M1:41 — آن یکی خر داشت، پالانش نبود / یافت پالان گرگ خر را در ربود

Ce couplet suit immédiatement le récit du roi qui tombe amoureux d'une servante et de la maladie soudaine de celle-ci. De cet événement, Rûmî tire un principe universel sur le monde et l'humanité : « Toutes les bénédictions n'échoient pas à un seul homme. » C'est une vérité fondamentale, souvent négligée dans la vie. Ce monde n'est pas conçu pour nous offrir tous les biens et tous les désirs en même temps.

La vérité est que « pour chaque chose que l'on gagne, on en perd une autre ». Cette perte est parfois évidente, parfois subtile, mais elle est toujours présente. Comme le disait un maître : « Ce mur a toujours deux ou trois briques cassées. » Le monde est ainsi ; aucune perfection n'est possible ici-bas. Beaucoup de gens aspirent à tout posséder simultanément : la richesse, la renommée, le pouvoir, ce monde et l'au-delà. Une telle exigence est fondamentalement incompatible avec la nature de cet univers.

Dans l'histoire, le roi achète la servante avec beaucoup d'amour et de dépenses, mais elle tombe aussitôt malade, contrecarrant le bonheur du roi. C'est l'illustration parfaite du proverbe : il avait l'âne, mais pas le bât ; quand il trouve le bât, le loup emporte l'âne. C'est le récit des frustrations et des imperfections inhérentes à ce monde, où même dans les moments d'union les plus doux, l'ombre de la séparation et de la souffrance plane sur nous. Cette prise de conscience libère l'être humain de l'avidité futile et lui apprend à accepter le monde tel qu'il est, sachant qu'aucun succès absolu et sans faille n'est possible dans cette demeure éphémère.

Este dístico surge imediatamente após o rei se apaixonar pela serva e ela adoecer. A partir deste evento, Rumi extrai um princípio universal sobre o mundo e a humanidade: nem todas as bênçãos podem ser nossas ao mesmo tempo. Esta é uma verdade fundamental, muitas vezes ignorada. O mundo não foi concebido para nos entregar todos os bens e desejos de uma só vez. A realidade é que «tudo o que se ganha e se adquire, perde-se outra coisa». Essa perda pode ser evidente ou subtil, mas está sempre presente.

Muitos aspiram a ter tudo em simultâneo: riqueza, fama, poder, este mundo e o próximo. Esta é uma exigência fundamentalmente incompatível com a natureza do cosmos. É preciso aprender a contentar-se com uma ou duas coisas, compreendendo que este contentamento não nasce da impotência, mas da sabedoria e do conhecimento da natureza intrínseca do mundo.

Na própria história, o rei compra a serva com grande amor e custo, mas ela adoece de imediato, frustrando o seu desejo. Isto é precisamente um exemplo do provérbio: «Tinha o burro, mas não a sela; quando encontrou a sela, um lobo arrebatou o burro». É uma narrativa das frustrações e deficiências inerentes a este mundo, que lançam uma sombra de separação e dor mesmo nos momentos mais doces de união. Este entendimento liberta o ser humano da ganância fútil e ensina-o a aceitar o mundo como ele é, sabendo que nenhum sucesso absoluto e imaculado é possível nesta morada transitória.

Ovaj bejt dolazi odmah nakon priče o zaljubljivanju kralja u robinju i njenoj bolesti, a Mevlana iz ovog događaja izvlači opšte pravilo o svijetu i čovjeku. On izričito kaže: "Ne pripadnu čovjeku sva dobra." Ovo je temeljno načelo koje malo ko u životu primjećuje. Ovaj svijet, ovaj kosmos, nije stvoren tako da nam sva dobra i sve želje budu date odjednom i u istom trenutku. Istina je da "šta god nađeš i dobiješ, nešto drugo izgubiš". Taj gubitak je nekad očit, a nekad skriven, ali je uvijek prisutan.

