읽기› 권 6› 카와리즈미 샤(하느님이 그에게 자비하시길)가 그의 행렬에서 매우 희귀한 말을 보고 그 말의 아름다움과 민첩성에 마음을 빼앗겼으나, 이마드 알-물크가 그 말을 왕의 마음속에서 하찮게 만들고, 왕이 그를 자신의 견해보다 더 나쁘다고 여긴 이야기. 하킴(하느님이 그에게 자비하시길)이 알-이라이나마에서 말씀하셨듯이, “질투하는 혀가 있을 때, 캔버스 한 조각으로 유스프를 얻게 될 것이다.” 유수프의 형제들이 질투심에서 중개자로 나서자, 구매자들의 마음속에 그 엄청난 아름다움이 숨겨지고 추하게 보이기 시작하여 “그들은 그를 경시하는 자들 중 하나였다”라고 말했듯이› 대구 3345

M6:3345 — چشم شه را فر و رنگ او ربود / تا به رجعت چشم شه با اسپ بود

چشم شه را فر و رنگ او ربودتا به رجعت چشم شه با اسپ بود
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:3345

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: چشم پادشاه را فر و شکوه و زیبایی آن [اسب] از خود بیخود کرد؛ چندان که تا زمان بازگشت [از آن مکان]، نگاهش با آن اسب بود و از او جدا نمی‌شد. معنا: این بیت توصیف می‌کند که چگونه اسبی زیبا و خاص، نگاه و توجه پادشاهی را چنان به خود جلب کرد که تمام راه بازگشت، فکر و چشم او مشغول آن اسب بود.

شرح

من این بیت را در سیاق داستانی می‌بینم که مولانا برای درک جذبه‌ای عمیق و غیرمنتظره می‌آورد؛ جذبه‌ای که از یک زیبایی خاص، اما در نهایت، از یک جلوهٔ حق سرچشمه می‌گیرد. در این داستان، پادشاهی که خود اهل فر و شکوه است و «چشمش پر و سیر» از زیبایی‌های مادی است، ناگهان گرفتار زیبایی اسبی می‌شود. این اسب چنان «فر و رنگ» و جاذبه‌ای دارد که چشم پادشاه را کاملاً می‌رباید. نکتهٔ کلیدی در «تا به رجعت چشم شه با اسپ بود» است؛ یعنی این جذبه آنی نیست، بلکه حضوری ذهنی و باطنی ایجاد می‌کند که حتی پس از دوری جسمانی نیز پایدار می‌ماند.

این اسب، صرفاً یک حیوان خوش‌سیما نیست. مولانا به‌صراحت می‌گوید که «حق بر او افکنده بود نادر صفت»؛ یعنی این زیبایی ظاهری ریشه در صفتی نادر و الهی دارد. این همان «بی‌صورتی» است که خود را در «صورت» متجلی ساخته. پادشاهِ زیرک و نکته‌سنج، با خویشتن‌اندیشی به این فکر فرو می‌رود که چگونه «نیم اسب بی‌حقی» می‌تواند دل او را برباید، در حالی که او خود «رخ شاهان بر من بیدقی» است. این تعجب پادشاه، نشان از بیداری و قابلیت او برای درک چیزی فراتر از ظاهر است. او می‌فهمد که این جذب شدن، امری عادی نیست؛ پیامی در آن نهفته است. این اسب، همانند یک نی، واسطهٔ دم الهی شده و نوایی را به گوش جان پادشاه می‌رساند که از جنس «جدایی» و «اشتیاق» به اصل خویش است. این نه شکایت، بلکه «حکایت» از یک نقص وجودی و نیاز به وصال است که در قالب زیبایی بیرونی متجلی شده. این نشان می‌دهد که مولانا چگونه حتی در یک توصیف ساده، از غفلت حسی گذر کرده و به لایه‌های پنهان معرفت نفس و جذبهٔ الهی اشاره می‌کند.

نکات کلیدی

  • جذبهٔ پادشاه به اسب، تمثیلی از کشش ناگهانی روح به سوی جلوه‌ای الهی است.
  • زیبایی حقیقی، حتی در اشکال دنیوی، بازتابی از صفات نادر و الهی است که خداوند بر آن افکنده است.
  • تمرکز پایدار پادشاه بر اسب حتی پس از دوری، نشان‌دهندهٔ گذر از لذت حسی به جذب درونی و عمیق‌تر است.
  • حیرت و پرسش پادشاه از خود («چرا این اسب؟») سرآغاز یک تأمل و کنجکاوی عمیق معنوی است.
  • اسبِ مسحورکننده، نمونه‌ای از تجلی «بی‌صورتی» از طریق «صورت» است که معنای پنهان را آشکار می‌کند.

Sources: d6-s75 · 00:51:40

❋

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.