M5:3 — گر نبودی خلق محجوب و کثیف / ور نبودی حلقها تنگ و ضعیف
M5:3
의미 · به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI
مولانا میگوید اگر مخاطبان ظرفیت و آمادگی لازم برای درک حقایق معنوی را داشتند، او میتوانست مدح حسامالدین را به شکلی عمیقتر و شایستهتر بیان کند.
این بیت در آغاز دفتر پنجم مثنوی و در ستایش حسامالدین چلبی آمده است. مولانا مقام معنوی حسامالدین را چنان والا میداند که وصف آن در کلام نمیگنجد و فهم آن نیز برای همگان ممکن نیست. او دلیل ناتوانی خود در ستایش کامل او را دو چیز میداند:
-
«خلق محجوب و کثیف»: اشاره به عامهی مردم است که به دلیل تعلقات دنیوی و غفلت، درکشان از حقایق روحانی پوشیده و «محجوب» است. واژهی «کثیف» در اینجا نه به معنای آلودگی ظاهری، که به معنای سنگینی و تیرگی باطن و دور بودن از لطافت معنوی است.
-
«حلقها تنگ و ضعیف»: «حلق» یا گلو، استعارهای است از ظرفیت و استعداد مخاطب برای دریافت و «فرو بردن» معانی سنگین و عمیق. همانطور که گلوی کوچک نمیتواند لقمهی بزرگ را بپذیرد، ذهنهای ناآماده و ضعیف نیز توانایی هضم اسرار معنوی را ندارند.
در واقع، مولانا میگوید که محدودیت نه در گوینده (خودش) یا در موضوع (مقام حسامالدین) است، بلکه در قابلیت پذیرش شنوندگان است. این یک اصل مهم در تعلیم عرفانی است که سخن باید متناسب با سطح درک و آمادگی مخاطب باشد تا به جای روشنگری، موجب گمراهی یا انکار نشود.
- محجوب
- در حجاب، پوشیده، کسی که حقیقت را نمیبیند
- کثیف
- ناپاک، آلوده؛ در اینجا به معنی سنگین، زمخت و دور از لطافت روحانی
- حلق
- گلو، مجرا؛ در اینجا استعاره از ظرفیت و استعداد فهم
- ضعیف
- ناتوان، سست
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.