M1:565 — تو بهانه می‌کنی و ما ز دَرد / می‌زنیم از سوزِ دل دمهای سرد

این بیت بخشی از التماس‌های پرشور مریدان فریب‌خورده به وزیر مکّار است که در نقش یک قدیس مسیحی، خود را در خلوت و ریاضت حبس کرده است. مردم که شیفته‌ی سخنان و حال او شده‌اند، غیبت او را تاب نمی‌آورند و این گوشه‌نشینی را نوعی جفا و بی‌اعتنایی به حال خود می‌دانند.

کلام آن‌ها سرشار از عجز و نیاز است. آن‌ها می‌گویند: «تو بهانه می‌آوری»؛ یعنی این دلیل‌تراشی تو برای خلوت‌گزینی را باور نداریم. این کار تو دلیلی واقعی ندارد و صرفاً بهانه‌ای برای دور ماندن از ماست. در مقابل این کناره‌گیری تو، حال ما چگونه است؟ «ما ز درد می‌زنیم از سوز دل دمهای سرد». این عبارت تصویر بسیار دقیقی از اوج ناامیدی و غم است. «دم سرد» یا آه سرد، نماد اندوهی عمیق و یأسی است که از جانی سوخته برمی‌آید. آن‌ها می‌گویند ما از آتش درون و سوز دل، آهی سرد برمی‌آوریم که نشانه‌ی خاموش شدن امید و شور زندگی در ماست.

این بیت تقابل میان کنش «پیر» (بهانه‌آوردن) و واکنش مریدان (آه کشیدن از درد) را به زیبایی نشان می‌دهد. مولانا با این تصویر، عمق وابستگی روانی و عاطفی مردم به این راهنمای دروغین را آشکار می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه مکر وزیر کارگر افتاده و آن‌ها را به اسیرانی بیچاره و یتیمانی بی‌دل و دین بدل کرده است.