiente, che distolse il viso e iniziò a mostrare acidità e amarezza. Il re disse al coppiere: 'Forza, fagliene bere!' Il coppiere lo colpì più volte in testa e gli fece bere il vino a forza, ecc. 66 versi
  114. 114 بخش ۱۱۴ - روان گشتن شاه‌زادگان بعد از تمام بحث و ماجرا به جانب ولایت چین سوی معشوق و مقصود تا به قدر امکان به مقصود نزدیک‌تر باشند اگر چه راه وصل مسدودست به قدر امکان نزدیک‌تر شدن محمودست الی آخرهI principi partirono, dopo aver concluso la discussione e la controversia, verso la provincia della Cina, verso l'amata e l'obiettivo, per essere il più vicini possibile all'obiettivo, anche se la via dell'unione è bloccata. L'avvicinarsi il più possibile è lodevole, ecc. 6 versi
  115. 115 بخش ۱۱۵ - حکایت امرء القیس کی پادشاه عرب بود و به صورت عظیم به جمال بود یوسف وقت خود بود و زنان عرب چون زلیخا مردهٔ او و او شاعر طبع قفا نبک من ذکری حبیب و منزل چون همه زنان او را به جان می‌جستند ای عجب غزل او و نالهٔ او بهر چه بود مگر دانست کی این‌ها همه تمثال صورتی‌اند کی بر تخته‌های خاک نقش کرده‌اند عاقبت این امرء القیس را حالی پیدا شد کی نیم‌شب از ملک و فرزند گریخت و خود را در دلقی پنهان کرد و از آن اقلیم به اقلیم دیگر رفت در طلب آن کس کی از اقلیم منزه است یختص برحمته من یشاء الی آخرهLa storia di Imru' al-Qays, che era un re arabo, di grande bellezza, il Giuseppe del suo tempo. E le donne arabe, come Zuleikha, morivano d'amore per lui. Ed era un poeta che diceva: 'Fermatevi, piangiamo ricordando l'amata e la dimora'. Mentre tutte le donne lo cercavano con tutto il cuore, che meraviglia, per cosa era la sua poesia e il suo lamento? Forse sapeva che erano tutte rappresentazioni di una forma che avevano dipinto sulle tavole della terra. Alla fine, Imru' al-Qays si ritrovò in una condizione in cui, a mezzanotte, fuggì dal suo regno e dai suoi figli, si nascose in un saio e andò da una regione all'altra, alla ricerca di colui che è al di là di ogni regione: 'Egli sceglie con la Sua misericordia chi vuole', ecc. 68 versi
  116. 116 بخش ۱۱۶ - بعد مکث ایشان متواری در بلاد چین در شهر تختگاه و بعد دراز شدن صبر بی‌صبر شدن آن بزرگین کی من رفتم الوداع خود را بر شاه عرضه کنم اما قدمی تنیلنی مقصودی او القی راسی کفادی ثم یا پای رساندم به مقصود و مراد یا سر بنهم هم‌چو دل از دست آن‌جا و نصیحت برادران او را سود ناداشتن یا عاذل العاشقین دع فة اضلها الله کیف ترشدها الی آخرهDopo che rimasero nascosti per un lungo tempo nelle terre della Cina, nella città capitale, e dopo che la loro pazienza si esaurì, il fratello maggiore disse: 'Me ne vado. Addio. Mi presenterò al re, ma un passo mi condurrà al mio obiettivo, o lascerò la testa come sacrificio'. E i suoi fratelli non ebbero alcun beneficio dai suoi consigli. 'O biasimatore degli innamorati, lascia un gruppo che Dio ha sviato, come puoi guidarlo?', ecc. 120 versi
