읽기› 권 5› 여주인의 노새와 음탕한 짓을 하던 여종의 이야기. 그녀는 염소나 곰처럼 사람의 음탕한 짓을 가르쳤고, 노새의 성기에 수박을 끼워 넣어 도를 넘지 않게 했다. 여주인은 그것을 알았지만, 수박의 작은 점을 보지 못했다. 여주인은 핑계를 대어 여종을 먼 곳으로 보내고, 수박 없이 노새와 결합하여 수치스럽게 죽었다. 여종은 늦게 돌아와 “오 내 사랑, 오 내 눈을 밝히는 이여! (노새의) 성기는 보았지만 수박은 보지 못했고, 남성의 것은 보았지만 그 다른 것은 보지 못했다. 모든 부족한 것은 저주받았다(كل ناقص ملعون)”고 통곡했다. 즉, 모든 부족한 시선과 이해는 저주받았다는 뜻이다. 그렇지 않으면 육체의 부족함이 명백한 자들은 자비로운 자들이며 저주받은 자들이 아니다. “맹인에게는 곤란이 없다(لیس علی الاعمی حرج)”는 구절을 읽어라. 이것은 곤란의 부정, 저주의 부정, 질책과 분노의 부정이다.› 대구 1392
M5:1392 — در ره نفس ار بمیری در منی / تو حقیقت دان که مثل آن زنی
M5:1392
의미 · به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI
این بیت به صراحت میگوید که اگر کسی در مسیر پیروی از نفس امّاره و خودبینی جان بدهد، سرنوشت حقیقیاش همچون مرگ خفتبار آن زن در داستان خواهد بود.
مولانا در این بیت، نتیجهگیری اخلاقی و عرفانی داستان تکاندهندهی کنیزک و خاتون را بیان میکند. داستان زنی که از روی حسادت و شهوترانی کور، بدون در نظر گرفتن عواقب و حدود، با خر جمع شد و به شکلی فجیع هلاک گردید، به یک تمثیل قدرتمند برای سرنوشت روح انسان تبدیل میشود.
«نفس» در اینجا همان نفس بهیمی یا حیوانی است که مولانا آن را به «خر نر» تشبیه کرده است. پیروی از این نفس، بدون مهار عقل و شرع (که در داستان به شکل «کدو» نمادپردازی شده)، انسان را به ورطهی هلاکت میکشاند. «مردن در راه نفس» صرفاً مرگ فیزیکی نیست، بلکه مرگ معنوی و روحانی است؛ یعنی تباه شدن انسانیت فرد در خودپرستی و شهوات.
عبارت کلیدی «در منی» به همین معنا اشاره دارد. «منی» یا خودبینی، ریشهی تمام خواستههای نفسانی است. کسی که زندگیاش صرفاً در خدمت «من» و ارضای بیحد و مرز آن باشد، در حقیقت روح خود را به دست نیرویی حیوانی و ویرانگر سپرده است. مرگ او، مانند مرگ آن زن، مرگی «با صد فضاحت» خواهد بود، چرا که او گوهر انسانیت خود را فدای شهوتی پست کرده است. این مرگ، شهادت در راه حق نیست، بلکه هلاکت در راه باطل است و در روز رستاخیز، این حقیقت زشت آشکار خواهد شد.
- نفس
- در اینجا، نفس امّاره؛ غریزه و امیال حیوانی و خودپرستانه در انسان.
- منی
- خودپرستی، خودبینی، اِگو.
- مثل
- مانند، شبیه.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.