لوستل› دفتر ۵› د هغه کنیزک کیسه چې د بي بي له خره سره یې شهوت رانده کاوه، او هغه یې د وزې او ریږمی په څیر د انسان په څیر شهوت رانده کولو ته روزلې وه، او د خره په قضیب کې یې یو کدو اچاوه تر څو له اندازې ونه تیریږي. بي بي پر دې خبره شوه، خو د کدوي نازکتیا یې ونه لیدله. کنیزک یې په یوې بهانې لرې ځای ته واستوله او له کدوي پرته له خره سره یو ځای شوه او په فضیحت مړه شوه. کنیزک ناوخته بیرته راغله او ماتم یې وکړ چې ای زما جانه او ای زما روښانه سترګې، نر اندام دې ولید، کدو دې ونه لید، ذکر دې ولید، هغه بل دې ونه لید. 'کل ناقص ملعون' یعني هر ناقص نظر او فهم ملعون دی، که نه نو ظاهري ناقصان د جسمي رحم مستحق دي، ملعون نه دي. 'لیس علی الاعمی حرج' ولوله، د حرج نفي یې کړې ده او د لعنت او غضب نفي یې کړې ده.› بيت ۱۳۷۹
M5:1379 — آب حاضر باید و فرهنگ نیز / تا پزد آب دیگ سالم در ازیز
M5:1379
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
برای انجام هر کاری، تنها داشتن ابزار و امکانات کافی نیست؛ دانش و بصیرتِ استفادهٔ صحیح از آن ابزار نیز ضروری است وگرنه نتیجه فاجعهبار خواهد بود.
این بیت در میانهٔ داستان کنیزک و خاتون و خر قرار دارد و به عنوان یک قاعدهٔ کلی، عملِ مرگبارِ خاتون را تبیین میکند. مولانا از استعارهٔ آشپزی استفاده میکند تا نکتهٔ عمیقتری را بیان کند: برای پختن غذا، فقط داشتن دیگ، آب و آتش کافی نیست؛ «فرهنگ» یا همان دانش و هنر آشپزی نیز لازم است. بدون این دانش، همان آتش که میتواند غذایی لذیذ بپزد، دیگ و محتویاتش را میسوزاند و نابود میکند.
در این داستان، «شهوت» همان آتش قدرتمند است. کنیزک «فرهنگ» و دانش مهار این آتش را داشت و با استفاده از «کدو» (که نماد عقل، تدبیر و شناختِ حد و اندازه است)، آن را کنترل میکرد و سالم میماند. اما خاتون فقط ظاهر عمل (آب و دیگ و آتش) را دید و از «فرهنگ» آن یعنی نقش کدو بیخبر بود. او با شهوتِ خام و مهارنشده روبرو شد و همین آتش او را به هلاکت رساند.
بنابراین، این بیت هشداری است در مورد روبرو شدن با نیروهای قدرتمند نفسانی (مانند شهوت) یا هر پدیدهٔ دیگری در جهان، بدون داشتن علم و بصیرت لازم. امکانات و ابزار به خودی خود خنثی هستند؛ این دانش و آگاهی ماست که تعیین میکند آیا آن ابزار به ما خدمت خواهد کرد یا ما را نابود خواهد ساخت.
- فرهنگ
- در اینجا به معنی دانش، مهارت، معرفت و تدبیر
- ازیز
- صدای سوختن آتش، شعله و حرارت شدید
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.