لوستل› دفتر ۱› د خلیفه لخوا د تحفې منل او له هغې تحفې او سبو څخه د بشپړ بې نیازۍ سره د عطا فرمایل› بيت ۲۸۸۵
M1:2885 — زانک سگ چون سیر شد سرکش شود / کی سوی صید و شکار خوش دود
M1:2885
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
این بیت میگوید که نفس انسان مانند سگ شکاری است؛ اگر آن را با لذتهای دنیوی سیر کنی، از وظیفهی اصلی خود که شکار معانی معنوی است باز میماند و سرکشی میکند.
مولانا در ابیات پیشین، نفس اماره (the commanding soul) را به سگی تشبیه کرده است که ابزار ما برای «شکار» در این عالم است. این «شکار» میتواند کسب معرفت، فضائل اخلاقی یا هر هدف والای دیگری باشد. همانطور که یک سگ شکاری برای اینکه تیز و فرمانبردار بماند باید کمی گرسنه نگه داشته شود، نفس انسان نیز چنین است.
این بیت به صراحت این تمثیل را تکمیل میکند: اگر سگ را بیش از حد غذا بدهی و کاملاً سیرش کنی، دیگر انگیزهای برای دویدن و شکار کردن نخواهد داشت و حتی ممکن است از صاحبش نافرمانی کند. به همین ترتیب، اگر انسان نفس خود را در لذتهای مادی و جسمانی غرق کند، این «سیری» باعث سستی، تنبلی و طغیان روح میشود. دیگر شوق و توانی برای حرکت در مسیر معنوی و طلب حقایق باقی نمیماند. گرسنگیِ کنترلشده (که در عرفان از آن به «جوع» یا روزهداری تعبیر میشود) ابزاری برای تیز کردن و مطیع ساختن نفس است تا بتواند به اهداف عالیتر خود برسد.
- زانک
- زیرا که، برای اینکه
- سرکش
- نافرمان، متمرد، یاغی
- کی
- چطور، چگونه (در اینجا با معنای نفی و انکار آمده: هرگز)
- خوش دود
- با میل و رغبت بدود، با اشتیاق حرکت کند
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.