읽기 권 6 『알-무와타드 알-카림』의 전체 내용 대구 54

M6:54 — می‌نگر در خود چنین جنگ گران / پس چه مشغولی به جنگ دیگران

می‌نگر در خود چنین جنگ گرانپس چه مشغولی به جنگ دیگران
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:54

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: به این جنگ سهمگین در درون خودت بنگر، / پس چرا مشغول نزاع با دیگرانی؟ معنا: این بیت به انسان هشدار می‌دهد که علت اصلی ستیزهای بیرونی، تضادها و کشمکش‌های درونی خود اوست و راه رستگاری در حل نزاع‌های نفسانی است.

شرح

مولانا در میانه‌ی سخنانی که درباره‌ی تکوین عالم و ستیز اضداد در طبیعت می‌گوید، ناگهان یک پیچش اخلاقی و تربیتی به کلام خود می‌دهد و روی به انسان می‌آورد. او می‌گوید: «می‌نگر در خود چنین جنگ گران». این یک دعوت صریح به درون‌نگری است، به کندوکاو در «احوال» متناقض خویش. ما انسان‌ها، اسیر احوال گوناگون و متضاد هستیم؛ یک روز شادیم، روز دیگر غمگین، گاهی خشمگین و گاه آرام. این احوال، بی‌آنکه خود بدانیم، با یکدیگر در ستیزند، همچون لشکرهایی که در درون ما به جنگ و کینه‌ورزی مشغول‌اند.

نکته‌ی کلیدی‌ای که مولانا اینجا مطرح می‌کند، مسئله‌ی «فرافکنی» است که امروز روان‌شناسان از آن سخن می‌گویند. او قاطعانه می‌فرماید: «چونکه هر دم راه خود را می‌زنم / با دگر کس سازگاری چون کنم؟» یعنی اگر من با خودم، با نفس خودم در جنگم، چگونه می‌توانم انتظار داشته باشم که با دیگران در صلح باشم؟ آدمی که با دیگران همیشه در جدال است، در حقیقت مشکل را در درون خود دارد و این جنگ درونی را به عالم بیرون و به دیگران فرافکنی می‌کند. این جنگ با دیگران، پوششی است بر نزاعی عمیق‌تر که در ساحت وجود خود انسان در جریان است.

لذا، راه چاره چیست؟ مولانا توصیه می‌کند که «اولاً با دیگران نجنگ، به جنگ خودت بپرداز». یعنی مشغول حل این مسئله‌ی درونی شو، به ریشه‌ی جنگ و تضاد در خودت بپرداز. به باور من، این در حقیقت تعریف مولانا از تکامل بشری است: رها شدن از جنگ درون. این جنگ داخلی، «اتلاف انرژی» عظیمی است. وقتی آدمی با خودش در جنگ است، نیرویی برای مبارزه با رذائل اخلاقی و حل نقایص خود باقی نمی‌ماند. او خودش را می‌خورد و فرسوده می‌کند و از مسیر اصلی کمال منحرف می‌شود. مولانا امیدوار است که آدمی از این جنگ «وا خرد» و «در جهان صلح یکرنگ» راه یابد؛ یعنی خدا او را از این ستیز رها کرده و به یکپارچگی و صلح درونی برساند. این پیامی است ریشه‌ای برای خویشتن‌شناسی و رسیدن به وحدت درونی که زیربنای معرفت ربانی است.

نکات کلیدی

  • منشأ جنگ با دیگران، جنگ درونی انسان با خویشتن است.
  • درگیری‌های بیرونی، فرافکنی کشمکش‌های نفسانی هستند.
  • تکامل بشری در گرو رهایی از ستیزهای درونی و دستیابی به صلح نفس است.
  • درون‌نگری و پرداختن به «جنگ گران» خود، راه رسیدن به یکپارچگی است.
  • نبرد با خود، اتلاف انرژی است که مانع کمال و مبارزه با رذایل می‌شود.

Sources: d6-s02 · 00:17:22 d6-s02 · 00:18:58 d6-s02 · 00:20:56 d1-s02 [00:33:00] (on self-knowledge)

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.