読む› 巻 6› 預言者ユースフ（彼にアッラーの祈りと平安あれ）が、神以外に助けを求めたこと、そして「あなたの主のもとで私のことを思い出してください」と言ったことのために、数年間投獄されたことに対する罰と、その確認› 対句 3489

M6:3489 — وان عصاکش که گزیدی در سفر / خود ببینی باشد از تو کورتر

وان عصاکش که گزیدی در سفرخود ببینی باشد از تو کورتر
✦ このベイトを日本語でレンダリング

M6:3489

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 彼のマスナヴィに関する講演の録音から

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: و آن عصاکشی که در سفر برگزیدی، / خود خواهی دید که از تو کورتر است.

معنا: مولانا هشدار می‌دهد که گاهی آدمی از روی تنبلی یا خودفریبی، چشم بینای خود را می‌بندد و برای هدایت در مسیر زندگی، به کسی پناه می‌برد که خود از او بی‌بصیرت‌تر است.

شرح

من در اینجا نکته‌ای بس کلیدی می‌بینم؛ مولانا به انسان هشدار می‌دهد که مبادا از چشم خود دست بشوید و دید خود را به دیگری وام دهد. این تعبیرِ «چشم چون نرگس فروبندی که چی؟ این عصایم کش که کورم ای اچی» در واقع کنایه از خودفریبی و تنبلی فکری است. ما چشم داریم، توانایی دیدن و تشخیص داریم، اما گاهی خود را به کوری می‌زنیم و می‌خواهیم دیگری عصاکش ما در این سفر زندگی شود. مولانا اینجا تلخ‌کامی‌ای را بیان می‌کند که بس عمیق است: «وان عصاکش که گزیدی در سفر / خود ببینی باشد از تو کورتر». این تنها یک هشدار نیست، بلکه یک پیش‌بینی واقع‌بینانه است. در بسیاری از موارد، آنکه ما او را راهبر خود می‌پنداریم و زمام عقل و فهم خود را به دستش می‌سپاریم، نه تنها بصیرتی بیش از ما ندارد، بلکه در تاریکی و جهل از ما هم پیش‌تر است.

این سخن فراتر از صرف انتخاب یک راهنمای عرفانی یا مادی است؛ این دربارهٔ جوهر خودمختاری فکری و بصیرت درونی است. مولانا پیوسته بر این تأکید دارد که «دید خود مگذار از دید خسان»، یعنی بینش و ادراک اصیل خود را فدای نظرات و دیدگاه‌های فرومایگان و نااهلان نکنید. این به معنای نفی مطلق راهنمایی نیست، بلکه به معنای تأکید بر انتخاب «هادی واقعی» است؛ آن کس که «از تو بیناتر باشد، نه از تو کورتر». آن راهنمای امین که به تعبیر مولانا، «مغز خودت رو به دیگری نفروش» و «نذار در او هر طور که می‌خوان کشت و زرع بکنن».

از نظر من، عقل راستین، همان «عقل دوراندیش» است که به پیامدها و عواقب امور می‌نگرد، نه تنها به ظواهر اولیه. کسی که ظاهر را می‌بیند و شتابزده داوری می‌کند، عاقل نیست. انتخاب عصاکشی که خود کورتر است، نتیجهٔ همین سطحی‌نگری و بی‌دوراندیشی است. این بیت، ندایی است برای بیدارباش وجدان و تقویت بینش درونی، تا در این سفر پر پیچ‌وخم حیات، گرفتار راهبران نابینا نشویم و خودْ نورافکن راه خویش باشیم.

نکات کلیدی

  • هرگز دید و بصیرت خود را وام ندهید؛ خودفریبی در ادراکْ آفت جان است.
  • در انتخاب راهبر و راهنما، همواره به بصیرت حقیقی او بنگرید، نه به ظاهر.
  • تکیه بر کسی که از شما کورتر است، عاقبتی جز گمراهی ندارد.
  • مولانا بر خودمختاری فکری و پرهیز از تنبلی عقلی تأکید می‌کند.

Sources: d6-s77 · 49:16 d6-s77 · 50:00 d6-s77 · 50:45

❋

به زبانِ تو — あなたの言語 · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.