M1:2939 — چون شکوفه ریخت میوه شد پدید / چونکه آن کم شد، شد این اندر مزید

مولانا در اینجا یکی از اصول بنیادین عرفان را با تمثیلی از طبیعت بیان می‌کند: اصل «فنا» برای رسیدن به «بقا». شکوفه، نماد «صورت»، یعنی هر آنچه ظاهری، بیرونی و مادی است؛ مانند جسم، نفس و تعلقات دنیوی. میوه، نماد «معنا»، یعنی حقیقت باطنی، روح و جوهر وجود است.

همان‌طور که در طبیعت، شکوفه باید بریزد تا میوه بتواند رشد کند و به کمال برسد، در مسیر معنوی نیز سالک باید از صورت‌ها و ظواهر عبور کند. «کم شدن» شکوفه به معنای «شکستن» و قربانی کردن نفس و تعلقات جسمانی است. تنها با این زوال و فنای ظاهری است که حقیقت درونی (این) مجال رشد و فزونی (مزید) پیدا می‌کند.

این قانون در تمام هستی جاری است. مولانا در ابیات بعدی با مثال‌های نان، خوشه گندم و گیاه دارویی هلیله، همین نکته را تکرار می‌کند: تا نان شکسته نشود، قوت نمی‌بخشد و تا دانه در خاک نمیرد، به درختی پربار تبدیل نمی‌شود. بنابراین، از دست دادن صورت، در واقع شرط لازم برای به دست آوردن معناست.

魯米在此處運用了一個極為生動的自然意象：果樹的花朵必須凋謝、飄落，其果實才能開始成形、長大。這兩者之間存在著一種此消彼長的關係——花的逝去，正是果實的生機。

在蘇菲思想的脈絡中，「花」（شکوفه）象徵著外在的、感官可及的「形式」（صورت），它美麗卻短暫，如同人的肉體或世俗的表象。而「果」（میوه）則代表著內在的、永恆的「意義」或「實質」（معنی），如同靈魂或精神的精髓。魯米藉此闡明一個核心的靈性法則：若要獲得真正的內在成長與精神果實，就必須放下對外在形式的執著。肉體的衰退或「破碎」（如前後詩句所言），能為靈魂的覺醒與茁壯開闢道路。因此，形式的「減少」並非損失，而是實質「增益」的開始。