읽기 권 6 하느님의 베푸는 은혜의 광대함을 알더라도 수행자는 노력을 게을리하지 않는데, 이는 그 목적이 다른 방향과 다른 종류의 행위를 통해 그에게 도달할 수 있기 때문이며, 이는 그가 예상하지 못했던 바일 수도 있다. 그는 오직 이 특정한 길에 모든 상상과 희망을 걸고, 이 문만 두드린다. 아마도 하느님께서 그에게 예상치 못한 곳에서 양식을 주실 것이다. “종은 계획하지만 하느님은 정하신다.” 또한 종이 “내가 이 문을 두드리더라도 하느님께서 나에게 다른 문으로 양식을 주실 것”이라고 생각할 수도 있다. 하느님께서는 그에게 이 문으로도 양식을 주신다. 요컨대, 이 모든 문은 한 집의 문이다. (그 설명과 함께) 대구 4183

M6:4183 — کودک حلواییی بگریست زار / توخته شد وام آن شیخ کبار

کودک حلواییی بگریست زارتوخته شد وام آن شیخ کبار
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:4183

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: کودک شیرینی‌فروشی با اندوه فراوان گریست، و در پیِ آن گریه، بدهی آن شیخ بزرگوار پرداخت شد. معنا: این بیت نشان می‌دهد که گاهی حوادثی به ظاهر کوچک و بی‌ربط، می‌توانند نتایج بزرگ و پیش‌بینی‌ناشده‌ای در پی داشته باشند و پرده از تقدیر پنهان الهی بردارند.

شرح

این بیت، به ظاهر ساده، در بطن خود یکی از عمیق‌ترین حکمت‌های سلوک معنوی را پنهان دارد؛ یعنی همان دست‌اندازی‌ها و «پیچاندن‌ها»ی تقدیر الهی که مولانا بارها بدان اشاره می‌کند. ما در این عالم انتظار داریم که هر معلولی علتی متناسب و آشکار داشته باشد؛ مثلاً برای پرداخت وام شیخ بزرگ، باید تلاش‌های اقتصادی یا چاره‌اندیشی‌های او دخیل باشد. اما در اینجا، یک حادثهٔ به ظاهر پیش‌پاافتاده و کاملاً نامرتبط – گریهٔ یک کودک شیرینی‌فروش – به پرداخت وام شیخ می‌انجامد.

این همان «یرزقه من حیث لا یحتسب» است که در قرآن آمده است. خداوند از جایی روزی می‌دهد که انسان گمان نمی‌برد و از طریقی مدد می‌رساند که در محاسبات عقلانی نمی‌گنجد. این بیت به ما می‌آموزد که راه‌های وصول و رهایی، همواره آن نیست که ما با عقل محدود خود تصور می‌کنیم. چه بسا دستی از غیب برون آید و کاری بکند که از هیچ‌کس دیگر برنیاید.

این وضعیت، برای سالک، نه تنها ناامیدکننده نیست، بلکه دریچه‌ای به شناخت عمیق‌تر از «جبّاری» خداوند است. خداوند «سبب‌ساز» است، اما نه آن‌گونه که ما در چهارچوب علل و معالیل می‌فهمیم. گاهی بنده حلقهٔ دری را می‌کوبد و امیدش به گشوده شدن همان در است، اما خداوند روزی را از در دیگر به او می‌رساند، یا حتی از همان در، اما در هیئتی غیرمنتظره. این نوع «بازی» تقدیر، برای سالک حکم «معلم» را دارد؛ تا بداند نباید خود را محدود به تدبیرهای خویش کند.

مولانا در جای دیگری، از «قاعدهٔ خطأین» در علم حساب سخن می‌گوید – روشی که در آن از دو حدس نادرست، می‌توان به جواب صحیح رسید. این بیت را نیز می‌توان از همین منظر نگریست: گاهی یک اتفاقِ به ظاهر «خطا» یا «غیرمرتبط» – مثل گریهٔ کودک – خود راهی می‌شود برای حل «صواب» بزرگ‌تر. این‌گونه نیست که خطا منجر به خطا شود؛ بلکه «از خطاها درس باید یافت»، و گاهی خطاها وسیلهٔ رسیدن به صواب می‌شوند، خصوصاً وقتی که ما در جستجوی راهی معین بوده‌ایم و آن راه مسدود گشته است.

این تجربهٔ معنوی به سالک می‌آموزد که به جای تکیه بر «تدبیر» صرف، بر «توکل» و گشودگی در برابر ارادهٔ الهی بیافزاید. این جهان پر از رمز و راز است و آنچه ما «علیت» می‌نامیم، تنها پرده‌ای از آن است. حکمت الهی، گاهی خود را در همین پیوندهای نامتجانس آشکار می‌کند تا به ما بیاموزد که چشم خود را از اسباب ظاهری برداریم و به سبب‌ساز حقیقی متوجه شویم.

نکات کلیدی

  • تقدیر الهی گاه از راه‌هایی کاملاً غیرمنتظره و نامربوط گره از کار سالک می‌گشاید.
  • مؤمن واقعی به جای تکیه بر تدابیر صرفاً عقلانی، به توکل و گشودگی در برابر ارادهٔ غیبی می‌افزاید.
  • حوادث کوچک و به ظاهر بی‌اهمیت می‌توانند سرآغاز نتایج بزرگ و متحول‌کننده باشند.
  • درس «یرزقه من حیث لا یحتسب» (روزی از جایی که گمان نمی‌رود) محوری‌ترین حکمت این بیت است.
  • همانند «قاعدهٔ خطأین»، گاهی مسیرهای به ظاهر اشتباه یا وقایع ناهمگون، راه را به سوی حقیقت باز می‌کنند.

Sources: d6-s93 · 58:41:00 d6-s93 [01:01:15:00] d6-s93 [01:03:00:00] d6-s93 [01:05:00:00] d6-s93 [01:12:13:00] d6-s93 [01:14:47:00]

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.