لوستل› دفتر ۱› د خليفه لخوا د لیلی ليدلو کيسه› بيت ۴۲۵
M1:425 — تیر اندازد به سوی سایه او / ترکشش خالی شود از جست و جو
M1:425
شرحِ سروش — د هغه د مثنوي له ثبت شویو لیکچرونو څخه
این متن بر پایهٔ سخنرانیهای ضبطشدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.
ترجمه و معنا
ترجمه به فارسی روان: او به سوی سایه تیر میاندازد؛ ترکشش از پیگیریِ پوچ تهی میشود.
معنا: شخص ناآگاه عمر خود را بیهوده در پیِ سایهها تلف میکند، بیآنکه به اصل و واقعیت بالای سرش توجه کند و از این جستجوی بیحاصل، جز تهیشدن سرمایهی عمر، چیزی به دست نمیآورد.
شرح
این بیت، تصویر گویایی از غفلت انسان از حقایق و سرگرم شدن او به ظواهر و نمودهاست. مولانا در اینجا با تمثیلی رسا، حالِ کسی را به ما میشناساند که همچون صیادی ابله، به جای شکار «مرغِ بر بالا پَران»، به دنبال «سایهی مرغ» بر زمین میدود. صیاد حقیقی، نگاهش به آسمان است و جویای مرغ اصلی؛ اما صیاد غافل، نظر به پایین دارد، حتی سر بالا نمیکند تا ببیند این سایه از کجاست و اصلِ آن چیست. این تمثیل، هشداری عمیق به ماست که گمان نکنیم آنچه میبینیم، عین واقعیت است.
من میگویم که این سایه، انسان را میفریبد و خود را به جای واقعیت مینشاند. حقیقت این است که خیال نیز از همین جنس است؛ میتواند ما را مفتون خود کند و از واقعیتِ پشت پرده غافل سازد. وقتی کسی عمر خود را در پی این سایه میدواند، تیرها به سوی آن رها میکند و میپندارد که چیزی به دست آورده، اما جز «تهی شدن ترکش»، جز از دست رفتن «ترکش عمر»، چیزی عایدش نمیشود. سرمایهی قوت، نیروی جستجو، و زمان گرانبهای زندگی در این پیگیریِ باطل تلف میشود. پاها زخمی و آبلهگون میشوند، بیآنکه صیدی واقعی به چنگ آید؛ زیرا سایه شکار شدنی نیست.
این حکایت، تنبیهی است برای آنکه سایه را با اصل یکی نگیریم. اگر هم قصد شکار داریم، باید جویای «مرغ واقعی» باشیم، نه سایهی آن. باید «سر» را «بالا» کنیم و از نگاه به «پست» و «خاک» بپرهیزیم. مولانا خود یکی از کسانی است که «بانگ از بالا» به ما میزند تا سر برآوریم و حقایق را ببینیم. او میخواهد دست ما را بگیرد و به ارتفاعات معارف بکشاند، وگرنه به همین مشغولیات روزمره و مادون مشغول خواهیم ماند. همانطور که در جای دیگر میفرماید: «آن ندایی که تو را بالا کشید / آن ندایی دان که از بالا رسید.»
این تفسیرِ مولانا، بیشباهت به «تمثیل غار افلاطون» نیست که او نیز جهان ما را «جهان سایهها» میدانست. افلاطون تصویر میکند که انسانها در غاری زاده شدهاند، به دیوار روبرویشان بسته شدهاند و تنها سایههایی را میبینند که از حرکت موجودات واقعی در پشت سرشان بر دیوار غار میافتد. رفتهرفته، این سایهها برایشان عین واقعیت میشود و از وجود عالم بیرون غار و موجودات حقیقی آن بیخبر میمانند. این «علم به سایهها» هرگز «علم حقیقی» نیست. از نظر مولانا نیز، «علوم بنای آخور» و آنچه ما را در جهان حیوانی محصور میکند، در نهایت جز شکار سایه نیست. علم حقیقی، علم به «مثل» و «اصول» است، علم به آن «مرغی» است که سایهاش بر این عالم افتاده. بنابراین، این بیت دعوتی است به رهایی از زندان نمودها و گام نهادن در ساحت حقیقت، پیش از آنکه «ترکش عمر»مان از این «جستوجوی» بیحاصل تهی شود.
نکات کلیدی
- بیهودگی تعقیب سایهها و گمانبردنِ آن به جای واقعیت.
- افزودن بر غفلت با صرف عمر و تلاش برای رسیدن به آنچه وجود ندارد.
- تهیشدن سرمایه عمر و نیروی جوینده در پیگیری امور واهی.
- اهمیت «سر بالا کردن» و توجه به «بانگ از بالا» برای یافتن حقیقت.
- تشابه عمیق این تمثیل با «تمثیل غار افلاطون» و نقد علم به ظواهر.
- دعوت به رهایی از زندان نمودها و جستجوی «مرغ واقعی» حقیقت.
