لوستل› دفتر ۶› د الموطد الکریم کتاب بشپړتیا› بيت ۵۶
M6:56 — آن جهان جز باقی و آباد نیست / زانک آن ترکیب از اضداد نیست
M6:56
شرحِ سروش — د هغه د مثنوي له ثبت شویو لیکچرونو څخه
این متن بر پایهٔ سخنرانیهای ضبطشدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.
ترجمه و معنا
ترجمه به فارسی روان: آن جهان جز باقی و آباد نیست، زیرا ترکیبش از اضداد نیست. معنا: مولانا میگوید جهان روحانی و غیرمادی، بر خلاف جهان مادی، جاودانه و بینقص است، زیرا از عناصر متضاد تشکیل نشده که بخواهند یکدیگر را از بین ببرند.
شرح
این بیت، بیهیچ تردید، کلید فهم تمایز بنیادی مولانا میان «این جهان» و «آن جهان» است. «آن جهان» که مثنوی از آن سخن میگوید، نه یک جغرافیای مکانی، بلکه عالمیست ورای عالم کثرت و مادیت، عالمی که وجودش صرفاً از یگانگی جوهری بهره میبرد. مولانا در توصیف «این جهان» بر آن است که عالم ما، عالم اعداد و اضداد است. هرچه در اینجا میبینیم، مرکب است، یعنی از کنار هم قرار گرفتن اجزایی پدید آمده که چه بسا با یکدیگر در تضادند. از منظر حکما، خاصه ارسطو، هر موجود مرکبی لاجرم در معرض زوال و تجزیه است؛ این ذاتِ ترکیب است که راه را برای گسستن و از میان رفتن میگشاید. اما «آن جهان» که مولانا از آن سخن میگوید، بسیط است، یکپارچه است، تکعنصری است، و به همین دلیل، صفت بقا و آبادانی را با خود دارد.
من این را بارها تأکید کردهام که مولانا این عالم غیب را به «دریا» تشبیه میکند. دریایی که «وحدان» است، یعنی واحد و یکپارچه. در آن دریا «جفت و زوجی نیست»، تعدد راه ندارد، و بالطبع، تضاد نیز از آن رخت بربسته است. اگر تضادی بخواهد باشد، باید دو چیز یا بیشتر وجود داشته باشند تا بین آنها تعارض پیش آید. اما در دریای وحدت، حتی گوهر و ماهی و موج هم از نظر مولانا «غیر موج نیستند»؛ یعنی همه تموجات و تعینات همان دریای واحدند و با آن دوگانگی ندارند. این اوج بیان توحیدی مولاناست که در این بیت و ابیات مشابه بازتاب یافته است.
بنابراین، وقتی مولانا میگوید «آن جهان جز باقی و آباد نیست»، منظورش جهانیست که از این جدال و ستیز درونیِ اضداد رهایی یافته است. صلح مطلق در آنجا حکمفرماست؛ صلحی که نه از سر غلبه یک ضد بر دیگری، بلکه از سر عدم وجود ضدیت ممکن شده است. این آبادانی، نه به معنای آبادانی ظاهری، بلکه آبادانی باطنی و وجودی است؛ جهان جان و ماوراء طبیعت که ترکیبش از تضاد نیست، لاجرم باقی میماند و چون زوالی ندارد، آباد است. آنجا جایگاه آن روح پاک و یکنواخت است که مولانا وصفش میکند و بیهیچ شکی، این یک آموزه بسیار مهم در کل مثنوی است.
نکات کلیدی
- جهان روحانی مولانا به دلیل وحدت جوهری و نبود اضداد، ابدی و بینقص است.
- این جهان با عالم مادی که از اجزای متضاد و میرا تشکیل شده، در تضاد کامل قرار دارد.
- «آن جهان» اشاره به عالم غیب و روح است که به دریایی یکپارچه و عاری از هرگونه دوگانگی تشبیه میشود.
- بقا و آبادانی این جهانِ متعالی نتیجهی صلح مطلق و نبود ستیز درونی است.
- مولانا از این بیت برای بیان یکی از بنیادیترین اصول توحیدی خود استفاده میکند: وحدتِ محضِ عالم الهی.
Sources: d6-s45 · 17:20:00 d6-s45 · 19:53:00 d6-s45 · 22:21:00 d6-s02 · 00:25:18 d6-s49 · 00:52:51
This text was reconstructed from Dr. Abdolkarim Soroush's recorded Masnavi lectures. It has not been reviewed and approved by him.
Translation & meaning
Translation: That world is naught but lasting and flourishing, For its composition is not of opposites. Meaning: Rumi posits that the spiritual, non-material world is inherently eternal and perfect, unlike the material world, because it is not composed of conflicting opposites that would lead to its decay.
Explanation
This verse, without a doubt, is a key to understanding Rumi's fundamental distinction between 'this world' and 'that world.' 'That world' (ān jahān) that the Masnavi speaks of is not a geographical location, but a realm beyond multiplicity and materiality, a world whose existence draws solely from essential oneness. In describing 'this world,' Rumi emphasizes that our realm is one of numbers and opposites (ʿālam-i adād va aẓdād). Everything we perceive here is composite, meaning it has arisen from the juxtaposition of parts that may even be in conflict with one another. From the perspective of ancient philosophers, especially Aristotle, every composite being is inevitably subject to decay and disintegration; it is the very nature of composition that paves the way for dissolution and disappearance. But 'that world' of which Rumi speaks is simple (basīṭ), unified, single-element (tak-ʿanṣurī), and for this reason, it carries with it the attribute of permanence (baqā) and flourishing (ābādī).
