읽기› 권 5› 여주인의 노새와 음탕한 짓을 하던 여종의 이야기. 그녀는 염소나 곰처럼 사람의 음탕한 짓을 가르쳤고, 노새의 성기에 수박을 끼워 넣어 도를 넘지 않게 했다. 여주인은 그것을 알았지만, 수박의 작은 점을 보지 못했다. 여주인은 핑계를 대어 여종을 먼 곳으로 보내고, 수박 없이 노새와 결합하여 수치스럽게 죽었다. 여종은 늦게 돌아와 “오 내 사랑, 오 내 눈을 밝히는 이여! (노새의) 성기는 보았지만 수박은 보지 못했고, 남성의 것은 보았지만 그 다른 것은 보지 못했다. 모든 부족한 것은 저주받았다(كل ناقص ملعون)”고 통곡했다. 즉, 모든 부족한 시선과 이해는 저주받았다는 뜻이다. 그렇지 않으면 육체의 부족함이 명백한 자들은 자비로운 자들이며 저주받은 자들이 아니다. “맹인에게는 곤란이 없다(لیس علی الاعمی حرج)”는 구절을 읽어라. 이것은 곤란의 부정, 저주의 부정, 질책과 분노의 부정이다.› 대구 1410
M5:1410 — مرغ اندر دام دانه کی خورد / دانه چون زهرست در دام ار چرد
M5:1410
의미 · به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI
وقتی انسان در دام لذتهای دنیوی یا دانش ناقص گرفتار میشود، دیگر نمیتواند از آن لذت بهرهای حقیقی ببرد، زیرا آن لذت خود به عامل نابودیاش تبدیل میشود.
این بیت در ادامهٔ داستان کنیزک و خاتون و در میانهٔ تمثیل «پرنده و دام» آمده است. مولانا لذتهای دنیوی را به «دانه» و دنیا را به «دام» تشبیه میکند. پرندهای که هوشیار است، میداند که دانهای که در تله قرار دارد، طعمهای برای به هلاکت انداختن اوست و در حقیقت، زهر است نه غذا. اما پرندهٔ غافل، تنها دانه را میبیند و به دام میافتد.
در این داستان، خاتون همان «مرغ غافل» است که ظاهر عمل کنیزک (لذتجویی از خر) را دید اما از «دقیقهٔ کدو» که شرط سلامت و مهار آن لذت بود، غافل ماند. او به محض اینکه خود را در موقعیت لذت قرار داد، در واقع در «دام» افتاد. از آن لحظه به بعد، خود آن لذت (دانه) که به دنبالش بود، برایش حکم زهر را پیدا کرد و او را به کشتن داد.
نکتهٔ عرفانی این است که دانش و معرفت ناقص، از جهل خطرناکتر است. خاتون با دیدن ظاهر کار، خود را دانا پنداشت و بینیاز از راهنمایی «استاد» (کنیزک) دید. همین غرور و دانش ناتمام، او را کور کرد و باعث شد که حقیقت زهرآگین بودنِ آن لذتِ کنترلنشده را نبیند. انسانی که در دام نفس و شهوت گرفتار است، دیگر نمیتواند از نعمتها بهرهٔ واقعی ببرد، زیرا هر قدمی که برمیدارد او را به نابودی نزدیکتر میکند.
- کی خورد
- چگونه میتواند بخورد؟ (پرسش انکاری به معنی هرگز نمیخورد)
- ار
- اگر
- چرد
- بچرد، بخورد
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.