لوستل› دفتر ۶› د خوارزمشاه (رح) لخوا په خپل موکب کې د یو ډیر نادر اسپ لیدل او د شاه زړه د اسپ په ښکلا او چابکۍ پورې تړل کیدل او د عمادالملک لخوا د شاه په زړه کې د هغه اسپ سړول او د شاه لخوا د هغه پر خپلو لیدونو غوره کول، لکه څنګه چې حکیم (رح) په الهی نامه کې فرمایلي دي: کله چې د حسد ژبه نخاس شي، یو یوسف به له پنبې څخه ومومې. د یوسف د حسودو وروڼو په دلالۍ کې دومره ښکلا پټه شوه او بد ښکاره شوه، چې هغوی په هغه کې بې رغبته وو› بيت ۳۳۸۰
M6:3380 — اندرین گر مینداری باورم / امتحان کن امتحان گفت و قدم
M6:3380
شرحِ سروش — د هغه د مثنوي له ثبت شویو لیکچرونو څخه
این متن بر پایهٔ سخنرانیهای ضبطشدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.
ترجمه و معنا
ترجمه به فارسی روان: اگر در این باره به من باور نداری، / مرا در گفتار و کردار امتحان کن.معنا: مرد اسبباخته با تمام وجود و با صداقت کامل، از عمادالملک میخواهد که صدق گفتار و کردار او را در محبت به اسبش بیازماید و برای نجات آن شفاعت کند.
شرح
در این بیت، مولانا از زبان صاحب اسب که گرفتار مصیبتی جانگداز شده، یک نکتهٔ مهم اخلاقی و وجودی را به ما نشان میدهد. این مرد به عمادالملک، وزیر نیکنام، روی آورده و از او طلب شفاعت برای نجات اسبش میکند، اسبی که برای او حکم جان را دارد. او میگوید: «از زن و زر و عقارم صبر هست، اما این اسب، جانم رهن اوست.» این ادعایی بس سنگین است. مولانا در اینجا بر مفهوم «صدق» و «اخلاص» تأکید میورزد. آن مرد میگوید که اگر این را باور نداری، «امتحان کن امتحان گفت و قدم». یعنی بیا و گفتار مرا با کردارم بسنج. ببین آیا تنها به زبان ادعا میکنم، یا در عمل و گامبرداشتن نیز بر آنچه میگویم استوارم. این بیت نشان میدهد که چگونه در نگاه مولانا، حقیقت یک ادعا نه تنها در کلام، که در آمادگی برای عمل و فداکاری نیز نمایان میشود. این نه «تکلف» است و نه «تزویر»، بلکه کمال صدق و بیریایی است. در واقع، این چالش برای اثبات عمق تعلق خاطر اوست.
نکات کلیدی
- صدق و اخلاص یک ادعا با عمل و فداکاری محک میخورد.
- گفته و عمل (گفت و قدم) باید با یکدیگر همخوانی داشته باشند تا باورپذیری حاصل شود.
- در نگاه مولانا، عمق تعلق خاطر و ارزشگذاری حقیقی در آمادگی برای اثبات آن در صحنه عمل هویدا میشود.
- این بیت تأکید بر آزمونپذیری و شفافیت در ابراز احساسات و ادعاها دارد.
- سخنان از سرِ صدق، نه تکلف و تزویر، دعوت به امتحان میکنند.
Sources: d6-s75 · 01:20:29
This text was reconstructed from Dr. Abdolkarim Soroush's recorded Masnavi lectures. It has not been reviewed and approved by him.
Translation & meaning
Translation: If you don't believe me in this matter, / Test me, test my word and my deed. Meaning: The distraught horse-owner, with utter sincerity, implores Emad-ol-Molk to test the truth of his words and actions regarding his profound attachment to his horse, seeking his intercession.
Explanation
Here, through the voice of the horse-owner engulfed in profound grief, Mawlana illuminates a crucial ethical and existential point. The man turns to Emad-ol-Molk, the benevolent minister, seeking intercession for his horse, an animal that to him is as precious as his very life. He declares, “I can bear the loss of my wife, my gold, my properties (ʿaqār), but this horse, my life is hostage to it.” This is a weighty claim. Mawlana, at this juncture, emphasizes the concept of sidq (sincerity) and ikhlāṣ (purity of intention). The man insists: “If you don't believe me in this, imtihān kun imtihān, guft o qadam (test me, test my word and my deed).” That is, come and measure my utterance against my actions, my steps. See whether I merely make a verbal claim, or if I stand firm on my words in my conduct and readiness to act. This verse reveals how, in Mawlana's view, the truth of a claim is manifest not only in speech but also in the willingness to act and sacrifice. This is neither takalluf (pretension) nor tazwīr (deceit), but rather the apex of sincerity and guilelessness. In essence, it is a challenge to prove the depth of his attachment.
Key takeaways
- The sincerity and integrity of a claim are tested by action and sacrifice.
- Words (guft) and deeds (qadam) must align for credibility to be established.
- In Mawlana's view, the true depth of attachment and value is revealed through the willingness to prove it in action.
- This verse emphasizes the testability and transparency of expressed feelings and claims.
- Genuine declarations, free from pretense or deceit, invite examination and proof.
Sources: d6-s75 · 01:20:29
به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.