M1:539 — ای بسا گنج آگنان کنج‌کاو / کان خیال‌اندیش را شد ریش گاو

鲁米在此处运用了一个生动的波斯意象——“牛的胡须”（ریش گاو），意指徒劳无功、荒诞无用的事物。这句诗是对那些仅凭理智与想象力去探寻真理之人的严厉警告。

在前面的诗句中，鲁米已经阐明，真正的神恩（فضل شاه）只会降临于“破碎之心”（شکسته），而非那些磨砺理智、追逐知识的人。这句诗紧随其后，将这些知识的探求者比作“掘宝人”（کنج‌کاو）。他们努力挖掘，自以为在积累“宝藏”（گنج），但鲁米指出，他们所追逐的不过是“幻象”（خیال）。他们的全部心血与智慧，最终就像长在牛脸上的胡须一样，既不自然，也毫无用处，成了一场空。

这节诗的根本论点是，仅靠智识思辨无法通达神圣的实相。这种努力非但不能让人接近真理，反而会让人陷入自负与幻觉的泥潭。这种追求本身就是一种“变形”（مسخ），一种灵性的堕落，将高贵的灵魂降格为追逐尘世幻影的动物性存在，正如紧随其后的诗句所揭示的。

این بیت در ادامهٔ این بحث می‌آید که راه رسیدن به حقیقت و فضل الهی، تیز کردن عقل و هوش نیست، بلکه «شکستگی» و تسلیم است. مولانا در اینجا کسانی را که صرفاً با تکیه بر زیرکی و خیال‌پردازی خود به دنبال «گنج» حقیقت می‌گردند، به جویندگان گنج در خرابه‌ها تشبیه می‌کند.

این افراد، نماد عقل‌گرایان و متفکرانی هستند که گمان می‌کنند با کاوش‌های ذهنی و فکری خود می‌توانند به اسرار عالم دست یابند. اما مولانا هشدار می‌دهد که این راه، راهی پر از خیال و وهم است. نتیجهٔ این تلاش، «ریش گاو شدن» است؛ اصطلاحی که به معنای به دست آوردن چیزی بی‌ارزش و بی‌معنا، یا به طور کلی، تباه شدن و بی‌نتیجه ماندن تمام زحمات است. گویی فردی که به امید یافتن گنج، زمین را می‌کَند، در نهایت به جای طلا، به ریش یک گاو مرده می‌رسد که نمادی از نهایت بیهودگی و پوچی است.

پیام اصلی این است که اتکای صِرف به عقل و اندیشه‌های شخصی، بدون راهنمایی الهی و تسلیم در برابر حقیقت برتر، انسان را به مقصد نمی‌رساند و تمام عمر و انرژی او را هدر می‌دهد.