읽기 권 6 술탄의 아들들이 “사람은 금지된 것에 탐욕스럽다”는 원칙에 따라, “우리는 우리의 종된 태도를 보였지만, 당신의 나쁜 성품은 종을 사는 법을 몰랐다”라고 말하며 아버지의 모든 유언과 조언을 무시하고 금지된 성으로 가서 재앙의 구덩이에 빠진 이야기. 그들의 질책하는 영혼이 그들에게 “경고자가 오지 않았는가?”라고 말하고, 그들은 울면서 후회하며 “우리가 들었거나 이해했다면 우리는 불타는 지옥의 동료가 되지 않았을 것이다”라고 말함 대구 3697

M6:3697 — این سخن پایان ندارد آن فریق / بر گرفتند از پی آن دز طریق

این سخن پایان ندارد آن فریقبر گرفتند از پی آن دز طریق
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:3697

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: این سخن پایانی ندارد؛ آن گروه / به دنبال آن دزد، راهی را در پیش گرفتند. معنا: مولانا می‌گوید بحث دربارهٔ سالکان و حقیقت معنوی بی‌پایان است، اما به گروهی اشاره می‌کند که به جای راه راست، مسیر فریب و گمراهی را انتخاب کردند.

شرح

مولانا، در بسترِ کلام پربار مثنوی، این بیت را در میانهٔ روایتی می‌آورد که به وضوح از سرگشتگی و گمراهی برخی از سالکان سخن می‌گوید. بحث بر سرِ کسانی است که به رغم هشدارهای روشن، مسیر غلطی را برمی‌گزینند. پیش از این بیت، مولانا به آیات قرآنی ارجاع می‌دهد که اصحاب جهنم می‌گویند: «اگر ما گوش شنوا یا عقلی تعقل‌کننده داشتیم، هرگز در جمع دوزخیان نمی‌بودیم.» این عدم شنیدن و نیندیشیدن، دقیقاً همان زمینه‌ای است که گروهِ مورد اشارهٔ این بیت در آن گرفتار می‌شوند.

«آن فریق» در اینجا، کسانی هستند که در تعبیر مولانا، عقلشان تعطیل شده و هوس‌هایشان برانگیخته گشته است. آنان از «طویلهٔ مخلصان» بیرون شدند. اینجا باید تأملی بر واژگان داشته باشیم: «طویله» در اینجا به معنای مکان یا قبیلهٔ اهل اخلاص است، نه معنای رایج امروزی. اما مهم‌تر، تمایز میان «مُخلص» و «مُخلَص» است. مخلص کسی است که خود با تلاش و مجاهده می‌کوشد تا خالص شود و از تعلقات دنیوی رها گردد. اما «مُخلَص»، بنا بر نص صریح قرآن کریم (آنجا که شیطان می‌گوید: «الا عبادک منهم المخلَصین»)، کسی است که نه به کوشش خویش، بلکه به عنایت و گزینش الهی خالص و پاک شده است. اینان همچون زر نابی هستند که از کورهٔ تقدیر الهی بیرون آمده و از هر ناخالصی پیراسته گشته‌اند. مولانا در اینجا به احتمال قوی، از «مخلَصان» سخن می‌گوید، یعنی کسانی که به لطف الهی، از ابتدا پاک و زلال بوده‌اند؛ اما «آن فریق» از جمع چنین پاکانی جدا شده‌اند.

عمل «آن فریق» این است که «بر گرفتند از پی آن دز طریق». این «دزد» نمادی است از فریب‌های نفسانی، اغواهای شیطانی، یا هر مسیرِ گمراه‌کننده‌ای که آدمی را از شاهراهِ حقیقت دور می‌سازد. آن‌ها عامدانه، خلافِ «قول شاه مجتبی» (یعنی راهنمای برگزیدهٔ معنوی) و برخلافِ حکم «عقل پندتوز» (عقلی که مدام انسان را پند می‌دهد و نصیحت می‌کند) عمل کرده‌اند. این گروه، با پشت کردن به نور عقل و راهنمایی روشن، خود را به «شب تاریک برگشته ز روز» افکنده‌اند؛ به عبارت دیگر، در ظلمت جهل و هوس فرو رفته‌اند، در حالی که می‌توانستند در روشنایی روزِ عقل و معرفت راه بپویند. پس این بیت، هشداری است به همهٔ سالکان که پیوسته مراقب راه و راهنمای خویش باشند و از دام فریب و سرگشتگی برحذر بمانند.

نکات کلیدی

  • گمراهی انسان نتیجهٔ نشنیدن صدای حق و تعطیل کردن قوّهٔ تعقل است.
  • «آن فریق» کسانی هستند که به جای پیروی از عقل هدایتگر، راهِ فریب و هوای نفس را برگزیدند.
  • مولانا میان «مُخلص» (سعی‌کننده برای اخلاص) و «مُخلَص» (خالص‌شده به ارادهٔ الهی) تمایز قائل می‌شود؛ «آن فریق» از جمع مخلَصان خارج شدند.
  • انتخاب راه «دزد»، نمادی از مسیرهای معنوی دروغین و فریبنده است که انسان را به «شب تاریک» عقلانی می‌کشاند.

Sources: d6-s82 · 15:26:00 d6-s82 · 16:27:00 d6-s82 · 18:29:00

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.