Leggi Libro 6 Il mediatore distribuì per tutta la città di Tabriz e raccolse un po' di denaro. Quello straniero andò a visitare la tomba dell'ispettore e raccontò questa storia sulla sua tomba a mo' di lamento, ecc. Distico 3262

M6:3262 — گفت ای پشت و پناه هر نبیل / مرتجی و غوث ابناء السبیل

گفت ای پشت و پناه هر نبیلمرتجی و غوث ابناء السبیل
✦ Renderizza questo beyt in Italiano

M6:3262

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dalle sue lezioni registrate sul Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: (آن شخص) گفت: «ای تکیه‌گاه و پناه هر انسان نجیب، ای جایگاه امید و فریادرسِ در راه‌ماندگان!» معنا: این بیت، مدح و ثنای یک شخص بزرگوار و نیکوکار است که او را پشتیبان آزادگان و یاری‌دهندهٔ مسافران از راه مانده و نیازمند می‌خواند.

شرح

این بیت از مثنوی، از زبان یکی از دوستانِ یک «ولی‌نعمت» یا نیکوکاری که از دنیا رفته، بیان می‌شود. او بر سر مزار آن شخص می‌رسد و با دلی آکنده از حسرت و احترام، به مرثیه‌خوانی و نوحه‌سرایی می‌پردازد.

خطاب به آن شخص والا می‌گوید: «ای پشت و پناه و تکیه‌گاه هر انسان نجیب و بزرگوار، ای کسی که محل امید و پناهگاه همهٔ در راه‌ماندگان و مسافرانِ درمانده هستی.» کلمهٔ «نبیل» به معنای نجیب و شریف است؛ همان واژهٔ «Noble» در انگلیسی. این فرد که اکنون زیر خاک خفته، در زندگی خود چنان جایگاهی داشته که پناهگاه اهل شرافت و فضیلت بوده است.

«مرتجی» به معنای جایگاه امید و رجاء است؛ یعنی مردمان در سختی‌ها و گره‌های زندگی به او روی می‌آورده‌اند و او گره‌گشای کارهایشان بوده است. و «غوث» به معنای فریادرس و یاری‌کننده است، به‌ویژه برای «ابناء السبیل». ابناء السبیل کسانی هستند که در سفر خود، از توشه و سرمایه تهی شده یا راه را گم کرده‌اند و نیازمند کمک‌اند. این توصیف، بزرگواری و دستگیری گستردهٔ آن ولی‌نعمت را نشان می‌دهد که نه تنها یاور خواص و نجیبان بوده، بلکه به عامهٔ مردم، به‌ویژه نیازمندان، نیز یاری می‌رسانده است؛ درست مانند رزق عام خداوند که به همگان می‌رسد، چه شاخ خشک باشد و چه تر.

من قبلاً هم اشاره کرده‌ام که در نظام ابجدی، کلمهٔ «محمد» از نظر عددی با کلمهٔ «نبیل» هم‌ارز است. به همین سبب نیز سید علی محمد باب، خود را «علی قبل نبیل» می‌خواند که اشاره‌ای است به این معادلهٔ عددی. البته این نکته‌ای است که مولانا به طور مستقیم به آن نمی‌پردازد، اما یک گریز تاریخی و عددیِ جذاب در سنت اسلامی است.

نکات کلیدی

  • این بیت مدح و رثایی است برای یک شخصیت بزرگوار که در عمر خود پناهگاه نیازمندان و نجیبان بوده است.
  • مفهوم «نبیل» به معنای نجیب و شرافت‌مند، نشان‌دهندهٔ یاری این فرد به اهل فضیلت است.
  • «مرتجی» و «غوث» بودن، جایگاه آن شخص را به عنوان منبع امید و گره‌گشا برای همه، به‌ویژه «ابناء السبیل» (در راه‌ماندگان)، برجسته می‌کند.
  • این ستایش، نمادی از بخشندگی گسترده‌ای است که به «رزق عام» الهی شباهت دارد و همگان را در بر می‌گیرد.
  • مولانا از زبان شخصیت‌های داستان، ارزشِ دستگیری و پناه دادن به گرفتاران را گوشزد می‌کند.

Sources: d6-s73 · 20:22:22 d6-s73 · 21:03:03 d6-s73 · 22:03:03 d6-s73 · 27:27:27

به زبانِ تو — La tua lingua · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.