읽기 권 6 카와리즈미 샤(하느님이 그에게 자비하시길)가 그의 행렬에서 매우 희귀한 말을 보고 그 말의 아름다움과 민첩성에 마음을 빼앗겼으나, 이마드 알-물크가 그 말을 왕의 마음속에서 하찮게 만들고, 왕이 그를 자신의 견해보다 더 나쁘다고 여긴 이야기. 하킴(하느님이 그에게 자비하시길)이 알-이라이나마에서 말씀하셨듯이, “질투하는 혀가 있을 때, 캔버스 한 조각으로 유스프를 얻게 될 것이다.” 유수프의 형제들이 질투심에서 중개자로 나서자, 구매자들의 마음속에 그 엄청난 아름다움이 숨겨지고 추하게 보이기 시작하여 “그들은 그를 경시하는 자들 중 하나였다”라고 말했듯이 대구 3369

M6:3369 — در امیری او غریب و محتبس / در صفات فقر وخلت ملتبس

در امیری او غریب و محتبسدر صفات فقر وخلت ملتبس
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:3369

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: در مقام امیری‌اش، او غریب و محبوس بود؛ در حالی که در اوصاف فقر و دوستی با حق (خلت) غرق و ملبس شده بود. معنا: این بیت وزیر نیکوکاری را توصیف می‌کند که با وجود اینکه ذاتاً درویشی خداجو و اهل عشق الهی بود، اما در جایگاه قدرت غریب و محبوس مانده بود تا بتواند به مردم خدمت کند.

شرح

این بیت، چهره‌ای درخشان از وزیری وارسته را پیش چشم ما می‌گذارد؛ کسی که در مقام امیری و صدارت، همچون مسافری غریب و در بندی محبوس می‌زیست. جای او آنجا نبود، صددرصد، ولی او این جامه را به مصلحت پوشیده بود، تا دستگیر مظلومان و فروزانندهٔ خشم سلطان باشد. این توجیهی است که عرفای ما، در فقدان یک تئوری سیاسی بدیل، برای نزدیکی به قدرت‌های مستبد و جورپیشه ارائه می‌کردند. می‌گفتند در روزگاری که سلاطین گاه در مستی فرمان قتل می‌دادند یا برای فرونشاندن خشم خود خون می‌ریختند، حضور وزیری چون عمادالملک غنیمتی بود برای تعدیل ستم و کاهش جور بر رعیت.

بله، او در مقام امیری «محتبس» بود؛ یعنی این مقام برایش به مثابه زندانی بود که نفسش را در آن حبس کرده بود. اما در عمق وجود، «در صفات فقر و خلت ملتبس» بود. فقر اینجا به معنای درویشی و تهیدستی عارفانه است، و خلت که از واژهٔ خلیل (دوست) می‌آید، به معنای دوستی خالصانه با حق تعالی و عشق الهی است. جامهٔ اصلی و ماهیت حقیقی او این بود؛ او در صفات درونی‌اش یک درویش خداپرست و عاشق معنوی بود، نه یک امیر درباریِ جاه‌طلب.

این وزیر، همچون «پای علم»ی بود که در نبردگاه‌ها برای مظلومان پناهگاه امن محسوب می‌شد؛ شفاعت می‌کرد تا جانی بر باد نرود و خونی ریخته نشود. حتی بدیِ بدکاران را نیز می‌پوشاند، با حلمی که از حلم الهی سرچشمه می‌گرفت، برعکسِ اخلاقِ عامه که به فاش کردن عیب‌ها و آبروبری می‌کوشند. این سلوکی است که سعدی در داستان توکله به آن اشاره می‌کند: «عبادت به جز خدمت خلق نیست». انبیا نیز پس از دریافت رسالت، از عزلت کوه به میان خلق می‌آمدند. این وزیر نیز نه برای دنیا، بلکه برای "خدمت" در آن مقام مانده بود؛ او طالب خورشید غیب بود، همچون هلالی که گرد خورشید می‌گردد، و از این رو جایگاه امیری برایش فقط وسیله‌ای بود برای رسیدن به آن خورشید غیبی از طریق خدمت به خلق. حقیقتاً، او یک «نَه» بود که در ظرف امیری، آوای «آری» سر می‌داد.

نکات کلیدی

  • حضور در قدرت برای خدمت: عارف ممکن است برای کاهش ستم و یاری مظلومان، لباس خدمت در درگاه ستمگر بپوشد، هرچند جایگاه او نباشد.
  • امیری زندان عارف: مقام دنیوی برای عارف، نه اوج افتخار، که حبسی است برای نفس و تهذیب درون.
  • ماهیت پنهان عارف: باطن عارف، غرق در فقر (درویشی) و خلت (عشق الهی) است، فارغ از ظواهر دنیوی.
  • حلم الهی و ستر گناهان: عارف در مقام قدرت، تجلی‌گاه صفات الهی چون حلم و پرده‌پوشی بر عیوب دیگران است.
  • خدمت خلق، عین عبادت: حضور در جامعه و خدمت به مردم، خود اوج عبادت و راهی برای رسیدن به معشوق غیبی است.

Sources: d6-s75 · 01:13:17 d6-s75 · 01:14:55 d6-s75 · 01:16:57

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.