읽기› 권 6› 하느님의 베푸는 은혜의 광대함을 알더라도 수행자는 노력을 게을리하지 않는데, 이는 그 목적이 다른 방향과 다른 종류의 행위를 통해 그에게 도달할 수 있기 때문이며, 이는 그가 예상하지 못했던 바일 수도 있다. 그는 오직 이 특정한 길에 모든 상상과 희망을 걸고, 이 문만 두드린다. 아마도 하느님께서 그에게 예상치 못한 곳에서 양식을 주실 것이다. “종은 계획하지만 하느님은 정하신다.” 또한 종이 “내가 이 문을 두드리더라도 하느님께서 나에게 다른 문으로 양식을 주실 것”이라고 생각할 수도 있다. 하느님께서는 그에게 이 문으로도 양식을 주신다. 요컨대, 이 모든 문은 한 집의 문이다. (그 설명과 함께)› 대구 4180

M6:4180 — بعد از آن گوید اگر دانستمی / این معیت را کی او را جستمی

بعد از آن گوید اگر دانستمیاین معیت را کی او را جستمی
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:4180

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: پس از آن [سالک] گوید که اگر این معیتِ حق را از ابتدا می‌دانستم، هرگز به جستجوی او برنمی‌خاستم. معنا: این بیت به این حقیقت اشاره دارد که درک عمیق حضور همیشگی خداوند در زندگی، اغلب پس از طی کردن سفرهای طولانی و جستجوهای دشوار حاصل می‌شود، تا سالک سرانجام دریابد که مطلوبش همواره در کنار او بوده است.

شرح

این بیت، پرده از حکمتی بس ظریف در سلوک عرفانی برمی‌دارد؛ حکمتی که خداوند گاه برای رساندن بنده به مقصود، او را در پیچ‌وخم‌های راه می‌پیچاند و از طریق درهایی به مطلوب می‌رساند که انتظارش را ندارد. سالک، در راه جستجو، گاه از موطن خود دور می‌افتد، اما این دور افتادن عین حکمت است، زیرا تنها از پس این رنج سفر است که حقیقت معیت آشکار می‌شود.

من بارها تأکید کرده‌ام که معیت خداوند با بندگانش، آن‌چنان که در قرآن آمده است – «وَ هُوَ مَعَكُمْ أَیْنَمَا كُنتُمْ» (او هر جا باشید با شماست) – از نوع معیت عددی نیست؛ یعنی چنین نیست که ما پنج نفر باشیم و خدا ششمی ما. خیر! این معیت، قیومی است؛ وجود اوست که قوام‌بخش وجود ماست. ما از خود هیچ نداریم، جز همان که او به ما داده است. حال، درک این معیت که ذاتی و فراگیر است، به صرف تیزهوشی فکر میسر نیست، بلکه نیازمند وقوف سفر است، نیازمند طی طریق و تجربه مستقیم است.

مولانا در اینجا از «قاعده خطأین» (Rule of Double False Positions) در علم حساب قدیم استفاده می‌کند. این قاعده می‌گوید که برای یافتن جواب صحیح یک مسئله، گاه لازم است دو حدس اشتباه بزنید و از نسبت خطاهای آن دو حدس، به پاسخ درست برسید. این استعاره‌ای عمیق برای سلوک است. سالک راه می‌افتد، می‌جوید، گاهی خطا می‌کند، به بیراهه می‌رود یا در جاهای اشتباهی دنبال مطلوب می‌گردد. اما این خطاها، این پیچاندن‌ها، این از این در و آن در رفتن‌ها، همه جزء برنامه الهی است تا او را به فهمی عمیق‌تر و لایه‌ای از واقعیت برساند که از ابتدا پیش رویش بوده اما از آن غافل بوده است.

این همان راز «وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لاَ یَحْتَسِبُ» (و از جایی که گمان نمی‌برد، روزی‌اش می‌دهد) است. خداوند از جایی به سالک عطا می‌کند که او تدبیرش را نکرده بود. این بنده، یار را این‌قدر «جد و چست» می‌جوید، این‌قدر با جهد و چابکی به دنبال او می‌دود، تا سرانجام با حیرت و شعف دریابد که «نمی‌بایست جست». اینجاست که می‌فهمد معشوق، مانند «خانه‌اش» همواره در کنارش بوده و این سفر و جستجو، برای آن بوده است که این حقیقت را نه با گوش عقل، بلکه با تمام وجود خویش درک کند؛ «تا که عکس آید به گوش دل نه ترد» (تا که بازتابی از آن به گوش دل بیاید نه به شکل مستقیم و بی واسطه). دانش واقعی، در پس این سفرها و این خطاهای حکمت‌آمیز نهفته است؛ دانشی که صرفاً با تیزهوشی فکر به دست نمی‌آید، بلکه با چشیدن و زیستن حاصل می‌شود.

نکات کلیدی

  • درک حضور همیشگی خداوند (معیت) نه از راه فکر، بلکه از طریق تجربه و سلوک حاصل می‌شود.
  • سفرهای دشوار و حتی خطاهای سالکانه، نه مانع که جزئی از حکمت الهی برای تعمیق معرفت است.
  • اینکه مطلوب همواره در کنار سالک بوده، در پایان سفر و پس از جستجوهای بسیار آشکار می‌شود.
  • مولانا از «قاعده خطأین» در حساب قدیم، استعاره‌ای برای ضرورت اشتباهات سازنده در راه معنوی می‌سازد.

Sources: d6-s93 · 01:01:15 d6-s93 · 01:05:00 d6-s93 · 01:08:30 d6-s93 · 01:12:13 d6-s93 · 01:14:47

❋

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.