To je misao koja se bezbroj puta ponavljala i ponavlja u životu i ljudskoj historiji. Kao što je jedan od mojih profesora, Allah mu se smilovao, govorio: "Ovaj zid uvijek ima dvije-tri polomljene cigle." Takav je svijet; nijedan zid nije savršen i uvijek ima prostora za popravku i preispitivanje. To je duboko značenje ovog bejta.

Mnogi ljudi teže da imaju sve odjednom: i bogatstvo, i slavu, i dobar glas, i moć, i ovaj i onaj svijet, i Boga i dunjaluk! To je zahtjev koji je u osnovi nespojiv s prirodom ovog svijeta. Svijet nije takav da ti sve pruži odjednom. Treba se zadovoljiti s jednom ili dvije stvari i znati da to zadovoljstvo ne proizlazi iz nemoći, već iz mudrosti i spoznaje svijeta.

U samoj ovoj priči, kralj je s velikom ljubavlju i troškom kupio robinju, ali se ona odmah razboljela, a kraljeva radost je osujećena. To je upravo primjer poslovice: "Imao je magarca, samara nije; kad nađe samar, vuk mu magarca odnese." To je priča o neuspjesima i suštinskim nedostacima ovog svijeta, koji čak i u najslađim trenucima sjedinjenja, nad nas nadvijaju sjenku rastanka i patnje. Ova spoznaja oslobađa čovjeka od uzaludne pohlepe i uči ga da prihvati svijet onakvim kakav jest, znajući da u ovoj prolaznoj kući nije moguć nikakav apsolutan i neokaljan uspjeh.

Este verso aparece justo después de que el rey se enamora de la esclava y esta cae enferma. A partir de este suceso, Rumi extrae un principio universal sobre el mundo y la humanidad: no todas las bendiciones pueden ser nuestras a la vez. Este es un mundo diseñado de tal manera que al obtener algo, inevitablemente se pierde otra cosa. Esta pérdida puede ser evidente u oculta, pero siempre está presente.

Como solía decir un maestro, «a este muro siempre le faltan dos o tres ladrillos». El mundo es así; ninguna dicha es perfecta. Muchos aspiran a tenerlo todo simultáneamente: riqueza, fama, poder, este mundo y el otro. Esta es una exigencia fundamentalmente incompatible con la naturaleza de la existencia. El mundo no concede todo a la vez. Es preciso contentarse con una o dos cosas, comprendiendo que este contentamiento no nace de la impotencia, sino de la sabiduría y del conocimiento de la naturaleza intrínseca del mundo.

En la historia, el rey compra a la esclava con gran amor y a un alto costo, pero inmediatamente ella enferma, frustrando el gozo del rey. Esto es precisamente un ejemplo del proverbio: «Tenía el burro, pero no el aparejo; cuando encontró el aparejo, el lobo le arrebató el burro». Es un relato de las frustraciones y deficiencias inherentes a este mundo, que proyectan una sombra de separación y dolor incluso en los momentos más dulces de unión. Esta comprensión libera al ser humano de la codicia inútil y le enseña a aceptar el mundo tal como es, sabiendo que ningún éxito absoluto e inmaculado es posible en esta morada transitoria.

Dieser Vers folgt unmittelbar auf die Geschichte des Königs, der sich in eine Sklavin verliebt, die dann krank wird. Aus diesem Ereignis leitet Rumi ein allgemeines Prinzip über die Welt und die menschliche Existenz ab. Er stellt unmissverständlich fest, dass nicht alle Segnungen einem Menschen zuteilwerden. Dies ist eine grundlegende Wahrheit, die im Leben oft übersehen wird: Diese Welt ist nicht so beschaffen, dass uns alle Güter und Wünsche auf einmal und gleichzeitig gewährt werden. Die Wahrheit ist, dass man für alles, was man gewinnt und erwirbt, etwas anderes verliert. Dieser Verlust mag manchmal offensichtlich und manchmal verborgen sein, aber er ist immer präsent.

