読む 巻 6 ムスタファ(彼の上に平安あれ)がシッディーク(神が彼に満足されんことを)に「ビラルを買い取るとき、彼らは意地になって価格を吊り上げるだろう。私の名をこの美徳に加えて、私の代理人となり、半額を私から受け取れ」と遺言した話。 対句 1031

M6:1031 — حالت صورت‌پرستان این بود / سنگشان از صورتی مومین بود

حالت صورت‌پرستان این بودسنگشان از صورتی مومین بود
✦ このベイトを日本語でレンダリング

M6:1031

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 彼のマスナヴィに関する講演の録音から

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: خصلت کسانی که اسیر ظاهرند این است که دل سنگی‌شان از دیدن صورتی زیبا نرم و مومی می‌شود. معنا: این بیت بیان می‌کند که چگونه دل‌های سخت و بی‌عاطفهٔ ظاهرپرستان، با مشاهدهٔ زیبایی ظاهری نرم و انعطاف‌پذیر می‌شود.

شرح

مولانا، آن‌گونه که در حکایت بلال و خرید او توسط ابوبکر از یک یهودی سنگدل نشان می‌دهد، با این بیت به سرعت نتیجه‌گیری‌ای ژرف می‌کند. او «حالت صورت‌پرستان» را در معرض دید می‌گذارد. مراد او از «صورت‌پرستان»، کسانی هستند که اسیر ظاهرند، کسانی که جمال بیرونی بر درون‌شان حکم می‌راند. این مرد یهودی، که خود مولانا او را «سنگدل» می‌خواند، در برابر هیچ استدلالی نرم نمی‌شد؛ اما هنگامی که ابوبکر غلامی سفیدرو و زیبا را برای معاوضه پیشنهاد می‌کند، دل سنگین او ناگهان نرم می‌شود، «موم می‌شود و زانوهایش به لرزه درمی‌آید». اینجاست که مولانا با قاطعیتی تمام می‌گوید: «سنگشان از صورتی مومین بود». یعنی، دل‌های سنگی‌شان تنها با مشاهدهٔ یک صورت زیبا به موم بدل می‌شود. این وضعیت نشان می‌دهد که چگونه زیبایی‌های محسوس می‌توانند در کسانی که تنها به ظواهر می‌نگرند، اثرگذار باشند و حتی دل‌های به ظاهر سخت را نیز به لرزه درآورند و نرم کنند. البته، همان‌گونه که مولانا بلافاصله در ادامه حکایت نشان می‌دهد، این نرمشِ دل برای صورت‌پرست، الزماً به معنای گریز از حرص و آزمندی نیست. آن یهودیِ سنگدل، با آنکه دلش به موم تبدیل شد، اما باز هم «دندون‌گردی کرد» و طلب نقرهٔ بیشتری نمود. این نشان از تفاوت عمیق میان ارزش‌گذاری صورت‌پرستان و اهل معنا دارد؛ صورت‌پرستان به «لون» و رنگ می‌نگرند، حال آنکه ابوبکر به «جان» بلال ناظر است.

نکات کلیدی

  • قدرت جمال ظاهری بر اهل صورت و دل‌های سخت‌شان.
  • تغییرپذیری و نرم‌شدن دل‌های سنگین در برابر زیبایی محسوس.
  • تأکید بر تفاوت در ارزش‌گذاری: صورت‌پرستی در مقابل جان‌بینی و جوهرشناسی.
  • موقتی بودن تأثیر زیبایی ظاهری در مقابل ریشه‌دار بودن حرص و طمع.

Sources: d6-s22 · 01:32:30

به زبانِ تو — あなたの言語 · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.