M1:81 — در میان قوم موسی چند کس / بی‌ادب گفتند «‌کو سیر و عدس‌؟»

Ce couplet, au cœur d'une série de vers sur le adab (la bienséance spirituelle), illustre l'un des exemples les plus clairs de l'impropriété (bī-adabī) et de ses conséquences. Rumi ne raconte pas une simple anecdote historique tirée de la Torah et du Coran ; il expose une loi cosmique universelle.

Après leur libération d'Égypte, les Israélites erraient dans le désert du Sinaï. Par pure grâce, Dieu leur envoyait chaque matin la manne (mann) et les cailles (salwā), une nourriture céleste obtenue sans effort, sans le labeur de l'agriculture. C'était le comble de la faveur divine.

Pourtant, au lieu de remercier, certains d'entre eux, par ingratitude et manque de respect, réclamèrent « l'ail et les lentilles », des aliments qui exigent la peine de la culture. Cette demande n'était pas un simple souhait ; c'était un reniement du bienfait divin, une audace face à la table généreusement dressée de l'Hôte suprême. Elle révélait la suspicion et l'avidité, que Rumi qualifie de « mécréance devant la table du Maître ». C'était comme s'ils disaient : « Nous ne voulons pas de cette nourriture céleste sans effort, nous voulons nos aliments terrestres familiers. »

La conséquence de cette impertinence fut immédiate et sévère, comme Rumi l'explique dans le verset suivant : la table céleste fut retirée, et il ne leur resta que « la peine de semer, de la houe et de la faucille ». La leçon est profonde : la grâce divine est liée à la gratitude et au adab. L'impertinence et l'ingratitude non seulement privent l'individu, mais elles « mettent le feu à tous les horizons » et tarissent la source même de la bénédiction.

Mevlana'nın edep ve edepsizlik üzerine yazdığı beyitler silsilesinin içinde yer alan bu beyit, şüphesiz ki "edepsizliğin" ve sonuçlarının en açık örneklerinden birini resmeder. Hem Tevrat'ta hem de Kur'an'da detaylıca anlatılan Hz. Musa ve İsrailoğulları kıssası, Mevlana tarafından evrensel bir ilkeyi açıklamak için kullanılır. Bu sadece tarihi bir hikâye değil, varoluşta geçerli olan bir kanundur.

Firavun'dan kurtulup Kızıldeniz'i geçtikten sonra Sina Çölü'nde başıboş kalan Musa kavmine, Yüce Allah sonsuz lütfuyla her sabah gökten menn (kudret helvası) ve selvâ (bıldırcın) indiriyordu. Bu, hiçbir zahmet, çaba, ekip biçme derdi olmadan gelen ilahi bir ikramdı. Bu, ilahi lütfun zirvesiydi.

Fakat ne oldu? Bu kavmin içinden birkaç kişi, şükretmek yerine edepsizlik ve nankörlükle "sarımsak ve mercimek" istediler. Yani, ekim-dikim zahmeti çekecekleri, ter dökecekleri ve zorlukla elde edecekleri yiyecekleri talep ettiler. Bu «Hani sarımsakla mercimek?» sorusu basit bir istek değildi; bu, nimete karşı bir nankörlüktü. Hiçbir karşılık beklemeden sofrasını sermiş olan Yüce Efendi'nin sofrasına karşı bir küstahlıktı. Mevlana'nın "büyük bir zatın sofrası başında küfür" olarak adlandırdığı suizan ve açgözlülüğün bir göstergesiydi. Sanki şöyle diyorlardı: «Biz bu zahmetsiz gök yemeğini istemiyoruz, biz kendi dünyevi yiyeceklerimizi istiyoruz.»

Bu edepsizliğin sonucu ne oldu? Mevlana hiç lafı dolandırmadan şöyle der: «Gökten sofra ve ekmek kesildi / Bize de ekip biçme, çapa ve orak zahmeti kaldı.» İlahi lütuf kesildi. Artık ne kudret helvası ne de bıldırcın indi. Onlar da çiftçiliğin zahmeti ve geçim sıkıntısıyla baş başa kaldılar. Mevlana burada büyük bir ders verir: İlahi lütuf ve göksel bereketler, edep ve şükürle iç içedir. Edepsizlik, küstahlık ve nankörlük, sadece kişiyi mahrum bırakmakla kalmaz, aynı zamanda "bütün ufukları ateşe verir" ve feyiz kaynağını kurutur. Mevlana'nın dünya görüşünde, insanın davranışı sadece kendi hayatını değil, aynı zamanda kâinatın lütuf akışını da etkiler. Edep, Allah ve O'nun nimetleri karşısında kendi yerini bilmektir; edepsizlik ise bu konumu unutmak ve varoluşun sınırsız cömertliğine karşı körleşmektir.