  117. 117 بخش ۱۱۷ - بیان مجاهد کی دست از مجاهده باز ندارد اگر چه داند بسطت عطاء حق را کی آن مقصود از طرف دیگر و به سبب نوع عمل دیگر بدو رساند کی در وهم او نبوده باشد او همه وهم و اومید درین طریق معین بسته باشد حلقهٔ همین در می‌زند بوک حق تعالی آن روزی را از در دیگر بدو رساند کی او آن تدبیر نکرده باشد و یرزقه من حیث لا یحتسب العبد یدبر والله یقدر و بود کی بنده را وهم بندگی بود کی مرا از غیر این در برساند اگر چه من حلقهٔ این در می‌زنم حق تعالی او را هم ازین در روزی رساند فی‌الجمله این همه درهای یکی سرایست مع تقریرهSpiegazione del mujahid che non smette di lottare, anche se conosce l'ampiezza della grazia di Dio, che l'obiettivo gli viene raggiunto da un'altra parte e per un altro tipo di azione che non aveva immaginato. Egli ha riposto tutta la sua immaginazione e speranza in questa via specifica, e bussa alla stessa porta, sperando che Dio Onnipotente gli dia il sostentamento da un'altra porta che non aveva previsto, e "gli provvede da dove non si aspetta". Il servo pianifica e Dio decreta. E potrebbe essere che il servo abbia l'illusione di una servitù che lo porterà da un'altra porta, anche se lui bussa a questa porta. Dio Onnipotente gli darà il sostentamento anche da questa porta. In ogni caso, tutte queste sono le porte di una sola casa, con la sua spiegazione. 31 versi
  118. 118 بخش ۱۱۸ - حکایت آن شخص کی خواب دید کی آنچ می‌طلبی از یسار به مصر وفا شود آنجا گنجیست در فلان محله در فلان خانه چون به مصر آمد کسی گفت من خواب دیده‌ام کی گنجیست به بغداد در فلان محله در فلان خانه نام محله و خانهٔ این شخص بگفت آن شخص فهم کرد کی آن گنج در مصر گفتن جهت آن بود کی مرا یقین کنند کی در غیر خانهٔ خود نمی‌باید جستن ولیکن این گنج یقین و محقق جز در مصر حاصل نشودLa storia di una persona che sognò che ciò che cercava in termini di ricchezza si sarebbe avverato in Egitto. Lì c'era un tesoro in un certo quartiere, in una certa casa. Quando giunse in Egitto, qualcuno gli disse: 'Ho sognato che c'era un tesoro a Baghdad, in un certo quartiere, in una certa casa'. Egli disse il nome del quartiere e della casa di questa persona. Quella persona comprese che il dire che il tesoro era in Egitto era per fargli credere che non doveva cercare al di fuori della sua casa, ma questo tesoro di certezza e realizzazione si sarebbe ottenuto solo in Egitto. 11 versi
  119. 119 بخش ۱۱۹ - سبب تاخیر اجابت دعای مؤمنIl motivo del ritardo nella risposta alla preghiera del credente 21 versi
  120. 120 بخش ۱۲۰ - رجوع کردن به قصهٔ آن شخص کی به او گنج نشان دادند به مصر و بیان تضرع او از درویشی به حضرت حقRitorno alla storia di quell'uomo cui fu indicato un tesoro in Egitto, e la descrizione della sua supplica a Dio per la sua povertà. 17 versi
  121. 121 بخش ۱۲۱ - رسیدن آن شخص به مصر و شب بیرون آمدن به کوی از بهر شبکوکی و گدایی و گرفتن عسس او را و مراد او حاصل شدن از عسس بعد از خوردن زخم بسیار و عَسی أَنْ تَکْرَهوا شَیْئاً وَ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ و قوله تعالی سَیَجْعَلُ اللهُ بَعْدَ عُسْرٍ یُسْراً و قوله علیه‌السلام اشتدّی ازمّة تنفرجی و جمیع القرآن و الکتب المنزلة فی تقریر هذاL'arrivo di quella persona in Egitto e la sua uscita notturna per le strade per elemosinare e il suo arresto da parte della guardia e il raggiungimento del suo desiderio dalla guardia dopo aver ricevuto molte percosse, e "forse disprezzate una cosa che è un bene per voi" (Corano 2:216) e la Sua parola (Esaltato sia): "Dio, dopo una difficoltà, darà una facilità" (Corano 65:7) e la Sua parola (su di lui la pace): "Rafforzatevi, o difficoltà, e dissiperetevi", e tutto il Corano e i libri rivelati a conferma di ciò. 19 versi
