لوستل› دفتر ۴› د خدای تعالی د سمیع او بصیر ویلو مقصد› بيت ۲۳۳
M4:233 — نفس شهوانی ز حق کرست و کور / من به دل کوریت میدیدم ز دور
M4:233
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
این بیت از زبان حق (یا نگهبان معنوی) میگوید که نفس اماره و امیال دنیوی، انسان را از درک حقیقت غافل میکند و خداوند از این نابینایی درونی بنده، از ابتدا آگاه است.
این بیت بخشی از گفتگویی است که در آن، خداوند یا یک نگهبان الهی، فردی را که از روی غفلت و شهوت مرتکب خطایی شده، سرزنش میکند. آن فرد گمان میکرد که چون کسی او را نمیبیند، میتواند آزادانه عمل کند، اما غافل بود که تحت نظر نگهبانی بصیر و سمیع قرار دارد.
مولانا در اینجا علت اصلی این خطا را بیان میکند: «نفس شهوانی». نفس اماره یا همان امیال مادی و حیوانی، همچون پردهای بر حواس باطنی انسان عمل میکند. این نفس، گوش دل را از شنیدن پیام حق «کر» و چشم دل را از دیدن حقیقت «کور» میسازد. در نتیجه، فرد تصور میکند که تنهاست و اعمالش پنهان میماند.
مصراع دوم، نقطه مقابل این کوری را نشان میدهد. در حالی که انسان به دلیل پیروی از نفس، نابیناست، خداوند با علم و بصیرت کامل، این «کوریِ دل» را از همان ابتدا و «از دور» مشاهده میکند. این آگاهی الهی به این معناست که غفلت بنده، چیزی را از علم خداوند پنهان نمیکند و او حتی پیش از وقوع خطا، از زمینههای درونی آن باخبر است. این بیت بر تقابل میان جهل و غفلت انسان و علم و احاطهی کامل خداوند تأکید دارد.
- نفس شهوانی
- امیال و غرایز حیوانی و مادی انسان، نفس اماره
- حق
- خداوند، حقیقت مطلق
- کرست
- کر است، ناشنوا است
- دل کوری
- کوری باطن، نابینایی معنوی، عدم درک حقیقت
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.