読む› 巻 6› 自由意志の誘惑と、自由意志の手段の誘惑から神に庇護を求める祈り。天と地は自由意志とその手段について嘆き、恐れたが、人間は自らの自由意志とその手段を求めることに熱中している。ちょうど病人が自らの自由意志が少ないと感じ、健康を望むように、それが自由意志の手段である。彼は自らの自由意志を増やしたいと願い、地位を望む。それによって自由意志が増えるからである。過去の民族における神の怒りの降下点は、過度の自由意志とその手段であった。無一文のファラオを見た者はいない。› 対句 233
M6:233 — چیست معراج فلک این نیستی / عاشقان را مذهب و دین نیستی
M6:233
意味 · به زبانِ تو — あなたの言語 · AI
عروج روحانی و رسیدن به اوج آسمان معنا، در واقع همان «نیست شدن» و فنای خودی است؛ این فنا، مذهب و راه و رسم حقیقی عاشقان خداوند است.
در این بخش از مثنوی، مولانا در حال نیایش علیه «فتنهٔ اختیار» است؛ یعنی خطری که در اراده و انتخاب آزاد انسان نهفته است. او توضیح میدهد که انسانها برای فرار از سنگینیِ «خودی» و «هستیِ» خود، به مستی یا سرگرمی پناه میبرند، زیرا این «هستی» را دامی میدانند که آنها را در زندانِ خود گرفتار کرده است.
این بیت، نقطهٔ اوج این بحث است. مولانا راه حل نهایی را نه در مستیِ شراب، بلکه در «نیستی» عرفانی معرفی میکند. «نیستی» در اینجا به معنای نابودی و عدم وجود نیست، بلکه به معنای فنا شدنِ «منِ» کاذب و خودمحور در برابر وجود مطلق الهی است. این همان تجربهای است که عارفان آن را «فنا فی الله» مینامند.
بیت با یک پرسش بلاغی آغاز میشود: معراج و صعود به افلاک چیست؟ و بلافاصله پاسخ میدهد: همین «نیستی». این «نیستی» صرفاً یک مفهوم فلسفی نیست، بلکه «مذهب و دین» عاشقان است؛ یعنی تمام راه و رسم زندگی، باور و آیین آنها بر محور همین تسلیم و فنا شدن میچرخد. همانطور که آسمان از دید ما تهی و «نیست» به نظر میرسد اما جایگاه عروج است، روح انسان نیز با خالی شدن از خود، به معراج حقیقی دست مییابد.
- معراج فلک
- عروج به آسمان، صعود روحانی
- نیستی
- در اصطلاح عرفانی، فنا شدنِ خودی و ارادهٔ شخصی در برابر ارادهٔ خداوند؛ خود را ندیدن.
- مذهب
- راه، روش، آیین
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.