읽기› 권 1› '참으로 너희 주님은 너희 시대의 날들 속에 바람을 불어넣으시니, 그러니 그것을 받아들여라'라는 하디스에 대한 설명› 대구 1983
M1:1983 — از مؤنث وز مذکر برترست / این نی آن جانست کز خشک و ترست
M1:1983
의미 · به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI
روح حقیقی انسان، ورای جنسیت مؤنث و مذکر است و با جان حیوانی که از عناصر مادی (خشک و تر) تشکیل شده، تفاوت دارد.
مولانا در ابیات پیشین، به حدیثی اشاره میکند که در آن پیامبر اسلام همسرش عایشه را «حمیرا» (که واژهای مؤنث است) خطاب میکند. او توضیح میدهد که این خطاب، به روح و جان پاک اوست، نه صرفاً به جسم زنانهاش. این بیت، آن نکته را به یک اصل کلی عرفانی تبدیل میکند.
بخش اول بیت («از مؤنث وز مذکر برترست») تأکید میکند که «جان» یا روح الهی، یک حقیقت فراجنسیتی است. دستهبندیهای زمینی مانند زن و مرد، که به جسم و نقشهای اجتماعی مربوط میشوند، به ساحت روح راه ندارند. روح، در ذات خود، نه مؤنث است و نه مذکر، بلکه از این دوگانگیها فراتر است.
بخش دوم بیت («این نی آن جانست کز خشک و ترست») این «جان» متعالی را از «جان» حیوانی یا نفس مادی متمایز میکند. در طب و فلسفهٔ قدیم، جسم موجودات زنده را ترکیبی از چهار عنصر میدانستند که دارای طبایع «خشک» و «تر» (و گرم و سرد) بودند. مولانا میگوید روحی که از آن سخن میگوییم، آن نیروی زیستیِ وابسته به تن و عناصر مادی نیست، بلکه حقیقتی از عالم دیگر است که در جسم تجلی کرده اما اسیر آن نیست.
- مؤنث
- مادینه، زنانه
- مذکر
- نرینه، مردانه
- برترست
- برتر است، بالاتر است
- نی
- نیست
- کز
- که از
- خشک و تر
- اشاره به عناصر اربعه (خاک، آب، هوا، آتش) و طبایع آنها که سازندهٔ جسم مادی پنداشته میشدند.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.