Dies ist ein Punkt, der sich im menschlichen Leben und in der Geschichte unzählige Male wiederholt hat. Wie einer meiner verehrten Professoren zu sagen pflegte: „Diese Mauer hat immer zwei oder drei kaputte Ziegel.“ So ist die Welt; keine Mauer ist perfekt, und es gibt immer Raum für Verbesserungen. Das ist die tiefe Bedeutung des Verses.

Viele Menschen streben danach, alles gleichzeitig zu besitzen: Reichtum, Ruhm, einen guten Namen, Macht, diese Welt und das Jenseits. Diese Forderung ist jedoch grundlegend unvereinbar mit der Natur dieses Kosmos. Man muss lernen, sich mit ein oder zwei Dingen zufriedenzugeben und zu verstehen, dass diese Zufriedenheit (qanāʿat) nicht aus Hilflosigkeit, sondern aus Weisheit und einem Verständnis für die Welt entsteht.

In der Geschichte kaufte der König die Sklavin mit großer Liebe und erheblichem Aufwand, doch kaum hatte er sie, wurde sie krank und seine Freude wurde vereitelt. Dies ist genau der Fall des Sprichworts: „Er hatte einen Esel, aber keinen Sattel; als er den Sattel fand, schnappte ein Wolf den Esel.“ Es ist eine Erzählung von den inhärenten Enttäuschungen und Mängeln dieser Welt, die selbst in den süßesten Momenten der Vereinigung einen Schatten der Trennung und des Leids über uns werfen. Diese Erkenntnis befreit den Menschen von vergeblicher Gier und lehrt ihn, die Welt so zu akzeptieren, wie sie ist, in dem Wissen, dass in dieser vergänglichen Wohnstätte kein absoluter und makelloser Erfolg möglich ist.

这句诗紧随国王爱上侍女、侍女却随即生病的情节之后。鲁米借此事件，提炼出一条关于世界与人性的普遍法则。他明确指出：“人不可能拥有一切福分。”这是一个根本性的真理，但生活中却很少有人能领会。这个世界，这个宇宙，其构造并非为了让我们能同时、即刻地获得所有想要的东西。真相是：“每当你获得一样东西，你就会失去另一样东西。”这种失去有时是显而易见的，有时是隐晦的，但它始终存在。

这个道理在人类生活和历史中反复上演。正如我一位已故的恩师常说：“这堵墙总有两三块砖是坏的。”世界就是如此；没有一堵墙是完美无瑕的，总有需要修补和审视的地方。这便是这句诗的深层含义。

许多人渴望同时拥有一切：财富、名望、美誉、权力，既要俗世（dunyā）也要来世（ākhirat），既要真主也要枣子（波斯谚语，意为想兼得精神与物质之利）。这种要求从根本上就与这个世界的本质相悖。世界不会将所有东西一并给予你。人必须学会满足于一两样事物，并明白这种知足并非源于无能，而是源于对世界本质的智慧与洞察。

在这个故事里，国王满怀爱意，不惜重金买下侍女，但她立刻就病倒了，国王的愿望也随之落空。这恰恰印证了那句谚语：“有驴无鞍，得鞍失驴。”这讲述的是这个世界固有的缺憾与失意——即使在最甜蜜的相逢时刻，分离与痛苦的阴影也笼罩着我们。认识到这一点，能将人从徒劳的贪婪中解放出来，教会人接受世界的本来面目，并懂得在这个短暂的居所里，不可能有任何绝对而无瑕的成功。

Этот бейт следует сразу за рассказом о том, как царь влюбился в рабыню и как она заболела. Из этого частного случая Руми выводит всеобщий закон о мире и человеке. Он недвусмысленно заявляет: «Не все блага достаются человеку». Это основополагающая истина, которую в жизни мало кто осознаёт. Этот мир, эта вселенная не созданы так, чтобы все желаемые блага доставались нам сразу и одновременно. Истина в том, что, «что бы ты ни приобретал, ты что-то теряешь». Эта потеря бывает явной или скрытой, но она присутствует всегда.