Bait ini, yang berada dalam rangkaian syair Rumi tentang adab dan biadab (ketidaksopanan), menjadi salah satu contoh paling gamblang mengenai "biadab" dan akibatnya. Kisah kaum Musa dan Bani Israil, yang diriwayatkan dalam Taurat maupun Al-Qur'an, digunakan oleh Rumi untuk menjelaskan sebuah prinsip kosmis yang universal. Ini bukan sekadar anekdot sejarah, melainkan hukum yang berlaku dalam kehidupan.

Setelah diselamatkan dari Fir'aun dan menyeberangi lautan, kaum Bani Israil berkelana di padang pasir Sinai. Atas kemurahan-Nya, Allah menurunkan mann (getah manis dan bergizi) dan salwā (burung puyuh yang mudah ditangkap) setiap pagi. Ini adalah hidangan yang datang tanpa susah payah, tanpa perlu bercocok tanam. Inilah puncak kemurahan ilahi.

Namun, di tengah kaum itu, muncul beberapa orang yang alih-alih bersyukur, justru dengan lancang dan kufur nikmat menuntut "bawang putih dan kacang adas" (sīr o 'adas). Mereka menginginkan makanan yang untuk memperolehnya harus disertai kerja keras, keringat, dan jerih payah. Ucapan "Di mana bawang putih dan kacang adas?" bukanlah permintaan biasa; ia adalah wujud pengingkaran nikmat. Itu adalah kelancangan di hadapan Sang Tuan Rumah Maha Pemurah yang telah menggelar hidangan-Nya tanpa pamrih. Perilaku ini, yang oleh Rumi disebut sebagai "kekufuran di hadapan hidangan Sang Tuan," menunjukkan prasangka buruk dan ketamakan.

Akibat dari biadab ini sangat jelas: "Terputuslah roti dan hidangan dari langit / Tinggallah jerih payah cangkul dan sabit." Berkah surgawi itu dihentikan. Di sinilah Rumi menyampaikan pelajaran agung: rahmat ilahi dan berkah dari langit terkait erat dengan adab dan rasa syukur. Kelancangan dan kekufuran nikmat tidak hanya merugikan diri sendiri, tetapi juga "membakar seluruh cakrawala" dan menutup sumber karunia. Dalam pandangan dunia Rumi, perilaku manusia tidak hanya memengaruhi hidupnya sendiri, tetapi juga aliran rahmat alam semesta.

این بیت، در میان ابیاتی که مولانا دربارهٔ ادب و بی‌ادبی می‌سراید، یکی از روشن‌ترین نمونه‌های «بی‌ادبی» و پیامدهای ویرانگر آن را نشان می‌دهد. مولانا داستان قوم موسی و بنی‌اسرائیل را، که در تورات و قرآن آمده، نه به عنوان یک حکایت تاریخی، بلکه برای بیان یک قانون کلی و جاری در هستی به کار می‌گیرد.

قوم موسی پس از رهایی از دست فرعون، در بیابان سینا سرگردان بودند. خداوند از روی لطف بی‌کران خود، برایشان خوراک آسمانی، یعنی «منّ» (ترنجبین) و «سلویٰ» (بلدرچین)، فرو می‌فرستاد. این غذایی بود که بی‌زحمتِ کشاورزی و رنج به دست می‌آمد و نهایت لطف الهی را نشان می‌داد.

اما گروهی از آنان به جای شکرگزاری، گستاخانه و بی‌ادبانه، خواهان «سیر و عدس» شدند؛ یعنی غذاهای زمینی که نیازمند رنج و تلاش برای کشت و کار بود. این درخواست، صرفاً یک تقاضای ساده نبود، بلکه کفران نعمت و گستاخی در برابر سفرهٔ بخشندهٔ پروردگار بود. این رفتار، که مولانا آن را «کفر پیش خوان مهتری» می‌خواند، از بدگمانی و طمع آنان سرچشمه می‌گرفت.

