M5:1397 — لقمه اندازه نخورد از حرص خود / در گلو بگرفت لقمه مرگ بد

این بیت، نتیجهٔ مستقیم عمل خاتون را بیان می‌کند. او که از روی شهوت و حسادت، کنیزک را کنار زد تا خود با خر درآمیزد، از یک نکتهٔ حیاتی غافل ماند: کنیزک با گذاشتن کدو، اندازه و شدت این لذت حیوانی را مهار کرده بود. خاتون اما، با چشم‌پوشی از این «اندازه»، لقمه‌ای بسیار بزرگتر از دهانش برداشت.

مولانا از استعارهٔ «لقمه» استفاده می‌کند که هم به معنای تحت‌اللفظی (اندازهٔ آلت خر) و هم به معنای کلی‌تر «لذت» یا «خواستهٔ نفسانی» قابل فهم است. «حرص» خاتون او را کور کرد و باعث شد که بدون در نظر گرفتن ظرفیت و محدودیت‌های خود، به دنبال کامیابی مطلق برود. نتیجهٔ این بی‌اندازگی، «مرگ بد» است؛ مرگی که نه تنها جسمانی، بلکه همراه با رسوایی و فضاحت (فضیحت) است.

در نگاه عرفانی مولانا، این داستان هشداری است دربارهٔ پیروی کورکورانه از نفس اماره (که به خر تشبیه شده). هر لذت و خواسته‌ای باید با «میزان» عقل و شرع سنجیده شود. اگر انسان از این میزان غفلت کند و عنان خود را به دست حرص بسپارد، همان چیزی که در پی آن است (لذت)، به ابزار نابودی‌اش تبدیل می‌شود. مرگ خاتون، نماد هلاکت روحانی و معنوی سالکی است که در راه سیر و سلوک، بی‌توجه به راهنمایی استاد و رعایت حد و اندازه، خودسرانه عمل می‌کند و نابود می‌شود.