Эта мысль бесчисленное множество раз повторялась и повторяется в жизни и в истории человечества. Как говорил один из моих покойных учителей: «В этой стене всегда не хватает двух-трёх кирпичей». Таков мир; ни одна стена не бывает совершенной, и всегда есть место для починки и пересмотра. В этом и заключается глубокий смысл бейта.

Многие люди мечтают иметь всё и сразу: и богатство, и славу, и доброе имя, и власть; и этот мир, и мир иной; и Бога, и финики (персидская идиома, означающая желание мирских и духовных благ одновременно). Такое требование в корне несовместимо с природой этого мира. Мир не устроен так, чтобы дать вам всё вместе. Нужно довольствоваться одним или двумя благами, понимая, что такое довольство проистекает не из бессилия, а из мудрости и познания мира.

В этой истории царь, движимый любовью и потратив большие деньги, купил рабыню, но она тут же заболела, и радость царя была омрачена. Это точное воплощение пословицы: «Был осёл, да не было седла; нашёл седло — волк утащил осла». Это повесть о разочарованиях и врождённых несовершенствах этого мира, который даже в сладчайшие мгновения обретения бросает на нас тень разлуки и страдания. Такое знание освобождает человека от тщетной алчности и учит принимать мир таким, каков он есть, осознавая, что никакого абсолютного и безупречного успеха в этой временной обители не бывает.

یہ شعر بادشاہ کے کنیز پر عاشق ہونے اور پھر کنیز کے بیمار پڑ جانے کے واقعے کے فوراً بعد آتا ہے۔ مولانا رومی اسی ایک واقعے سے کائنات اور انسان کے بارے میں ایک عالمگیر اصول اخذ کرتے ہیں۔ وہ واضح طور پر کہتے ہیں کہ: ”تمام نعمتیں اور کامیابیاں بیک وقت انسان کا مقدر نہیں ہوتیں۔“ یہ ایک بنیادی سچائی ہے جس پر زندگی میں بہت کم لوگ توجہ دیتے ہیں۔ یہ دنیا، یہ عالمِ ہستی، اس طرح نہیں بنایا گیا کہ تمام مطلوبہ چیزیں اور ساری مرادیں ایک ہی لمحے میں ہمیں مل جائیں۔ حقیقت یہ ہے کہ ”آپ جو کچھ بھی حاصل کرتے ہیں، اس کے بدلے میں کوئی دوسری چیز کھو دیتے ہیں۔“ یہ نقصان کبھی ظاہر ہوتا ہے اور کبھی پوشیدہ، لیکن یہ ہمیشہ موجود رہتا ہے۔

بہت سے لوگ یہ آرزو کرتے ہیں کہ انہیں سب کچھ ایک ساتھ مل جائے: دولت بھی، شہرت بھی، نیک نامی بھی، طاقت بھی، دنیا بھی، آخرت بھی، خدا بھی اور کھجوریں بھی! یہ ایک ایسا مطالبہ ہے جو اس کائنات کی فطرت سے ہی میل نہیں کھاتا۔ دنیا ایسی نہیں کہ آپ کو سب کچھ ایک ساتھ عطا کر دے۔ انسان کو ایک یا دو چیزوں پر قناعت کرنی چاہیے اور یہ جاننا چاہیے کہ یہ قناعت بے بسی کی وجہ سے نہیں بلکہ حکمت اور کائنات کی گہری پہچان کی بنا پر ہے۔

