Leggi› Libro 6› Videro nel palazzo di questa fortezza ricca di immagini il ritratto della figlia dell'Imperatore della Cina, e tutti e tre svennero, cadendo in tentazione e cercando di scoprire chi fosse quella persona.› Distico 3770

M6:3770 — تخم از من بر که تا ریعی دهد / با پر من پر که تیر آن سو جهد

تخم از من بر که تا ریعی دهدبا پر من پر که تیر آن سو جهد
✦ Renderizza questo beyt in Italiano

M6:3770

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dalle sue lezioni registrate sul Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: بذر را از من (پیامبر) برگیر تا رشد کند و میوه دهد؛ با پرهای من پرواز کن تا تیر تو به آن سوی (مقصد حقیقی) جهش کند. معنا: این بیت دعوت می‌کند که برای ثمربخشی و رسیدن به هدف، از هدایت و تعالیم انبیا بهره بگیریم و با بال‌های معرفت آن‌ها به سوی مقصود پرواز کنیم.

شرح

این بیت، دعوتی است بنیادین از سوی مولانا، که آن را از زبان انبیا بازمی‌گوید. انبیا حق عظیمی بر گردن ما دارند، چرا که آن‌ها به ما از «پایانمان» خبر داده‌اند، پایانی که چشم عادی ما از دیدنش ناتوان است. آنان به ما آموخته‌اند که این جهان، کشتزاری است برای آخرت، و آنچه امروز می‌کاریم، فردایی محصول می‌دهد که دقیقاً ثمرهٔ همین بذرهای دنیایی است.

از همین روست که انبیا می‌گویند: «تخم از من بر که تا ریعی دهد.» واژهٔ «ریع» در اینجا بسیار پرمعناست. وقتی برنج می‌پزیم، دانه‌های کوچک آن «ریع» می‌کنند و به حجم بزرگتری می‌رسند؛ یا برگ چای خشک، وقتی در آب قرار می‌گیرد، فربه و گسترده می‌شود. این «ریع» اشاره به رشد و گسترش معنوی وجود ما دارد که تنها با بذرهای صحیح تعالیم نبوی ممکن است. این بذرها، بر خلاف خارهایی که خودمان در این دنیا می‌کاریم، به شکلی فزاینده، ثمری طیب و مبارک به بار می‌آورند. مولانا در جایی دیگر فرموده است که زخم زبان‌ها و سخنان زشت انسان، در جهان دیگر به شکل مار و عقرب بر او ظاهر می‌شوند؛ پس باید مراقب بود چه می‌کاریم.

بخش دوم بیت می‌گوید: «با پر من پر که تیر آن سو جهد.» در گذشته، پر بر تیر می‌نهادند تا ثبات یابد و به هدف بخورد. اینجا، «پر من» استعاره از هدایت و معرفت انبیاست. پرواز کردن با بال‌های این معرفت به این معناست که تلاش‌ها و مجاهدت‌های ما (تیر ما)، با این راهنمایی، به آن «سوی» صحیح جهش خواهد کرد، یعنی به همان مقصد حقیقی و عاقبت خیری که انبیا نوید داده‌اند، اصابت خواهد کرد. بدون این پرها، تیر ما ممکن است در بیراهه برود و هرگز به هدف نرسد، زیرا عقل سطحی و دوراندیش ما قادر به دیدن آن پایان دور نیست.

به باور من، این ابیات تأکیدی عمیق بر ضرورت «عاقبت‌بینی» و نقش پیامبران در دادن این بصیرت به انسان است. ما غالباً در بند «امروز» هستیم و آیندهٔ دور را در نمی‌یابیم، اما انبیا، با دیدی فراتر، راه را برای ما روشن کرده‌اند. این تعالیم، تنها به کار دنیا نمی‌آید؛ بلکه برای آباد کردن آخرت و رسیدن به آن وجود جاودانه‌ای است که حقیقت حیات ما در آنجاست. این «پرهای» نبوی، ما را از گمراهی در «مطار» این جهان فانی نجات می‌دهند و به سوی آن پروازگاه ابدی هدایت می‌کنند؛ به سوی خویشتنِ عمیق‌ترمان که در نهایت «واقف بیرون‌شو است»، همان خودی که در آخر کار حقیقت را درمی‌یابد.

نکات کلیدی

  • انبیا راهبران ما به سوی عاقبت خیر هستند و از پایان حقیقی زندگی خبر می‌دهند.
  • تعالیم و هدایت نبوی، بذر و پر لازم برای رشد معنوی و رسیدن به مقاصد والای انسانی است.
  • بدون بهره‌گیری از معرفت انبیا، تلاش‌های ما در این جهان ممکن است به بیراهه رفته و به ثمر ننشیند.
  • «ریع» به معنای رشد فزاینده و گسترش وجود معنوی است که با بذرهای نبوی حاصل می‌شود.
  • دنیا کشتزاری است که محصولش در آخرت برداشت می‌شود؛ کیفیت بذر کاشت شده سرنوشت‌ساز است.
  • تیر بخت ما تنها با پرهای هدایت الهی، به هدف حقیقی و نهایی اصابت می‌کند.

Sources: d6-s84 · 02:41:23 d6-s84 · 02:44:44 d6-s84 · 02:46:17

❋

به زبانِ تو — La tua lingua · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.