نتیجهٔ این بی‌ادبی چه بود؟ مولانا بی‌پرده می‌گوید که خوانِ آسمانی برچیده شد و آنان ماندند و رنج کشاورزی با بیل و داس. درس بزرگ مولانا این است: لطف و برکت الهی با ادب و سپاس گره خورده است. بی‌ادبی و ناشکری نه تنها فرد را محروم می‌کند، بلکه سرچشمهٔ فیض را می‌خشکاند و «آتش در همه آفاق می‌زند». ادب، شناخت جایگاه خود در برابر خداوند و نعمت‌های اوست و بی‌ادبی، فراموش کردن این جایگاه و نابینایی در برابر بخشندگی بی‌پایان هستی است.

Este verso, sin duda, sirve como uno de los ejemplos más claros de la «falta de decoro» (bi-adabi) y sus consecuencias dentro de la secuencia más amplia donde Rumi expone sobre el adab (el decoro o la propiedad). La narrativa de Moisés y los israelitas, relatada en detalle tanto en la Torá como en el Corán, es utilizada por Rumi para articular un principio cósmico universal. No se trata de una mera anécdota histórica, sino de una ley perdurable que gobierna la existencia misma.

Tras su milagrosa liberación del Faraón y el cruce del Mar Rojo, los israelitas se encontraron errantes en el abrasador desierto del Sinaí. Dios, en Su gracia infinita, hacía descender milagrosamente sobre ellos «maná» (mann) y «codornices» (salwā) cada mañana. Este sustento era un don sin esfuerzo, inmerecido y libre del trabajo de la agricultura. Representaba el pináculo de la beneficencia divina.

Sin embargo, ¿qué ocurrió? Entre este pueblo, algunos individuos, en lugar de ofrecer gratitud y gracias, exigieron con impertinencia e ingratitud «ajo y lentejas» (sīr o 'adas). Estos eran alimentos que requerirían el arduo trabajo del cultivo, el sudor y un esfuerzo penoso para obtenerlos. Su clamor de «¿Dónde están el ajo y las lentejas?» no fue una simple petición; fue un acto de ingratitud ante la generosidad divina, una insolencia ante el Anfitrión generoso que había extendido Su mesa sin esperar nada a cambio. Esto demostraba una dolencia espiritual más profunda: la sospecha y la codicia, que Rumi califica como «incredulidad ante la mesa del anfitrión».

¿Cuál fue la consecuencia de esta falta de decoro? Rumi lo declara inequívocamente en el siguiente verso: «El pan y la mesa del cielo fueron cortados / Quedó el afán del cultivo con la azada y la guadaña». La mesa celestial fue retirada. No más maná ni codornices. Se quedaron con el arduo trabajo de la agricultura y las dificultades del sustento. Aquí, Rumi imparte una lección profunda: la gracia divina y las bendiciones celestiales están intrínsecamente ligadas al adab y a la gratitud. La impertinencia, la insolencia y la ingratitud no solo privan al individuo, sino que también «prenden fuego a todos los horizontes» y bloquean la fuente misma de la efusión divina.

此诗节无疑是鲁米在阐述「礼」与「无礼」的系列诗篇中，对「无礼」及其后果最清晰的例证之一。摩西与以色列人的故事，在《妥拉》与《古兰经》中均有详述，鲁米借此阐明一条宇宙法则。这并非单纯的历史轶事，而是一条贯穿存在的永恒定律。

以色列人从法老手中获救、渡过红海后，在酷热的西奈沙漠中流浪。仁慈的真主出于无限恩典，每日为他们降下「甘露」（阿拉伯语：منّ‎, mann）与「鹌鹑」（阿拉伯语：سلوىٰ‎, salwā）。这食物无需劳作、不费吹灰之力便可获得，代表了神恩的顶峰。

然而，他们之中却有一些人，非但不感恩戴德，反而无礼地索求「蒜与扁豆」——那些需要辛苦耕耘、挥洒汗水才能得到的食物。他们高喊「蒜与扁豆何在？」，这并非简单的请求，而是对神恩的蔑视。这是一种鲁莽，公然挑战那位不求回报、慷慨设宴的主人。鲁米将这种行为称作「在主人筵席前的悖逆」，它源于猜忌与贪婪。他们仿佛在说：「我们不要这毫不费力的天赐食粮，我们只要自己那些地上的食物。」

