لوستل› دفتر ۵› د هغه کنیزک کیسه چې د بي بي له خره سره یې شهوت رانده کاوه، او هغه یې د وزې او ریږمی په څیر د انسان په څیر شهوت رانده کولو ته روزلې وه، او د خره په قضیب کې یې یو کدو اچاوه تر څو له اندازې ونه تیریږي. بي بي پر دې خبره شوه، خو د کدوي نازکتیا یې ونه لیدله. کنیزک یې په یوې بهانې لرې ځای ته واستوله او له کدوي پرته له خره سره یو ځای شوه او په فضیحت مړه شوه. کنیزک ناوخته بیرته راغله او ماتم یې وکړ چې ای زما جانه او ای زما روښانه سترګې، نر اندام دې ولید، کدو دې ونه لید، ذکر دې ولید، هغه بل دې ونه لید. 'کل ناقص ملعون' یعني هر ناقص نظر او فهم ملعون دی، که نه نو ظاهري ناقصان د جسمي رحم مستحق دي، ملعون نه دي. 'لیس علی الاعمی حرج' ولوله، د حرج نفي یې کړې ده او د لعنت او غضب نفي یې کړې ده.› بيت ۱۳۶۷
M5:1367 — تا بداند کآن خیال ناریه / در طریقت نیست الّا عاریه
M5:1367
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
این بیت میگوید که با کمک خداوند، سالک درمییابد که جاذبههای آتشین و نفسانی (مانند شهوت) در راه معنویت، اصالت و دوامی ندارند و همچون کالایی عاریهای، گذرا و غیرواقعی هستند.
این بیت در ادامهی توضیح مولانا دربارهی قدرت فریبندهی شهوت آمده است. در بیتهای قبل، او شهوت را به آتشی تشبیه میکند که خود را در لباس نور (نور) جا میزند و زشتیها را زیبا جلوه میدهد، تا جایی که یک خر در چشم فرد شهوتزده، همچون یوسف زیبا به نظر میرسد.
مولانا میگوید تنها لطف خداوند یا جذبهای الهی میتواند انسان را از این توهم نجات دهد و «ورق را برگرداند». نتیجهی این نجات الهی، در این بیت بیان میشود: فرد نجاتیافته سرانجام میفهمد که آن «خیال ناریه» (خیال آتشین) که همان کششهای نفسانی و شهوانی است، در «طریقت» یا همان مسیر رشد معنوی، یک امر اصیل و ماندگار نیست، بلکه «عاریه» است. یعنی همچون چیزی است که موقتاً به کسی سپرده شده و باید پس داده شود؛ یک واقعیت دروغین و زودگذر است.
بنابراین، این بیت بر تقابل میان حقیقت پایدار معنوی و فریبندگی موقت امیال نفسانی تأکید میکند. راه رهایی از این فریب، شناختن ماهیت عاریهای و غیرواقعی آن است، شناختی که تنها با یاری حق ممکن میشود.
- ناریه
- آتشین، منسوب به نار (آتش)، جهنمی
- طریقت
- راه و روش سلوک معنوی و عرفانی، مسیر رسیدن به حقیقت
- عاریه
- چیزی که به طور موقت به کسی سپرده شده و ماندگار نیست، امانتی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.