읽기› 권 2› 이블리스(Iblis)가 다시 무아위야(Mu'awiya)에게 대답하다› 대구 2651
M2:2651 — در بلا هم می‌چشم لذات او / مات اویم مات اویم مات او
M2:2651
의미 · به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI
ابلیس ادعا می‌کند که حتی در عذاب و دوری از رحمت حق، باز هم از او لذت می‌برد، زیرا کاملاً مبهوت و مقهور اراده و عظمت اوست و خود را تسلیم بازی او می‌داند.
این بیت اوج دفاعیات عاشقانه و عارفانهٔ ابلیس در برابر معاویه است. او که خود را در صفحهٔ شطرنج تقدیر الهی می‌بیند، می‌گوید که نافرمانی‌اش یک «بازی» بود که باید انجام می‌داد و در آن «باخت». اما این باخت و افتادن در «بلا» (مصیبت و لعنت) برای او تلخ نیست، بلکه در همین وضعیت هم «لذات او» را می‌چشد. این لذت، درک حضور و قدرت معشوق (خدا) حتی در قهر و غضب اوست.
تکرار سه‌گانه‌ی «مات اویم» بسیار کلیدی است. در شطرنج، «مات» به معنای شکست کامل و پایان بازی است. اما در اینجا، ابلیس این شکست را به معنای فنا شدن در برابر عظمت معشوق به کار می‌برد. او نه تنها شکست‌خورده، که شیفته، حیران و مسحور بازیگردان است. این حالتی است که در آن، فرد چنان غرق در وجود معشوق است که برد و باخت و پاداش و جزا برایش بی‌معنا می‌شود. او خود را مهره‌ای بی‌اختیار در دست خدا می‌بیند که از هر حرکت او، حتی حرکتی که به ظاهر به زیانش تمام می‌شود، لذت می‌برد.
- بلا
- مصیبت، گرفتاری، رنج و عذاب
- لذات
- جمع لذت؛ خوشی‌ها، بهره‌ها
- مات
- در شطرنج: کیش‌مات، شکست‌خورده. در معنای عرفانی: حیران، شیفته، مبهوت، مقهور
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.