Sources: d1-s33 · 00:46:33 d1-s33 · 00:48:50 d1-s33 · 00:53:22 d1-s34 · 00:06:39
This text was reconstructed from Dr. Abdolkarim Soroush's recorded Masnavi lectures. It has not been reviewed and approved by him.
Translation & meaning
Translation: He shoots arrows toward its shadow; His quiver empties from the futile chase.
Meaning: An unaware person wastes their life pursuing mere shadows, failing to look up at the true reality, and from this fruitless endeavor gains nothing but the depletion of their vital years.
Explanation
This verse presents a vivid portrayal of humanity's heedlessness towards truths and its preoccupation with ephemeral appearances. Rumi, through a poignant allegory, introduces us to the state of one who, like a foolish hunter, chases the "shadow of the bird" on the ground instead of the "bird flying high above." The true hunter directs their gaze skyward, seeking the original bird. Yet the heedless hunter, fixated downwards, never even lifts their head to discern the origin of the shadow or its essence. This allegory serves as a profound warning against mistaking appearances for reality.
I contend that this shadow deceives humanity, presenting itself as reality. Indeed, imagination itself is often of this very nature; it can captivate us and obscure the underlying truth. When one spends their life pursuing this shadow, unleashing arrows towards it, believing they have achieved something, the outcome is nothing but an "empty quiver" – the depletion of the "quiver of life." The vitality of one's strength, the energy of the quest, and the preciousness of time are squandered in this futile pursuit. Feet become bruised and blistered, yet no real prey is caught, for a shadow cannot be captured.
This narrative is a caution against equating the shadow with its origin. If we are to hunt, we must seek the "real bird," not its mere reflection. We must "raise our heads" and refrain from looking "downwards" at the "earth." Rumi himself is one who, with a "call from above," urges us to lift our gaze and perceive the truths. He aims to take our hand and draw us towards the heights of gnosis; otherwise, we will remain entangled in daily, mundane concerns. As he says elsewhere: "Know that the call that drew you high / Was indeed a call from the sky."
This interpretation by Rumi bears a striking resemblance to "Plato's Allegory of the Cave," where he too described our world as a "realm of shadows." Plato depicts humans born in a cave, bound to face a wall, seeing only shadows cast by real entities moving behind them. Gradually, these shadows become their entire reality, rendering them oblivious to the world outside the cave and its genuine inhabitants. This "knowledge of shadows" is never "true knowledge." For Rumi, too, the "knowledge of the stable-builder" and whatever confines us to an animalistic existence is ultimately nothing but shadow-hunting. True knowledge pertains to the "Forms" and "principles" – the "bird" whose shadow falls upon this world. Thus, this verse is an invitation to liberate oneself from the prison of appearances and step into the domain of truth, before the "quiver of life" is emptied in this fruitless "quest."
Key takeaways
- The futility of chasing shadows and mistaking them for reality.
- Adding to one's heedlessness by expending life and effort on non-existent pursuits.
- The depletion of life's capital and vital energy in chasing illusory matters.
- The importance of 'looking up' and heeding the 'call from above' to find truth.
- The profound similarity of this allegory to 'Plato's Allegory of the Cave' and its critique of superficial knowledge.
- An invitation to break free from the prison of appearances and seek the 'real bird' of truth.
Sources: d1-s33 · 00:46:33 d1-s33 · 00:48:50 d1-s33 · 00:53:22 d1-s34 · 00:06:39
به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
无知之人将生命徒然浪费在追逐虚幻的表象上,却不曾抬头仰望其背后的真正实体,最终除了耗尽宝贵的生命资本,一无所获。
这句诗生动地描绘了人是如何沉溺于表象、罔顾真相的。鲁米用一个精妙的比喻,让我们看到一个愚蠢猎人的窘境:他不去猎取“高飞的鸟”,反而追逐地上“鸟的影子”。真正的猎人仰望天空,寻找那只鸟本身;而那迷惘的猎人却只顾低头看地,甚至不曾抬头想过这影子从何而来,其本源又是什么。这个比喻是在深刻地警示我们:不要以为眼见就为实。
这影子欺骗世人,将自己伪装成真实。其实,幻想亦是同理;它能迷惑我们,使我们对幕后的真相视而不见。当一个人耗尽一生追逐这影子,向它射出利箭,自以为有所斩获时,其结果不过是“箭筒空空”,耗尽了“生命的箭筒”。精力、求索的力量和宝贵的生命时光,都在这场虚妄的追逐中被挥霍。双脚会磨出水泡、鲜血淋漓,却捕不到任何真正的猎物,因为影子是无法被捕捉的。
这个故事告诫我们,切莫将影子与本源混为一谈。我们必须“抬起头”,听从那“来自上方的呼唤”,去寻找“真正的鸟”。鲁米的教诲与柏拉图的“洞穴譬喻”有异曲同工之妙。柏拉图也认为我们所处的世界是“影子的世界”,人被束缚在洞穴中,只能看到墙上真实事物的投影,并误将这些影子当作全部的真实。因此,这句诗是在召唤我们,在“生命的箭筒”因这场徒劳的“追寻”而耗尽之前,挣脱表象的牢笼,步入真实的殿堂。
- ترکش
- 箭筒,箭袋。在此诗中,它被引申为生命的资本或一个人的生命时光。
- جست و جو
- 寻找,探索,追寻。在此语境下,指猎人徒劳无功的追逐行为,象征着人对世俗虚幻之物的徒劳追求。
Orang yang lalai menyia-nyiakan hidupnya mengejar bayang-bayang semu, tanpa menyadari hakikat yang sesungguhnya, dan dari usahanya yang sia-sia itu ia tidak memperoleh apa pun kecuali kehabisan modal usianya.
