읽기 권 6 자파르(하느님이 그에게 만족하시길)가 홀로 성을 점령하러 오자, 성의 왕이 그를 물리칠 방법을 상의하는데, 왕의 대신이 왕에게 “결코 항복하고 경솔하게 굴지 마십시오. 이 사람은 하느님의 뜻으로 영혼 속에 엄청난 힘을 가지고 있습니다”라고 말한 이야기 대구 3029

M6:3029 — زهره نه کس را که پیش آید به جنگ / اهل کشتی را چه زهره با نهنگ

زهره نه کس را که پیش آید به جنگاهل کشتی را چه زهره با نهنگ
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:3029

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: هیچ‌کس را یارای آن نیست که به جنگ [چنین کسی] نزدیک شود؛ همچنان که کشتی‌نشینان را در برابر نهنگ چه جرئتی است؟ معنا: این بیت با استعاره‌ای قوی بیان می‌کند که هیچ کس شهامت رودررویی با یک نیروی عظیم و بی‌باک را ندارد؛ درست مثل ملوانان که در برابر یک نهنگ عظیم، بی‌تاب و توان‌اند.

شرح

این بیت در سیاق داستان جعفر طیار می‌آید، آنجا که شجاعت و دلیری بی‌حد یک مرد در برابر لشکری انبوه به تصویر کشیده می‌شود. مولانا در اینجا به نکته‌ای عمیق اشاره می‌کند: قدرت حقیقی نه در کثرت ظاهری، که در جمعیت خاطر و توکل باطنی است.

من همیشه بر این نکته تأکید کرده‌ام که در نگاه مولانا، آنچه در عالم بیرون رخ می‌دهد، بازتابی از احوال عالم درون است. در این داستان، جمعیت کثیر قلعه‌نشینان و لشکریان، علی‌رغم ظاهر پُرهیمنه، در باطن پراکنده‌اند و دچار ترس و ضعف. در مقابل، جعفر طیار یکه و تنها، اما با «جمعیت خاطر»ی بی‌نظیر، روحیه‌ای چون نهنگ دارد که هر جمعی را می‌شکافد.

این «جمعیت خاطر» همان چیزی است که امروز از آن به «اعتماد به نفس» یاد می‌کنیم، اما مولانا آن را فراتر از یک ویژگی روانی، ناشی از توکل مطلق به خداوند و سخت‌رویی پیامبرگونه می‌داند. پیامبران، و در اینجا جعفر طیار به‌عنوان نمادِ این انسانِ متوکل، «یک‌سواره بر جیش شهان می‌کوبیدند». این شجاعت نه از قدرت بازو، بلکه از اتصال به سرچشمه‌ای لایزال حاصل می‌شود. مولانا پیش‌تر می‌گوید: «هر که از خورشید باشد پشت‌گرم / گرم‌رو باشد نه باک و نه بیم و نه شرم». این فرد، گرمای وجودی‌اش را از خورشید حقیقت می‌گیرد و بی‌باک و بی‌شرم به پیش می‌رود.

همین جاست که مولانا به وضعیت درونی قلعه‌نشینان اشاره می‌کند: «همچو سیماب است لرزان پیش او». همان‌طور که جیوه بی‌ثبات و لرزان است، این جمع پرشمار نیز در برابر آن تک‌سوار، به لرزه می‌افتند و هوش و قرار از کف می‌دهند. این ترس نه از قوت جسمی، بلکه از تسلیم روح در برابر روح است. قدرتِ حضور و قطعیت یک روح متوکل، تمام ارکان روانی و اجتماعی یک جماعتِ متزلزل را به هم می‌ریزد. این بیت به ما می‌آموزد که معیار سنجش قدرت، شمارش افراد نیست؛ بلکه عمق اطمینان، یگانگی روح، و پیوستگی با حقیقت است که تعیین‌کننده میدان نبرد می‌شود.

نکات کلیدی

  • قدرت حقیقی در «جمعیت خاطر» و توکل باطنی است، نه در کثرت ظاهری.
  • یک فرد متوکل، حتی در برابر جمع کثیر، روحیه‌ای چون نهنگ دارد.
  • ترس و لرزش دشمن از نیروی درونی و حضور قاطعِ فردِ باایمان است.
  • این بیت تأکید بر چیرگی «باطن» بر «ظاهر» و پیروزی کیفیت بر کمیت دارد.

Sources: d6-s68 · 00:48:35 d6-s68 · 00:49:56 d6-s68 · 00:52:47

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.