M1:501 — در یکی گفته که «این جمله یکیست / هر که او دو بیند احوَل مردکی‌ست

此节诗句并非鲁米直接阐述苏非“万有归一”（waḥdat）的教义，而是故事中一个反派角色的言论。在故事里，一位心怀叵测的大臣为了从内部瓦解基督教，伪造了多部互相矛盾的“福音书卷”。他将深刻的灵性真理断章取义，变成一个个孤立的口号，用以迷惑人心。

这节诗句所引述的，正是其中一卷书的内容。它挪用了“万物为一”这一崇高的神秘主义观念，并将其武器化，用以攻击那些尚未达到此种境界的人，称他们为“斜眼小人”。紧接着，另一卷书又提出完全相反的观点（“百又怎能为一？”），从而制造出无法调和的信仰冲突。鲁米借此警示：脱离了具体情境和灵性修持次第的真理，不仅无益，反而会成为制造纷争、败坏信仰的毒药。真正的合一境界，需要超越所有对立（如“毒药”与“糖”），而非在字面上争论不休。

این بیت بخشی از داستان وزیر حیله‌گر پادشاه جهود است که برای نابودی دین مسیح، خود را مسیحی جا زد و با جلب اعتماد مردم، شروع به تحریف انجیل کرد. او برای ایجاد تفرقه و سردرگمی، گزاره‌هایی کاملاً متضاد و متناقض را به نام کلام الهی در کتاب مقدس وارد می‌کرد.

در اینجا، مولانا یکی از این گزاره‌های تحریف‌شده را نقل می‌کند. این گزاره، بیانگر یکی از عمیق‌ترین مفاهیم عرفانی، یعنی «وحدت وجود» است: «همه چیز یکی است». این دیدگاه معتقد است که در اصل هستی، کثرت و دوگانگی وجود ندارد و هر چه به نظر متعدد می‌آید، در واقع تجلی یک حقیقت واحد است. کسی که این وحدت را نمی‌بیند و جهان را پر از چیزهای جدا از هم می‌پندارد، از نظر معنوی «اَحوَل» یا دوبین است؛ یعنی نگاهی معیوب و خطاکار دارد.

نکتهٔ کلیدی در داستان این است که وزیر بلافاصله در جای دیگری، دقیقاً عکس این مطلب را می‌نویسد (که «صد هرگز یکی نمی‌شود»). هدف او بیان حقیقت عرفانی نیست، بلکه استفادهٔ ابزاری از مفاهیم عمیق برای ایجاد شک، اختلاف و در نهایت، نابودی ایمان پیروان مسیح است. مولانا با این کار نشان می‌دهد که چگونه بزرگ‌ترین حقایق معنوی نیز وقتی از زمینهٔ اصلی خود کنده شده و توسط افراد بدخواه به کار گرفته شوند، می‌توانند به ابزاری برای گمراهی تبدیل گردند.