لوستل› دفتر ۵› د هغه کنیزک کیسه چې د بي بي له خره سره یې شهوت رانده کاوه، او هغه یې د وزې او ریږمی په څیر د انسان په څیر شهوت رانده کولو ته روزلې وه، او د خره په قضیب کې یې یو کدو اچاوه تر څو له اندازې ونه تیریږي. بي بي پر دې خبره شوه، خو د کدوي نازکتیا یې ونه لیدله. کنیزک یې په یوې بهانې لرې ځای ته واستوله او له کدوي پرته له خره سره یو ځای شوه او په فضیحت مړه شوه. کنیزک ناوخته بیرته راغله او ماتم یې وکړ چې ای زما جانه او ای زما روښانه سترګې، نر اندام دې ولید، کدو دې ونه لید، ذکر دې ولید، هغه بل دې ونه لید. 'کل ناقص ملعون' یعني هر ناقص نظر او فهم ملعون دی، که نه نو ظاهري ناقصان د جسمي رحم مستحق دي، ملعون نه دي. 'لیس علی الاعمی حرج' ولوله، د حرج نفي یې کړې ده او د لعنت او غضب نفي یې کړې ده.› بيت ۱۳۸۰
M5:1380 — چون ندانی دانش آهنگری / ریش و مو سوزد چو آنجا بگذری
M5:1380
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
اگر دانش و مهارت لازم برای انجام کاری خطرناک را نداری، نزدیک شدن به آن به تو آسیب جدی خواهد زد.
مولانا در این بیت، پیش از شرح ماجرای هولناک مرگ خاتون، از یک تمثیل ساده و قدرتمند استفاده میکند. او میگوید همانطور که ورود به کارگاه آهنگری بدون دانستن فن آن، به سوختن ریش و موی انسان میانجامد، درگیر شدن با نیروهای قدرتمند و ناشناخته (در اینجا، شهوت افسارگسیخته) بدون علم و کنترل لازم، به نابودی ختم میشود.
این بیت هشداری است دربارهٔ «دانش» و «فرهنگ» که در ابیات قبل ذکر شد. کنیزک «دانش» استفاده از کدو را داشت و جان سالم به در برد، اما خاتون که فقط ظاهر عمل را دیده بود و از آن «دقیقه» و ظرافت حیاتی بیخبر بود، خود را به هلاکت انداخت. آهنگری، مانند شهوت یا هر نیروی بنیادین دیگر، با آتش سر و کار دارد؛ نیرویی که هم میتواند ابزاری برای ساختن باشد و هم عاملی برای ویرانی. نزدیک شدن به این آتش بدون مهارت، عین حماقت و خودکشی است.
در سطح عمیقتر، این تمثیل به کل مسیر معنوی اشاره دارد. سالک نمیتواند بدون راهنما و معرفت لازم، خود را در معرض تجربیات روحی قدرتمند قرار دهد. چنین کاری نه تنها به رشد او نمیانجامد، بلکه میتواند او را بسوزاند و نابود کند. این بیت تأکیدی است بر ضرورت همراهی «علم» با «عمل» و پرهیز از تقلید کورکورانه، بهویژه در اموری که با نیروهای درونی انسان سروکار دارد.
- دانش آهنگری
- علم و فن کار با آتش و فلز؛ مهارت و تخصص لازم برای یک کار
- چو
- وقتی که، هنگامی که
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.