这种无礼的后果是什么？鲁米直言不讳：「天上的食粮与筵席就此断绝，留给我们的，唯有耕种、锄头与镰刀的劳苦。」天赐的筵席被收回，甘露与鹌鹑不再降临。他们只剩下农耕的艰辛与生计的困顿。鲁米在此揭示了一个深刻的教训：神的恩典与天赐的福祉，与人的「礼」及感恩之心紧密相连。无礼、傲慢与忘恩负义，不仅会使个人失去福分，更会「燃遍天际之火」，堵塞恩典的源泉。正如鲁米的世界观所强调的：人的行为不仅影响自身命运，也影响宇宙恩典的流动。「礼」意味着认识到自己在真主及其恩典面前的位置；而「无礼」则是遗忘这个位置，对宇宙无穷的慷慨视而不见。

Dieser Vers ist eines der deutlichsten Beispiele für Anstandslosigkeit (bī-adabī) und ihre Folgen in Rumis Diskurs über adab (geziemendes Verhalten). Die Geschichte von Moses und den Israeliten, die sowohl in der Thora als auch im Koran erzählt wird, dient Rumi dazu, ein kosmisches Prinzip zu erläutern: Es ist kein bloßer historischer Bericht, sondern ein universelles Gesetz.

Nach ihrer Rettung vor dem Pharao empfingen die Israeliten in der Wüste Sinai mühelos göttliche Nahrung: „Manna“ (mann) und „Wachteln“ (salwā). Dies war der Gipfel der göttlichen Gnade. Doch statt Dankbarkeit zeigten einige Anmaßung und Undank, indem sie nach „Knoblauch und Linsen“ (sīr o 'adas) verlangten – Speisen, die mühsame landwirtschaftliche Arbeit erfordern. Ihre Frage „Wo sind Knoblauch und Linsen?“ war keine einfache Bitte, sondern ein Akt der Undankbarkeit gegenüber der göttlichen Gabe. Es war eine Frechheit gegenüber dem großzügigen Gastgeber, der seinen Tisch ohne Erwartung gedeckt hatte. Rumi sieht darin ein tieferes spirituelles Übel: Misstrauen und Gier, die er als „Unglaube vor dem Tisch des Herrn“ bezeichnet.

Die Konsequenz dieser Anstandslosigkeit war, wie Rumi in den folgenden Versen erklärt, dass der himmlische Tisch entfernt wurde. Manna und Wachteln hörten auf herabzukommen, und dem Volk blieben die Mühen des Ackerbaus. Die Lektion ist tiefgreifend: Göttliche Gnade ist an geziemendes Verhalten und Dankbarkeit geknüpft. Anmaßung und Undank berauben nicht nur den Einzelnen, sondern können die Quelle des göttlichen Segens für alle versiegen lassen. Verhalten hat in Rumis Weltbild kosmische Auswirkungen.

Ovaj bejt je, bez sumnje, jedan od najjasnijih primjera "nedoličnosti" (bi-edebi) i njenih posljedica unutar šireg niza stihova u kojima Mevlana govori o edebu (pristojnosti, lijepom ophođenju). Priča o Musāu i Izraelćanima, detaljno ispričana i u Tevratu i u Kur'anu, služi Mevlani da objasni jedan univerzalni, kosmički princip. Ovo nije samo historijska anegdota; ovo je trajni zakon koji upravlja postojanjem.

Nakon čudesnog spasenja od Faraona i prelaska preko mora, Izraelćani su se našli kako lutaju u vreloj Sinajskoj pustinji. Iz Svoje beskrajne milosti, Bog im je svako jutro spuštao "manu" (menn) i "prepelice" (selvā). To je bila opskrba bez napora, bez zasluge i bez muke obrađivanja zemlje. Predstavljala je vrhunac božanske dobrote.

Ipak, šta se dogodilo? Među ovim narodom, našlo se nekoliko pojedinaca koji su, umjesto da iskažu zahvalnost, nedolično i nezahvalno zatražili "bijeli luk i leću" (sīr o 'ades). To su bile namirnice koje su zahtijevale mukotrpan rad, znoj i napor da bi se dobile. Njihov povik "Gdje su bijeli luk i leća?" nije bio jednostavan zahtjev; bio je to čin nezahvalnosti na božanskom daru. Bio je to drzak izazov pred trpezom Velikog Domaćina koji ju je prosuo bez ikakvih očekivanja. Ovo je ukazivalo na dublju duhovnu bolest: sumnju (bed-gumāni) i pohlepu (hirs-āveri), koju Mevlana naziva "nevjerovanjem pred trpezom gospodara" (kufr pīš-i khwān-i mih-terī).

