Leggi Libro 6 La storia di quel re che fece testamento ai suoi tre figli, dicendo loro: 'Durante questo viaggio nei miei domini, disponete così in quel luogo e nominate così i deputati in quell'altro, ma per amor di Dio, non andate in quella fortezza e non avvicinatevi ad essa'. Distico 3582

M6:3582 — هر یکی از دیگری استوده‌تر / در سخا و در وغا و کر و فر

هر یکی از دیگری استوده‌تردر سخا و در وغا و کر و فر
✦ Renderizza questo beyt in Italiano

M6:3582

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dalle sue lezioni registrate sul Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: هر یک از دیگری در ستایش و برتری افزون‌تر بود؛ هم در بخشش و سخاوت، و هم در جنگاوری و چیرگی در نبرد. معنا: این بیت فرزندان پادشاه را توصیف می‌کند که هر یک در صفات والای بخشش و شجاعت از دیگری پیشی گرفته و ستوده‌تر بودند.

شرح

این بیت در وصف فرزندان پادشاه در داستان سه شاهزاده می‌آید. مولانا این سه شاهزاده را موجوداتی عادی نمی‌بیند؛ بلکه هر یک را در صفات عالی، چون سخاوت و شجاعت، از دیگری برتر و ستوده‌تر معرفی می‌کند. تعبیر «استوده‌تر» در اینجا به معنای فزونی در صفت ستایش‌شدگی و برتری است.

مولانا در ادامه توضیح می‌دهد که این شاهزادگان تنها از زیبایی ظاهری برخوردار نیستند، بلکه «صاحب فطنت و صاحب نظرند». این نکته بسیار مهم است؛ زیرا نشان می‌دهد که حتی در جهانی که «چین» نماد صورت و ظاهر است – چنانکه در ادبیات ما هند را جایگاه معنا و چین را جایگاه صورت می‌دانستند – این افرادِ باصورت، از عمق و درایت بی‌بهره نیستند. پادشاه اینها را «فیلسوف» می‌بیند، همان‌طور که فرعون را «چست فیلسوف» می‌نامید. یعنی اینها تنها به کرشمه‌های بیرونی دل نمی‌بندند، بلکه از خرد و بصیرت نیز برخوردارند.

واژگان این بیت نیز خود گویاست. «وغا» به معنای جنگ و ستیز است. اما «کر و فر» ترکیب خاصی است که به معنای جنگاوری و مهارت در حمله و گریز در نبرد به کار می‌رود. «کر» یعنی حمله کردن و «فر» یعنی گریختن تاکتیکی از میدان نبرد برای حمله‌ای دیگر. حیدر کرار (علی) را به این صفت می‌ستودند که پیوسته حمله می‌کرد و هرگز پشت به دشمن نمی‌کرد. پس این شاهزادگان در میدان رزم نیز چابک و زبردست بودند.

پادشاه از دیدن این فرزندان ممتاز، نه تنها خوشحال است، بلکه وجودش از آن‌ها تغذیه می‌کند. هرچند بیت بعدی این نکته را روشن‌تر می‌کند که «از ره پنهان ز عینین پسر / می‌کشید آبی نخیل آن پدر»، اما همین توصیف ستوده‌تر بودن آن‌ها در سخا و وغا و کر و فر، زمینه‌ای‌ست برای فهم آن تغذیه پنهان. گویی صفات درخشان و برجستهٔ فرزندان، برای پدر حکم آب حیات را دارد که نخل وجودش را بارور می‌کند. این توصیف نشان می‌دهد که چگونه زیبایی و کمال در ظاهر (که با نماد چین همراه است) می‌تواند ریشه در عمق داشته باشد و حتی سرچشمهٔ حیات معنوی شود.

نکات کلیدی

  • فرزندان پادشاه، نمونهٔ اوج کمال انسانی در سخاوت و شجاعت معرفی می‌شوند.
  • واژهٔ «استوده‌تر» بر برتری و ستوده‌شدگی فراتر از دیگران تأکید دارد.
  • «وغا» و «کر و فر» به جنگاوری و مهارت در نبرد اشاره دارند، خصوصاً حملات پی‌درپی و گریزهای تاکتیکی.
  • مولانا حتی در وصف شخصیت‌های برجسته، به ابعاد پنهانِ «فطنت و بصیرت» آن‌ها اشاره می‌کند، فراتر از ظاهر.
  • این صفات ممتاز فرزندان، زمینه‌ساز تغذیهٔ معنوی پنهانی است که پدر از آن‌ها دریافت می‌کند و به این ترتیب، کمال ظاهری به منبع حیات باطنی بدل می‌شود.

Sources: d6-s79 · 16:27:57 d6-s79 · 17:42:12 d6-s79 · 18:55:25

به زبانِ تو — La tua lingua · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.