اسی کہانی میں، بادشاہ نے بے پناہ محبت اور بہت سا مال خرچ کر کے کنیز کو خریدا، لیکن فوراً ہی وہ بیمار پڑ گئی اور بادشاہ کی خوشی ادھوری رہ گئی۔ یہ بالکل اسی ضرب المثل کا مصداق ہے کہ ”گدھا تھا تو پالان نہیں تھا؛ جب پالان مِلا تو بھیڑیا گدھے کو اُٹھا لے گیا۔“ یہ اس دنیا کی فطری ناکامیوں اور نقص کی حکایت ہے جو وصال کے شیریں ترین لمحوں میں بھی ہم پر جدائی اور دکھ کا سایہ ڈال دیتی ہے۔ یہ معرفت انسان کو بے کار کی حرص سے نجات دلاتی ہے اور اسے سکھاتی ہے کہ دنیا کو ویسا ہی قبول کرے جیسی وہ ہے، اور یہ جان لے کہ اس عارضی ٹھکانے میں کوئی بھی کامیابی مکمل اور بے داغ نہیں ہو سکتی۔

বাদশাহের দাসীর প্রেমে পড়া এবং তার অসুস্থ হয়ে যাওয়ার ঘটনার ঠিক পরেই রুমি এই পঙক্তিটি এনেছেন। এই ঘটনা থেকে তিনি জগৎ ও মানুষ সম্পর্কে একটি সার্বজনীন নীতি তুলে ধরেছেন। তিনি স্পষ্টভাবে বলছেন যে, “সবকিছু একসাথে মানুষের অধিকারে আসে না।” এটি জীবনের এক মৌলিক সত্য, যা অনেকেই খেয়াল করে না। এই জগৎ এমনভাবে তৈরি হয়নি যেখানে সব আকাঙ্ক্ষিত বস্তু একই সাথে আমাদের হাতে এসে পৌঁছাবে। আসল সত্য হলো, “তুমি যা কিছু পাও বা অর্জন করো, তার বিনিময়ে অন্য কিছু হারাও।” এই হারানোটা কখনও স্পষ্ট, কখনও বা প্রচ্ছন্ন, কিন্তু তা সবসময়ই ঘটে।

এই বিষয়টি মানব জীবনে ও ইতিহাসে বারবার পুনরাবৃত্তি হয়েছে। যেমনটা আমার এক প্রয়াত শ্রদ্ধেয় অধ্যাপক বলতেন: “এই দেয়ালের দু-তিনটে ইট সবসময় ভাঙা থাকে।” দুনিয়াটা এমনই; কোনো দেয়ালই নিখুঁত নয় এবং সবসময়ই মেরামতের অবকাশ থেকে যায়। এই পঙক্তিটির গভীর অর্থ এটাই।

অনেকেই একসাথে সবকিছু পাওয়ার আকাঙ্ক্ষা করে: সম্পদ, খ্যাতি, সুনাম, ক্ষমতা, দুনিয়া, আখেরাত, খোদা, খেজুর—সবই! এই দাবি এই জগতের প্রকৃতির সঙ্গে সম্পূর্ণ বেমানান। দুনিয়া আপনাকে সবকিছু একসাথে দেবে না। মানুষকে অল্প কিছু নিয়েই সন্তুষ্ট থাকতে শিখতে হয় এবং বুঝতে হয় যে এই সন্তুষ্টি অক্ষমতা থেকে নয়, বরং জগৎ সম্পর্কে জ্ঞান ও প্রজ্ঞা থেকে আসে।

এই গল্পে, বাদশাহ অনেক ভালোবাসা ও অর্থ ব্যয় করে দাসীটিকে কিনেছিলেন, কিন্তু পাওয়ার সাথে সাথেই সে অসুস্থ হয়ে পড়ল এবং বাদশাহের আনন্দ অপূর্ণ থেকে গেল। এটি ঠিক সেই প্রবাদের মতোই: “গাধা ছিল, জিন ছিল না; জিন যখন পাওয়া গেল, নেকড়ে এসে গাধাটা ছিনিয়ে নিয়ে গেল।” এটি এই জগতের অন্তর্নিহিত অপূর্ণতা ও ব্যর্থতার উপাখ্যান, যা মিলনের মধুরতম মুহূর্তেও আমাদের উপর বিচ্ছেদ ও কষ্টের ছায়া ফেলে। এই উপলব্ধি মানুষকে নিরর্থক লোভ থেকে মুক্তি দেয় এবং শেখায় যে জগৎকে তার আসল রূপে মেনে নিতে হবে। এই ক্ষণস্থায়ী আবাসে কোনো নিখুঁত ও চূড়ান্ত সাফল্য সম্ভব নয়।