Bait ini menyajikan sebuah alegori yang kuat tentang kelalaian manusia terhadap hakikat dan kesibukannya dengan hal-hal yang tampak di permukaan. Rumi menggambarkan keadaan seseorang yang, laksana pemburu bodoh, bukannya memburu "burung yang terbang tinggi", malah berlari mengejar "bayangan burung" di tanah. Pemburu sejati mengarahkan pandangannya ke langit, mencari burung yang asli. Namun, pemburu yang lalai terpaku ke bawah, bahkan tidak pernah mengangkat kepalanya untuk melihat dari mana datangnya bayangan itu.
Bayang-bayang ini menipu manusia, menyamar sebagai kenyataan. Ketika seseorang menghabiskan usianya mengejar bayangan ini, melepaskan anak panah ke arahnya, ia mengira telah mendapatkan sesuatu. Namun, hasilnya hanyalah "tempat anak panah yang kosong"—habisnya "modal usia". Tenaga, semangat untuk mencari, dan waktu yang berharga terbuang dalam pengejaran yang batil ini. Kaki menjadi lecet dan terluka tanpa seekor buruan pun tertangkap, karena bayangan tidak dapat ditangkap.
Kisah ini merupakan peringatan agar kita tidak menyamakan bayangan dengan sumbernya. Kita harus "mengangkat kepala" dan menyambut "panggilan dari atas" untuk menemukan kebenaran, jika tidak, kita akan terus terjerat dalam kesibukan duniawi. Tafsiran Rumi ini memiliki kemiripan yang mendalam dengan "Alegori Gua Plato", yang juga menggambarkan dunia kita sebagai "dunia bayang-bayang". Bait ini adalah ajakan untuk membebaskan diri dari penjara penampakan dan melangkah ke alam hakikat, sebelum "tempat anak panah usia" kita menjadi kosong oleh "perburuan" yang sia-sia ini.
- ترکش
- Tempat anak panah (quiver). Dalam konteks ini, Rumi menggunakannya sebagai metafora untuk "usia" atau "modal hidup" seseorang.
- جست و جو
- Pencarian dan pengejaran. Di sini, istilah ini merujuk pada usaha atau perburuan yang sia-sia karena targetnya adalah ilusi.
شخص ناآگاه، عمر و توان خود را بیهوده در پیِ امور ظاهری و خیالی تلف میکند و از این تلاش بیحاصل، جز تهی شدن سرمایهی زندگی، چیزی به دست نمیآورد.
این بیت، تصویر گویایی از غفلت انسان از حقایق و سرگرم شدن او به ظواهر و نمودهاست. مولانا در اینجا با تمثیلی رسا، حالِ کسی را به ما میشناساند که همچون صیادی ابله، به جای شکار «مرغِ در حال پرواز»، به دنبال «سایهی مرغ» بر زمین میدود. صیاد حقیقی، نگاهش به آسمان است و جویای اصل؛ اما صیاد غافل، سر به زیر دارد و حتی نگاهی به بالا نمیاندازد تا ببیند این سایه از کجاست.
وقتی کسی عمر خود را در پی این سایه میدواند و تیرهایش را به سوی آن رها میکند، میپندارد که چیزی به دست آورده، اما جز «تهی شدن ترکش»، یعنی از دست رفتن سرمایهی عمر، چیزی عایدش نمیشود. نیروی جوانی، توان جستجو و زمان گرانبهای زندگی در این پیگیریِ باطل تلف میشود، بیآنکه صیدی واقعی به چنگ آید؛ زیرا سایه شکار شدنی نیست.
این حکایت، تنبیهی است برای آنکه سایه را با اصل یکی نگیریم و به ما هشدار میدهد که گمان نکنیم آنچه میبینیم، عین واقعیت است. این تمثیل بیشباهت به «تمثیل غار افلاطون» نیست که او نیز جهان محسوس ما را «جهان سایهها» میدانست. از نظر مولانا، پرداختن به امور دنیوی و علومی که انسان را در حد حیوانیت نگه میدارد، در نهایت جز شکار سایه نیست. این بیت دعوتی است به رهایی از زندان نمودها و گام نهادن در ساحت حقیقت، پیش از آنکه «ترکش عمر» از این «جستوجوی» بیحاصل تهی گردد.
- ترکش
- تیردان؛ کیفی که تیرها را در آن قرار میدهند.
- جست و جو
- در اینجا به معنی تلاش و پیگیری بیهوده و بیحاصل برای شکار سایه.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.