  122. 122 بخش ۱۲۲ - بیان این خبر کی الکذب ریبة والصدق طمانینةSpiegazione del detto: "La menzogna è dubbio e la verità è tranquillità". 57 versi
  123. 123 بخش ۱۲۳ - مثلEsempio 5 versi
  124. 124 بخش ۱۲۴ - بازگشتن آن شخص شادمان و مراد یافته و خدای را شکر گویان و سجده کنان و حیران در غرایب اشارات حق و ظهور تاویلات آن در وجهی کی هیچ عقلی و فهمی بدانجا نرسدQuella persona tornò felice e soddisfatta, ringraziando Dio, prostrata, meravigliata delle stranezze dei segni di Dio e della manifestazione delle loro interpretazioni in un modo che nessuna mente e nessuna comprensione possono raggiungere. 49 versi
  125. 125 بخش ۱۲۵ - مکرر کردن برادران پند دادن بزرگین را و تاب ناآوردن او آن پند را و در رمیدن او ازیشان شیدا و بی‌خود رفتن و خود را در بارگاه پادشاه انداختن بی‌دستوری خواستن لیک از فرط عشق و محبت نه از گستاخی و لاابالی الی آخرهI fratelli ripeterono il consiglio al maggiore, ma egli non sopportò quel consiglio, e fuggì da loro, innamorato e fuori di sé, e si gettò alla corte del re senza chiedere il permesso, ma per eccesso d'amore e affetto, non per sfacciataggine o noncuranza, ecc. 63 versi
  126. 126 بخش ۱۲۶ - مفتون شدن قاضی بر زن جوحی و در صندوق ماندن و نایب قاضی صندوق را خریدن باز سال دوم آمدن زن جوحی بر امید بازی پارینه و گفتن قاضی کی مرا آزاد کن و کسی دیگر را بجوی الی آخر القصهIl Qadi si innamorò della moglie di Juhi e rimase nella cassa. Il Vice Qadi comprò la cassa. Poi, l'anno successivo, la moglie di Juhi tornò sperando di ripetere il gioco dell'anno precedente, e il Qadi disse: 'Liberami e cerca qualcun altro', fino alla fine della storia. 26 versi
  127. 127 بخش ۱۲۷ - رفتن قاضی به خانهٔ زن جوحی و حلقه زدن جوحی به خشم بر در و گریختن قاضی در صندوقی الی آخرهIl qadi andò alla casa della moglie di Juhi, e Juhi bussò alla porta con rabbia, e il qadi fuggì in una cassa, ecc. 45 versi
  128. 128 بخش ۱۲۸ - آمدن نایب قاضی میان بازار و خریداری کردن صندوق را از جوحی الی آخرهIl vice-qadi venne nel mercato e comprò la cassa da Juhi, ecc. 18 versi
  129. 129 بخش ۱۲۹ - در تفسیر این خبر کی مصطفی صلوات‌الله علیه فرمود من کنت مولاه فعلی مولاه تا منافقان طعنه زدند کی بس نبودش کی ما مطیعی و چاکری نمودیم او را چاکری کودکی خلم آلودمان هم می‌فرماید الی آخرهIn interpretazione di questa notizia che Mustafa (pace su di lui) disse: "Di chi io sono il Mawla, Ali è il suo Mawla", tanto che gli ipocriti lo rimproverarono dicendo: "Non gli bastava che gli mostrassimo obbedienza e servitù, ci comanda anche la servitù di un bambino testardo?" ecc. 15 versi
  130. 130 بخش ۱۳۰ - باز آمدن زن جوحی به محکمهٔ قاضی سال دوم بر امید وظیفهٔ پارسال و شناختن قاضی او را الی اتمامهIl ritorno della moglie di Juhi alla corte del qadi il secondo anno, sperando nella sua indennità dell'anno precedente, e il qadi che la riconosce, fino al suo completamento. 36 versi
