M1:213 — آنکه کشتستم پی مادون من / می‌نداند که نخسپد خون من

In diesen eindringlichen Versen enthüllt Rumi die Natur jener „Liebe“, die in rang (wörtl. „Farbe“) wurzelt, also auf vergänglichen, oberflächlichen Reizen beruht. Der unglückliche Goldschmied, dessen Schicksal hier erzählt wird, wird zum Opfer eines solchen rang. Dieser Vers ist Teil seiner Klage, aber es ist keine hoffnungslose Klage, sondern die Verkündung des unabwendbaren Gesetzes der Vergeltung.

Der Ausdruck „für das, was niedrer als ich ist“ (pey-e mādūn-e man) verweist auf die minderwertigen, oberflächlichen Elemente, die zum Untergang des Goldschmieds führten: einerseits seine vergängliche körperliche Schönheit, die verblasste und ihre Anziehungskraft verlor, andererseits seine eigene Gier nach Reichtum und königlichem Status, die ihn für die Wahrheit blind machte. All dies war seinem wahren Wesen „untergeordnet“. Der getäuschte Mensch opfert den Kern seiner Existenz für solche niederen Dinge, und das ist die größte Schande.

Die Formulierung „mein Blut niemals schläft“ (nakhospad khūn-e man) ist eine persische Redewendung von tiefer Bedeutung. Sie besagt, dass das Blut eines zu Unrecht Getöteten nicht umsonst vergossen wird, nicht in Vergessenheit gerät und keine Ruhe findet, bis Gerechtigkeit geübt wurde. Rumi verkündet damit ein kosmisches Gesetz: Jede Handlung, insbesondere eine, die mit Ungerechtigkeit und aus niederen Motiven begangen wird, bleibt niemals ohne Folgen. Dies spiegelt sein an anderer Stelle formuliertes Prinzip wider: „Diese Welt ist ein Berg, und unsere Tat der Ruf; / das Echo der Rufe kehrt zu uns zurück.“ Der Unterdrücker, der einem anderen für geringfügige und „niedere“ Vorteile schadet, ist sich nicht bewusst, dass diese Tat im Kreislauf der Existenz nicht vergessen wird und ihre Konsequenzen ihn letztendlich einholen werden. Dieses Nichtwissen um das Gesetz des Karmas ist der Gipfel der Ignoranz.

在这些震撼人心的诗句中，鲁米揭示了那些根植于“色彩”（رنگ, rang）的“爱”的本质——即建立在短暂、肤浅的吸引力之上。故事中不幸的金匠，正是这种“色彩”的牺牲品。这句诗是他临终悲言的一部分，但它并非绝望的哀叹，而是对因果报应这一必然法则的宣告。

鲁米并不认为世界本身有缺陷，因此他不去抱怨存在本身；相反，他看到的是人性的认知与行为中的扭曲。此处金匠的控诉，并非针对宇宙的秩序，而是针对那“为低于我本质之物”（پی مادون من, pay-e mādūn-e man）而犯下的恶行。“低于我本质之物”明确指向那些导致他毁灭的、更为低等和表面的东西：一方面，是金匠自身那转瞬即逝的容貌，它一旦褪色便失去魅力；另一方面，是他自己对财富与王室地位的贪婪，这蒙蔽了他的双眼。这一切都“低于”他真实存在的价值。被蒙骗的人，为了这些卑劣之物而牺牲自己的生命本质，这才是最大的耻辱。

“我的血绝不会沉眠”（نخسپد خون من, nakhospad khūn-e man）这一表达意味深长。这是一句波斯习语，意指受害者的血不会白流，不会被遗忘；正义未得伸张，它便不会安息。鲁米借此宣告了一条宇宙法则：每一个行为，尤其是出于不公和卑劣动机的行为，绝不会没有后果。这与他在别处所说的“此世如山，我行如唤；声声呼唤，皆有回响”遥相呼应。种瓜得瓜，种豆得豆。那为了一己私利而伤害他人的压迫者，并不知道在存在的循环中，他的恶行永不会被遗忘，其后果最终将反噬自身。对这种业力法则的无知，本身就是愚昧的顶峰。

En estos versos impactantes, Rumi desenmascara los «amores» que se basan en el «color» (rang), es decir, en atracciones superficiales y pasajeras. El desafortunado orfebre, cuya historia se narra aquí, es víctima de tales apariencias. Este verso forma parte de su lamento, pero no es una queja desesperada, sino la declaración de la ley ineludible de la retribución.

