Leggi Libro 6 La storia di Abd al-Ghawth e del suo rapimento da parte dei jinn. Visse tra i jinn per anni e, dopo anni, tornò in città, ma non riuscì a separarsi dai suoi figli, i jinn, a causa della loro affinità e dell'unità di cuore con loro. Distico 2990

M6:2990 — چیست جنسیت یکی نوع نظر / که بدان یابند ره در هم‌دگر

چیست جنسیت یکی نوع نظرکه بدان یابند ره در هم‌دگر
✦ Renderizza questo beyt in Italiano

M6:2990

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dalle sue lezioni registrate sul Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: چیست هم‌جنسی؟ یک نوع نگاه و بینش است که بدان راهی به یکدیگر پیدا کنند. معنا: مولوی در این بیت توضیح می‌دهد که هم‌جنسی و سنخیت میان موجودات از طریق نوعی بصیرت عقلانی حاصل می‌شود که به واسطهٔ آن موجودات می‌توانند همدیگر را درک و جذب کنند.

شرح

در این بیت شریف، مولانا از مفهوم «جنسیت» پرده برمی‌دارد و تعریفی بسیار عمیق و افشاگرانه از آن به دست می‌دهد. «جنسیت چیست؟» نه نسب‌بَرَدَن به یک نوع یا گونهٔ مادی، بلکه «یکی نوع نظر» است؛ یک نوع نگاه، یک نوع بینش، یک نوع بصیرت که با آن موجودات می‌توانند «ره در هم‌دگر» پیدا کنند. این «نظر» در اینجا به معنای دیدن با چشم سر نیست؛ بلکه به معنای ادراک و شهود عقلانی است. ما در ادبیات حکمی خود، از «حکمت نظری» و «علوم نظری» سخن می‌گوییم. این اصطلاحات، ریشه در این باور دارند که عقل انسانی نیز چشمی دارد که می‌تواند به حقایق هستی نظر کند و آن‌ها را ببیند.

من می‌پذیرم که این «نظر» را می‌توان به چشم درون یا «چشم عقل» تعبیر کرد. همان‌طور که یونانیان باستان کلمه «ایده» (idea) را از ریشه «دیدن» می‌گرفتند و عربی نیز «رأی» را از «رؤیت» مشتق می‌کرد، این فرهنگ‌ها همواره به یک چشم‌انداز فکری و باطنی اهمیت داده‌اند. وقتی ما فکر می‌کنیم، در حقیقت داریم با چشم عقل خود در عالم حقایق نظر می‌کنیم؛ به دنبال کشف و شهود هستیم. برخی چشمان عقلشان نافذ و تیزبین است و حقایق بسیاری را درمی‌یابند، در حالی که برخی دیگر در این مسیر همچون کوردلان‌اند.

این «نظر» پیوندی عمیق با مفهوم «حدس» در فلسفه دارد. «حدس» نه به معنای گمان و تخمین رایج، بلکه به معنای قوه‌ای ذهنی است که شخص را قادر می‌سازد بدون طی مراحل منطقی و مقدمات فراوان، ناگهان به نتیجه‌ای صحیح و حقیقت دست یابد. این قوه‌ای است که در میان پیامبران به شکل کامل‌تر و عمیق‌تری وجود دارد و ما آن را «وحی» می‌نامیم؛ یعنی دیدن بی‌واسطهٔ حقیقت بدون نیاز به استدلال و تفکر مرسوم. پیامبران با چشم درون خویش، حقایقی را می‌بینند که برای دیگران نامرئی است و این همان «نظر» است.

پس، «جنسیت» از نظر مولانا، همانند مغناطیسی پنهان عمل می‌کند. این یک کشش باطنی است که موجودات، از ستارگان گرفته تا انسان‌ها، به واسطهٔ آن هم‌نوعان و هم‌سنخان خود را می‌یابند و به سوی آن‌ها جذب می‌شوند. حکایت ستارگانی که نزد ادریس می‌آمدند، مثالی از همین جذب جنسیت است؛ زیرا ادریس به لحاظ معنوی، «هم‌جنس» آن‌ها بود و این نگاه و بینش مشترک، راهی برای اتصال میانشان می‌گشود. در نهایت، مولانا به ما می‌آموزد که در پسِ تمام صورت‌ها و اشکال این عالم، یک حقیقت مشترک و یک «نظر» باطنی وجود دارد که بنیاد همبستگی و وحدت است و از آنِ ذاتِ حق است که در جان موجودات می‌تابد.

نکات کلیدی

  • جنسیت حقیقی، نه از اشتراک مادی، بلکه از یک بینش درونی و «نظر» عقلانی برمی‌خیزد.
  • مفهوم «نظر» در این بیت به معنای «دیدن با چشم عقل» است که فراتر از ادراک حسی می‌رود.
  • این «نظر» با قوه‌ی «حدس» فلسفی و «وحی» پیامبران هم‌سنخ است؛ دیدن بی‌واسطهٔ حقایق.
  • وجود «جنسیت» دال بر یک نظام جذب و همدلی پنهان در سراسر هستی است که موجودات را به یکدیگر پیوند می‌دهد.
  • آن نگاه ازلیِ حق که در جان موجودات نهان است، بنیاد این «جنسیت» و راه یافتن به همدیگر است.

Sources: d6-s67 · 53:38:00 d6-s67 · 55:28:00 s02 [00:00:00] s09 [04:40:00] s10 [01:00:21]

به زبانِ تو — La tua lingua · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.