  131. 131 بخش ۱۳۱ - باز آمدن به شرح قصهٔ شاه‌زاده و ملازمت او در حضرت شاهRitorno alla storia del principe e della sua permanenza alla presenza del re. 19 versi
  132. 132 بخش ۱۳۲ - در بیان آنک دوزخ گوید کی قنطرهٔ صراط بر سر اوست ای مؤمن از صراط زودتر بگذر زود بشتاب تا عظمت نور تو آتش ما را نکشد جز یا مؤمن فان نورک اطفاء ناریSpiegazione che l'Inferno dice: "Il ponte della Sirat è sopra di me, o credente, passa velocemente il Sirat, affrettati affinché la grandezza della tua luce non estingua il nostro fuoco". Anzi, "O credente, la tua luce spegne il mio fuoco". 26 versi
  133. 133 بخش ۱۳۳ - متوفی شدن بزرگین از شه‌زادگان و آمدن برادر میانین به جنازهٔ برادر کی آن کوچکین صاحب‌فراش بود از رنجوری و نواختن پادشاه میانین را تا او هم لنگ احسان شد ماند پیش پادشاه صد هزار از غنایم غیبی و غنی بدو رسید از دولت و نظر آن شاه مع تقریر بعضهLa morte del maggiore dei principi, e l'arrivo del fratello di mezzo al funerale del fratello, poiché il minore era a letto malato, e il re onorò il fratello di mezzo, tanto che anche lui fu beneficiato dalla sua generosità e rimase presso il re, e centomila ricchezze e doni invisibili gli giunsero dalla fortuna e dalla benevolenza di quel re, con la spiegazione di alcune di esse. 125 versi
  134. 134 بخش ۱۳۴ - وسوسه‌ای کی پادشاه‌زاده را پیدا شد از سبب استغنایی و کشفی کی از شاه دل او را حاصل شده بود و قصد ناشکری و سرکشی می‌کرد شاه را از راه الهام و سر شاه را خبر شد دلش درد کرد روح او را زخمی زد چنانک صورت شاه را خبر نبود الی آخرهUn sussurro che colpì il principe a causa dell'autosufficienza e della rivelazione che aveva ottenuto dal re del suo cuore, e intendeva essere ingrato e ribelle al re. Il re ne fu informato per ispirazione divina, e il suo cuore fu ferito, e il suo spirito gli inflisse un colpo, tanto che il re non ne fu consapevole, ecc. 38 versi
  135. 135 بخش ۱۳۵ - خطاب حق تعالی به عزرائیل علیه‌السلام کی ترا رحم بر کی بیشتر آمد ازین خلایق کی جانشان قبض کردی و جواب دادن عزرائیل حضرت راL'indirizzo di Dio Onnipotente ad Azrael (su di lui la pace): 'Per chi hai avuto più pietà tra queste creature, la cui anima hai preso?', e la risposta di Azrael alla Presenza Divina. 18 versi
  136. 136 بخش ۱۳۶ - کرامات شیخ شیبان راعی قدس الله روحه العزیزMiracoli di Sheikh Shayban Ra'i (che Dio santifichi la sua anima) 16 versi
  137. 137 بخش ۱۳۷ - رجوع کردن به قصهٔ پروردن حق تعالی نمرود را بی‌واسطهٔ مادر و دایه در طفلیRitorno alla storia della cura di Dio Onnipotente di Nimrod, senza l'intermediazione di madre o balia, durante la sua infanzia. 34 versi
  138. 138 بخش ۱۳۸ - رجوع کردن بدان قصه کی شاه‌زاده بدان طغیان زخم خورد از خاطر شاه پیش از استکمال فضایل دیگر از دنیا برفتRitorno a quella storia in cui il principe, a causa di quella ribellione, ricevette una ferita dal cuore del re e morì prima di completare altre virtù mondane. 12 versi
  139. 139 بخش ۱۳۹ - وصیت کردن آن شخص کی بعد از من او برد مال مرا از سه فرزند من کی کاهل‌ترستIl testamento di quell'uomo che disse: 'Dopo di me, il mio patrimonio andrà al più pigro dei miei tre figli'. 25 versi
  140. 140 بخش ۱۴۰ - مثلEsempio 14 versi