Koja je bila posljedica ovog nedostatka edeba? Mevlana to nedvosmisleno kaže: "Prekinuše se hljeb i sofra s nebesa / Ostade nam muka oranja, motike i kòse." Nebeska trpeza je ukinuta. Nije više bilo ni mane ni prepelica. Ostali su prepušteni teškom radu poljoprivrede i teškoćama preživljavanja. Ovdje Mevlana daje duboku pouku: božanska milost i nebeski blagoslovi suštinski su povezani s edebom i zahvalnošću. Nedoličnost, drskost i nezahvalnost ne samo da lišavaju pojedinca, već "pale vatru na svim horizontima" i zatvaraju sam izvor božanskog izobilja. U Mevlaninom pogledu na svijet, ljudsko ponašanje ne utječe samo na vlastiti život, već i na tok kosmičke milosti.

يُعَدّ هذا البيت، دون شك، أحد أوضح الأمثلة على «قلة الأدب» (بالفارسية: بى‌ادبى) وعواقبها ضمن سلسلة الأبيات التي ينظمها مولانا الرومي عن الأدب. فقصّة قوم موسى وبني إسرائيل، كما وردت مفصلةً في التوراة والقرآن، يستخدمها الرومي لبيان مبدأ كونيّ شامل؛ فهي ليست مجرد حكاية تاريخية، بل قانونٌ جارٍ في صميم الوجود.

بعد نجاتهم من فرعون وعبورهم البحر، تاه بنو إسرائيل في صحراء سيناء القاحلة. ومن فيض لطفه اللامتناهي، كان الله الكريم يُنزل عليهم كل صباح «المنّ» و«السلوى». كان هذا الطعام هبةً سماوية تأتيهم بلا عناءٍ أو كدّ أو حاجة إلى زرع وحصاد، وهذا يمثل ذروة النعمة الإلهية.

ولكن، بدلًا من الشكر والامتنان، قام نفرٌ منهم بقلة أدب وكفران للنعمة، فطالبوا بـ«الثوم والعدس»، أي الأطعمة التي تتطلب عناء الزراعة وجهد العمل. لم يكن سؤالهم «أين الثوم والعدس؟» مجرد طلب بسيط، بل كان جحودًا للنعمة، ووقاحةً أمام مائدة الربّ التي بسطها لهم بلا مقابل. وهذا، كما يصفه الرومي لاحقًا، علامة على سوء الظن والجشع، وهو ما يسميه «كفرًا أمام مائدة السيد الكريم». كانت نتيجة قلة الأدب هذه، كما يوضح الرومي مباشرةً، هي انقطاع المائدة السماوية، فلم يعد المنّ والسلوى ينزلان، وبقي لهم شقاء الزرع والحصاد. هنا يقدم الرومي درسًا عظيمًا: إن اللطف الإلهي والبركات السماوية مرتبطة ارتباطًا وثيقًا بالأدب والشكران، أما الوقاحة والجحود فلا تحرم الفرد فحسب، بل «تُشعل النار في الآفاق كلها» وتغلق منبع الفيض.

This couplet is one of Rumi's clearest examples of bi-adabi (impropriety) and its dire consequences. The story, found in both the Torah and the Qur'an, is used here not as a mere historical anecdote but to illustrate a universal law of existence.

After being delivered from Pharaoh, the Israelites wandered in the Sinai desert. God, out of His infinite grace, provided them with manna (mann) and quail (salwā), a heavenly sustenance that required no labor. It was a pure gift. However, instead of showing gratitude, some of them insolently demanded 'garlic and lentils'—foods that require the toil of cultivation. This demand was not a simple request for variety; it was an act of profound ingratitude, a rejection of divine bounty in favor of familiar, worldly comforts.

Rumi frames this as a form of disbelief and greed before the divine Host. The consequence, as the following verses explain, was the immediate cessation of the heavenly provision. They were left with the 'toil of farming with hoe and scythe.' The lesson is that divine grace is linked to adab (right conduct, gratitude). Impudence and ingratitude sever this connection, cutting off the flow of blessings not just for the individual but for the entire community.