읽기› 권 6› 영원한 생명의 샘물에서 아리프가 도움을 구하고, 그가 무상한 물의 샘물에서 도움과 매혹을 구하는 것에서 벗어나게 되는 것에 대한 설명. “그것의 표식은 환상의 집에서 떠나는 것이다.” 왜냐하면 사람이 그 샘물들의 도움에 의존하면 영원한 샘물을 찾는 데 항상 나태해지기 때문이다. “너의 영혼 속에는 내부 수로가 필요하다. 외부에서 오는 것은 문을 열어주지 않는다. 집 안의 물 한 샘물이 외부에서 오는 수로보다 낫다.”› 대구 3624

M6:3624 — آن‌چنان لرزد که مادر بر ولد / دستشان گیرد به بالا می‌کشد

آن‌چنان لرزد که مادر بر ولددستشان گیرد به بالا می‌کشد
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:3624

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آنچنان می‌لرزد (عرش یا دل خداوند) که گویی مادری بر فرزندش می‌لرزد، (و خداوند) دستانشان را می‌گیرد و به سوی بالا می‌کشد. معنا: این بیت نشان می‌دهد که لرزش عرش الهی یا دل خداوند در برابر توبه گناهکاران، شبیه لرزش دلسوزانه مادری است که با مهر و عطوفت، دست فرزندش را می‌گیرد و او را به بالا می‌کشد.

شرح

این بیت، تصویری بی‌نهایت زیبا و تأثیرگذار از رحمت واسعه الهی در برابر توبه بندگان گناهکار ارائه می‌دهد. درست پیش از این بیت، مولانا می‌فرماید که "عرش لرزد از انین المذنبین"؛ یعنی ناله پشیمانی گناهکاران چنان عظیم است که عرش خداوند را به لرزه درمی‌آورد. اما این لرزه، لرزه خشم و عقوبت نیست، بلکه لرزه‌ای است از سر دلسوزی، شفقت و عطوفت بی‌کران.

مولانا این لرزش را به لرزش مادری تشبیه می‌کند که برای فرزند خود می‌لرزد. هیچ لرزشی در عالم، گویاتر از لرزش دل مادر برای جگرگوشه‌اش نیست؛ لرزشی آمیخته با نگرانی، عشق، و تمنای نجات و رستگاری فرزند. این تشبیه، برای بیان اوج رحمت الهی است. خداوند، گرچه به معنای انسانی «دل» و «احساس» ندارد و عرش او نیز تخت مادی نیست، اما برای تقریب به ذهن ما، مولانا به استعاراتی چنین انسانی متوسل می‌شود تا عظمت پذیرش توبه و خوش‌حالی خداوند از بازگشت بنده را نشان دهد.

تعبیر «دستشان گیرد به بالا می‌کشد» نیز ادامه همین تصویر محبت‌آمیز و فعال خداوند است. خداوند تنها از دور نظاره‌گر پشیمانی بنده نیست، بلکه دست او را می‌گیرد و او را از حضیض گناه و ذلت به سوی مقامات بلند فضل و قرب بالا می‌کشد. این یک لطف منفعلانه نیست، بلکه مداخله‌ای فعال و مهربانانه است که بنده را از دام غرور و فریب می‌رهاند.

این مقام، همان جایی است که پیشتر اشاره شد که خداوند «تواب» است، یعنی هم توبه را می‌پذیرد و هم توفیق توبه را در دل‌ها می‌افکند. لرزش عرش و سپس دستگیری و بالا کشیدن، نشانه‌ای از استقبال پرشور تمام کائنات و فرشتگان از این بازگشت است. گویی خداوند خودش مشتری می‌شود و بنده را از دست «نفس پلید» و «دزدان غرور» بازخرید می‌کند. این دستگیری مستقیم، آرزوی هر عارفی است که می‌خواهد رزق و برگ جاودان را "از هوای حق" بگیرد و نه از "ناودان" واسطه‌ها. اینجاست که بنده توبه‌کار، "ماهی‌وار در دریای جود حق" غوطه می‌خورد و به «ریاض فضل» و «مقعد صدق عند ملیک مقتدر» می‌رسد.

نکات کلیدی

  • رحمت الهی در برابر توبه، همچون عشق بی‌کران مادر به فرزند است.
  • لرزش عرش و دل خداوند استعاره‌ای است برای اوج دلسوزی و استقبال از بازگشت گناهکاران.
  • خداوند توبه‌کاران را صرفاً می‌پذیرد، بلکه فعالانه دستشان را گرفته و به سوی خود بالا می‌کشد.
  • این بیت تأکیدی است بر جایگاه فعال و بی‌واسطه خداوند در نجات و رهایی بنده توبه‌کار.
  • مفهوم «بازخرید» بنده توسط خداوند از چنگ نفس و غرور، در این تصویر تجلی می‌یابد.

Sources: d6-s80 · 00:09:14

❋

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.