لوستل دفتر ۶ د یوه هندي غلام کیسه چې په پټه یې په خپلې خاوندزادګۍ مینه درلوده کله چې لور یې له یوه شریفه زوی سره واده کړه غلام خبر شو ناروغ شو او ویلې کیده او هیڅ طبیب یې علت نه پیژانده او هغه د ویلو جرأت نه درلود بيت ۲۶۸

M6:268 — چون به جد تزویج دختر گشت فاش / دست پیمان و نشانی و قماش

چون به جد تزویج دختر گشت فاشدست پیمان و نشانی و قماش
✦ دا بیت په پښتو وړاندې کړئ

M6:268

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — د هغه د مثنوي له ثبت شویو لیکچرونو څخه

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: چون مراسم جدی عقد دختر علنی و آشکار شد، مهریه، زیورآلات و لباس‌های عروس نیز فراهم گشت. معنا: این بیت بیان می‌کند که مراسم ازدواج دختر خواجه، شامل قرارداد رسمی و تدارکات مادی مانند مهریه، زیورآلات و لباس، به صورت علنی انجام گرفت.

شرح

در این بیت، مولانا از «تزویج دختر» سخن می‌گوید که «به جد» یعنی به صورت جدی و قطعی «فاش گشت». این بدان معناست که وصلت دیگر یک قول و قرار ساده نیست؛ بلکه به مرحله‌ای رسیده که قراردادهای رسمی بسته شده و تدارکات علنی آغاز گشته است. کلمات «دست پیمان»، «نشانی» و «قماش» دقیقاً به همین جنبه از رسمیت‌یافتن و علنی‌شدن اشاره دارند. «دست پیمان» به مهریه یا همان عقدنامه‌ای که بین طرفین امضا می‌شود بازمی‌گردد. «نشانی» به هدایا و زیورآلاتی که برای عروس تهیه می‌شود و حکم نشانه‌ای از پیوند دارند، اشاره دارد. و «قماش» نیز به پارچه‌ها و لباس‌هایی که برای جشن و عروسی خریداری می‌شوند دلالت می‌کند. این بیت در واقع نقطهٔ عطف داستان غلام هندوست؛ آن خبری که قلب عاشق او را می‌سوزاند و او را به بیماری می‌افکند، از همین علنی شدن و جدی گشتن تزویج دختر خواجه سرچشمه می‌گیرد. این‌ها همه، نمادهای مادی و آشکار یک واقعیت درونی‌اند که حالا از پردهٔ پنهانی بیرون آمده و بر قلب غلام زخم می‌زند.

نکات کلیدی

  • این بیت نقطهٔ اوج داستان وصال دختر خواجه است، جایی که ازدواج رسمیت می‌یابد.
  • «دست پیمان» اشاره به مهریه و قرارداد عقد دارد.
  • «نشانی» به هدایا و زیورآلات عروس دلالت می‌کند.
  • «قماش» نمادی از تدارکات مادی جشن عروسی، مانند لباس‌ها، است.
  • علنی شدن این ازدواج، آغاز رنج و بیماری غلام هندو را رقم می‌زند.

Sources: d6-s08 · 24:03

به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.