읽기› 권 6› 술탄의 아들들이 “사람은 금지된 것에 탐욕스럽다”는 원칙에 따라, “우리는 우리의 종된 태도를 보였지만, 당신의 나쁜 성품은 종을 사는 법을 몰랐다”라고 말하며 아버지의 모든 유언과 조언을 무시하고 금지된 성으로 가서 재앙의 구덩이에 빠진 이야기. 그들의 질책하는 영혼이 그들에게 “경고자가 오지 않았는가?”라고 말하고, 그들은 울면서 후회하며 “우리가 들었거나 이해했다면 우리는 불타는 지옥의 동료가 되지 않았을 것이다”라고 말함› 대구 3750

M6:3750 — پس به معنی می‌روی تا لامکان / که خوشی غیر مکانست و زمان

پس به معنی می‌روی تا لامکانکه خوشی غیر مکانست و زمان
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:3750

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: پس به سوی معنا می‌روی تا به بی‌مکان برسی، چرا که خوشی و لذت حقیقی ورای قید مکان و زمان است. معنا: این بیت بیان می‌کند که حرکت ما به سوی درک معانی عمیق‌تر و رسیدن به عالم بی‌مکان، از سرشت اصلی خوشی و سعادتی نشأت می‌گیرد که خود، از محدودیت‌های مکان و زمان آزاد است.

شرح

این بیت گوهری است که مولانا در آن، سرّ غاییِ تمام حرکت‌ها و طلب‌های آدمی را مکشوف می‌سازد. می‌فرماید که هر رفتنی به سوی «مکان»، باطناً کششی به سوی «بی‌مکان» است؛ و هر جستجویی برای «صورت»، در حقیقت میل به «بی‌صورت» است. چرا؟ چون آن «خوشی» و «ذوق»ی که در پسِ هر انتخابی نهفته است، خودش از جنس مکان و زمان نیست، بلکه «غیر مکانست و زمان».

بگذارید روشن‌تر بگویم: مولانا مثال می‌زند. شما به سوی «صورت شهری» ره می‌سپارید، سفری به یک شهر (که مکان‌مند و زمان‌مند است) آغاز می‌کنید. چه چیزی شما را به این سفر می‌کشد؟ «ذوق بی‌صورت کشیدت». این ذوق و لذتِ درک‌ناپذیر و وصف‌ناشدنیِ سفر است که شما را به حرکت وامی‌دارد، نه فقط نقشه‌های شهر. یا به سوی «صورت یاری» می‌روید؛ به دیدار دوستی که وجودی جسمانی و مکانی دارد. اما انگیزهٔ شما چیست؟ «از برای مونسی‌اش می‌روی»؛ این انس و همدمی (که خودش بی‌صورت و بی‌مکان است) است که شما را به سوی او می‌کشاند. پس حتی در مادی‌ترین تعاملات، نیروی محرک، امر بی‌صورت و نامحسوس است.

از این روست که مولانا نتیجه می‌گیرد: «پس به معنی سوی بی‌صورت شدی». یعنی هرچند ظاهراً به سوی مکان و صورت‌ها می‌رویم، اما در ژرفا، مسیر ما به سوی معنا و بی‌صورت است. این نشان می‌دهد که تمامی آدمیان، بی‌آنکه خود بدانند، «بی‌صورت‌جو» هستند و کمال مطلق، یعنی خداوند را می‌طلبند. فیلسوفان می‌گویند انسان‌ها فطرتاً جویای کمال‌اند و کمال مطلق خداوند است. مولانا همین را به زبان عرفانی بیان می‌کند: ما از «صورت‌های غلیظ و زمخت» آغاز می‌کنیم و پله‌پله به سوی «صورت‌های رقیق‌تر و لطیف‌تر» حرکت می‌کنیم تا به «لطف اللطائف» و «بی‌صورت مطلق» واصل شویم. این سیر، گویی یک نوع مکاشفهٔ درونی است، یک پالایش مداومِ تجربه از صورت به معنی، که در هر گام، ما را به آن سرچشمهٔ بی‌زمان و بی‌مکانِ خوشی نزدیک‌تر می‌کند. حتی آنجا که در مصداق کمال خطا می‌کنیم (مثل کسی که در پی مستی از شراب است)، باز هم کششی به سوی یک بی‌هوشی و فراگذشتن از صورت‌های معمول وجود دارد. این بیت اعلامیه‌ای است برای این که تمام هستی ما، حرکتی آگاهانه یا ناخودآگاه به سوی خداست، که غایت خوشی و سرچشمهٔ بی‌زمان و بی‌مکان همهٔ لذات است. ما را به تهی کردن خود (چاله کندن) فرا می‌خواند تا پذیرای این ریزش بی‌صورت شویم.

نکات کلیدی

  • جوهرهٔ خوشی و لذت، از محدودیت‌های مکان و زمان آزاد است.
  • هر حرکت و جستجوی زمینی، ریشه‌ای پنهان در طلب معنای بی‌صورت و حقیقت متعالی دارد.
  • لذت‌های ظاهری و صورت‌های جهان، خود پل‌هایی هستند که ما را به سوی حقایق بی‌مکان و بی‌زمان می‌کشانند.
  • ما به فطرت، جویای بی‌صورت مطلق، یعنی خداوند هستیم، حتی اگر از آن ناآگاه باشیم.
  • کمال‌جویی آدمی، در نهایت، سیر از صورت به معنا و از مکان به لامکان است.
  • تهی کردن خود از صورت‌های ذهنی، پیش‌شرط پر شدن از ریزش‌های بی‌صورت الهی است.

Sources: d6-s83 · 43:40:00 d6-s83 · 45:00:00 d6-s83 · 46:15:00 d6-s83 · 55:22:00

❋

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.