This couplet immediately follows the poignant account of the king's profound love for a slave girl, whom he purchased at great expense, only for her to fall gravely ill. Rumi, with his characteristic profound insight, uses this specific incident to extract a universal principle about the nature of existence and human experience. He asserts that 'not all blessings become one's own'—a fundamental truth often overlooked in the relentless pursuit of desires.

The world, in Rumi's view, is not designed to deliver all goods and all desires simultaneously. Instead, there's an intrinsic give-and-take: 'whatever you gain and acquire, you lose something else.' This loss, whether overt or subtle, is an ever-present reality, a constant reminder that no 'wall is perfect or flawless,' as one of Dr. Soroush's revered professors used to say. There's always 'some room for repair and revision,' some inherent deficiency.

Many individuals harbor the aspiration to possess everything at once—wealth, fame, power, spiritual and worldly gains—a demand fundamentally incompatible with the cosmos's nature. The world simply does not grant everything simultaneously. True wisdom, therefore, lies not in helpless resignation, but in learning contentment with a few things, accepting the world's inherent imperfections. This understanding liberates one from futile greed and teaches acceptance of the world as it is, recognizing that no absolute, unblemished success is possible in this transient abode. The king's thwarted pleasure, despite his great love and expense, serves as a perfect illustration of this inherent frustration and deficiency, casting a shadow of separation and pain even over moments of union.

این بیت بلافاصله پس از ماجرای عاشق شدن پادشاه بر کنیزک و بیماری او می‌آید. مولانا با این تمثیل، یک قاعدهٔ کلی و بنیادین دربارهٔ عالم و آدم را بیان می‌کند: «همه برخورداری‌ها از آن آدمی نمی‌شود.» این دنیا، این بستر هستی، این‌گونه ساخته نشده که همهٔ مطلوب‌ها یکجا و در آنِ واحد به دست ما برسد. حقیقت این است که هر چیزی را که به دست می‌آوریم، در مقابل چیز دیگری را از دست می‌دهیم. این از دست دادن گاهی آشکار است و گاهی پنهان، اما همواره وجود دارد.

همان‌طور که یکی از استادان می‌گفت: «این دیوار همیشه دو سه تا خشتش خرابه.» دنیا این‌گونه است؛ هیچ دیواری بی‌عیب و نقص نیست و همیشه جایی برای ترمیم دارد. بسیاری از آدمیان آرزو دارند که همه چیز را با هم داشته باشند: هم ثروت، هم شهرت، هم قدرت، هم دنیا و هم آخرت. اما این مطالبه‌ای است که با طبیعت این عالم ناسازگار است. دنیا چنین نیست که همه چیز را با هم به شما بدهد؛ باید به یکی دو چیز قناعت کرد و دانست که این قناعت، نه از روی عجز که از سر حکمت و شناخت عالم است.

در همین داستان، پادشاه کنیزکی را با عشق و صرف مال فراوان خرید، اما بلافاصله کنیزک بیمار شد و کام پادشاه ناکام ماند. این دقیقاً مصداق همین ضرب‌المثل است که «خر بود، پالان نبود؛ پالان یافت، گرگ خر را در ربود.» این حکایت ناکامی‌ها و نقص‌های ذاتی این عالم است که حتی در شیرین‌ترین لحظات وصال، سایهٔ جدایی و رنج بر سر ما می‌گستراند. این شناخت، انسان را از حرص بیهوده رها می‌کند و به او می‌آموزد که دنیا را آن‌گونه که هست بپذیرد و بداند که هیچ کامیابی مطلق و بی‌شائبه‌ای در این سرای موقت ممکن نیست.