読む 巻 6 ホージャが夢の中でその仲介者に、友人がやって来た借金の金額を教え、その銀が埋められた場所を指示し、相続人たちに「決してそれを多く見ず、何も取り戻さないように。たとえ彼がそれの一部を受け入れなくても、そこに置いておきなさい。そうすれば、誰でも欲しい人が取れるように。私は神と誓ったのだから、その銀からは私にも私の家族にも一粒たりとも戻ってこない」と伝えるなど 対句 3562

M6:3562 — خواب دیدم خواجهٔ معطی المنی / واحد کالالف ان امر عنی

خواب دیدم خواجهٔ معطی المنیواحد کالالف ان امر عنی
✦ このベイトを日本語でレンダリング

M6:3562

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 彼のマスナヴィに関する講演の録音から

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: خواب دیدم خواجه‌ای را که آرزوها می‌بخشید، او یگانه‌ای بود همچون هزاران، آنگاه که کاری مهم پیش می‌آمد. معنا: شخصی در رؤیایی، تاجری سخاوتمند را می‌بیند که آرزوها را برآورده می‌کند؛ او یگانه مردی بود که در کارهای بزرگ، چون هزاران نفر کارایی داشت.

شرح

دربارهٔ این بیت، باید بگویم که مولانا در اینجا داستان خوابی را روایت می‌کند که «پایمرد» (همان واسطه یا پیک) دیده است. او در این خواب، خواجهٔ درگذشته را ملاقات می‌کند و شرحی از وصیت‌نامه‌ی پنهان او می‌شنود. اما آنچه در این بیت خاص برجسته می‌شود، شخصیت آن خواجه است.

«معطی‌المنا»؛ این وصفی است برای خواجه‌ای که آرزوها و خواسته‌های دیگران را برآورده می‌ساخت، بخشنده بود و سخاوتمند. او نه تنها ثروت مادی داشت، بلکه روحی بزرگ و دستانی گشاده داشت که سبب آرامش و برآورده شدن حاجات مردم می‌شد.

اما قسمت اصلی و پرمعنای بیت در مصراع دوم نهفته است: «واحد کالألف ان امر عنا». این تعبیر، اوج ستایش از شجاعت، کفایت و کارآمدی آن خواجه است. او در ظاهر یک فرد بود، اما توانایی و همت او به حدی بود که در مواجهه با کارهای بزرگ و دشوار – که مولانا از آن با عبارت «امر عنی» تعبیر می‌کند، یعنی امری که مهم و خطیر می‌نماید و حضور فوری را می‌طلبد – به تنهایی کار هزاران نفر را انجام می‌داد. این نشان می‌دهد که مولانا به کیفیت عمل بیش از کمیت افراد بها می‌دهد؛ یک انسان می‌تواند به اندازه‌ی یک لشکر کارساز باشد، اگر از همت و شجاعت و توانایی لازم برخوردار باشد. این «خواجه» نمادی است از انسان‌های بزرگ و مؤثر در هر عصری که با نبوغ و فداکاری خود، تأثیری فراتر از شمار خود بر جامعه می‌گذارند. او نه فقط مالی، که از خود اثری و روحی می‌گذاشت. این روحیه‌‌ی «واحد کالألف» بود که پایمرد را در رؤیا نیز به شوق وامی‌داشت. این سخن مولانا دربارهٔ کیفیت حضور و اثرگذاری انسان در جهان است: که چگونه یک فرد می‌تواند با درایت و اقدام به‌موقع، بار هزاران نفر را بر دوش کشد و گره از کارهای بزرگ بگشاید.

نکات کلیدی

  • شخصیت‌ها می‌توانند بیش از شمارشان تأثیرگذار باشند؛ کیفیتِ کنش بر کمیتِ حضور فائق است.
  • خواجهٔ «معطی‌المنا» نمادی از سخاوتمندی و پاسخگویی به نیازهای دیگران است.
  • «واحد کالألف» تجلی‌بخش این حقیقت است که یک فرد با همت بالا، کار هزاران نفر را می‌تواند انجام دهد.
  • این بیت، ستایشی است از انسان‌های بزرگ که در بحران‌ها و کارهای خطیر، تنها به خود متکی‌اند.
  • روایت خواب، وسیله‌ای است برای انتقال حقایق عمیق دربارهٔ بزرگی و کفایت انسان.

Sources: d6-s78 · 47:22 d6-s78 · 01:01:17 d6-s78 · 01:04:15 d6-s78 · 01:07:12

به زبانِ تو — あなたの言語 · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.