La queja del orfebre no es contra el orden del universo, sino contra un acto cometido por algo «inferior a mi ser» (mādūn-e man). Este «inferior» se refiere claramente a los elementos más bajos y superficiales que causaron su perdición: por un lado, la belleza física pasajera del propio orfebre, que se desvaneció y perdió su atractivo; por otro, su propia codicia por la riqueza y el estatus real, que lo cegó a la verdad. Todo esto era «inferior» a la verdadera esencia de su ser. El ser humano, engañado, sacrifica el núcleo de su existencia por tales cosas inferiores, y esto es la máxima ignominia.

La expresión «mi sangre no dormirá» (nakhospad khūn-e man) es un modismo persa que significa que la sangre del agraviado no se derrama en vano ni se olvida; no descansará hasta que se haga justicia. Con esto, Rumi enuncia una ley cósmica: toda acción, especialmente la cometida con injusticia y una intención vil, tendrá consecuencias. Es lo que expresa en otro lugar: «Este mundo es la montaña, y nuestro obrar, el grito; / el eco de los gritos volverá a nosotros». El opresor, que daña a otro por ganancias mezquinas e «inferiores», ignora que este acto no será olvidado en el ciclo de la existencia y que sus consecuencias finalmente lo alcanzarán. Esta ignorancia de la ley del karma es, en sí misma, el colmo de la necedad.

مولانا، در این ابیات کوبنده، نقاب از چهرهٔ «عشق»هایی برمی‌کشد که ریشه در «رنگ» دارند؛ یعنی بر جذابیت‌های ظاهری و زودگذر بنا شده‌اند. زرگر بیچاره، که سرنوشتش در اینجا روایت می‌شود، قربانی چنین «رنگ»هایی شد. این بیت، بخشی از رنجنامهٔ اوست، اما نه یک شِکوِهٔ بی‌امید، بلکه بیان قانون محتوم مکافات.

مولانا جهان را ذاتاً کج نمی‌بیند تا از آن شکوه کند، بلکه کجی را در نگاه و کردار انسان می‌بیند. اینجا نیز، شکایت زرگر از ساختار هستی نیست، بلکه از عملی است که به خاطر «مادون» انجام شده است. «مادون من» به وضوح به آن چیزهای فرومایه‌تر و سطحی‌تری اشاره دارد که سبب مرگ او شد: از یک سو، جمال ظاهری زرگر که زود زایل شد و دیگر جاذبه‌ای نداشت؛ از سوی دیگر، طمع خود او به مال و مقام که چشمش را بر حقیقت بست. این‌ها همه «مادون» حقیقت وجود او بودند. انسانِ فریب‌خورده، جوهر وجود خود را برای چنین مادوناتی هزینه می‌کند و این بزرگترین ننگ است.

تعبیر «نخسپد خون من» بسیار عمیق و پرمعناست. این یک اصطلاح فارسی است به این معنا که خونِ مظلوم به هدر نمی‌رود، فراموش نمی‌شود و تا انتقام گرفته نشود، ساکت نمی‌نشیند. مولانا با این بیان، قانونی کیهانی را اعلام می‌کند: هر عملی، به‌ویژه عملی که با ظلم و نیت پست انجام شود، هرگز بی‌نتیجه نمی‌ماند. این همان است که در جای دیگر می‌گوید: «این جهان کوه است و فعل ما ندا / سوی ما آید نداها را صدا». فرد ظالم، که به خاطر منافعی حقیر و «مادون» به دیگری آسیب می‌رساند، نمی‌داند که این عمل در چرخهٔ هستی فراموش نخواهد شد و عواقب آن گریبان‌گیر خودش خواهد شد. این بی‌خبری از قانون مکافات عمل، خود اوج جهل است.