I have often emphasized that Rumi likens this invisible world to a 'sea.' A sea that is waḥdān, meaning unique and unified. In that sea, 'there is no pair or spouse' (juft u zavjī nīst); multiplicity has no place, and consequently, opposition (taẓādd) has also departed from it. For there to be opposition, there must be two or more things for conflict to arise between them. But in the sea of unity, even the 'jewels' (gawhar), 'fish' (māhī), and 'waves' (mawj), according to Rumi, 'are nothing but waves'; that is, all the undulations and determinations are of that one sea and have no duality with it. This is the zenith of Rumi's monotheistic expression, reflected in this verse and similar ones.
Therefore, when Rumi says 'That world is naught but lasting and flourishing,' he refers to a world liberated from the internal strife and contention of opposites. Absolute peace reigns there; a peace that arises not from the victory of one opposite over another, but from the very absence of opposition. This flourishing is not in the sense of external prosperity, but rather an inner, existential flourishing; the world of the soul (jahān-i jān) and the supernatural (māvarā-ye ṭabīʿat), whose composition is not of conflict, must necessarily remain, and since it has no decay, it is prosperous. That is the abode of that pure, uniform spirit that Rumi describes, and without a doubt, this is a very important teaching throughout the Masnavi.
Key takeaways
- Rumi's spiritual world is eternal and perfect due to its essential unity and absence of opposites.
- This world stands in stark contrast to the material realm, which is composed of conflicting, perishable elements.
- "That world" refers to the spiritual, unseen realm, likened to a unified sea devoid of any duality.
- The lasting nature and prosperity of this transcendent world stem from absolute peace and the absence of internal strife.
- Rumi uses this verse to articulate one of his most fundamental monotheistic principles: the pure unity of the divine cosmos.
Sources: d6-s45 · 17:20:00 d6-s45 · 19:53:00 d6-s45 · 22:21:00 d6-s02 · 00:25:18 d6-s49 · 00:52:51
به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
ルーミーは、物質世界とは異なり、精神的・非物質的な世界は、互いを滅ぼし合うような対立する要素から構成されていないため、本質的に永遠で完璧であると述べています。
この詩句は、ルーミーが「この世界」と「かの世界」を根本的に区別する上で、疑いなく鍵となるものです。『マスナヴィー』が語る「かの世界」(ān jahān)とは、地理的な場所ではなく、多様性と物質性を超えた領域であり、その存在は本質的な一元性のみに基づいています。ルーミーは「この世界」について、私たちの領域が数と対立(ʿālam-i adād va aẓdād)の世界であると強調します。ここで私たちが知覚するあらゆるものは複合的であり、互いに対立しうる部分が並置されることで生じています。古代の哲学者、特にアリストテレスの見解では、複合的な存在は必然的に衰退と分解に晒されます。複合性そのものが、分裂と消滅への道を開くのです。しかし、ルーミーが語る「かの世界」は、単純(basīṭ)で、統一され、単一要素(tak-ʿanṣurī)であり、この理由から、永続性(baqā)と繁栄(ābādī)という属性を持っています。
私はこれまで何度も、ルーミーがこの見えない世界を「海」に例えていることを強調してきました。それは「ワフダーン」(waḥdān)、つまり唯一無二で統一された海です。その海には「対となるものや配偶者」(juft u zavjī nīst)がなく、多様性が入り込む余地はありません。したがって、対立(taẓādd)もそこから姿を消しています。対立が生じるためには、二つ以上のものが存在し、それらの間に衝突が起こる必要があります。しかし、統一の海においては、ルーミーによれば、「宝石」(gawhar)も「魚」(māhī)も「波」(mawj)も「波以外の何物でもない」のです。つまり、すべての波動と限定は、その一つの海に属し、海との二元性を持たないのです。これは、この詩句や類似の詩句に反映されているルーミーの一神教的表現の頂点です。
したがって、ルーミーが「かの世界は常しえに栄え、朽ちることなし」と言うとき、彼が指しているのは、対立するものの内的な争いや葛藤から解放された世界です。そこには絶対的な平和が支配しています。それは、ある対立するものが別のものに打ち勝つことによって生じる平和ではなく、対立そのものが存在しないことによって可能になった平和です。この繁栄は、外面的な豊かさという意味ではなく、内面的な、実存的な繁栄を指します。魂の世界(jahān-i jān)と超自然(māvarā-ye ṭabīʿat)の世界は、その構成に対立がないため、必然的に存続し、衰退がないゆえに繁栄しているのです。そこは、ルーミーが描写する純粋で均一な精神の住処であり、疑いなく、これは『マスナヴィー』全体における非常に重要な教えです。
- آن جهان
- 「かの世界」。物質的な世界を超えた、精神的・霊的な領域を指す。神の世界、あるいは真実の世界。
- باقی
- 「永続する」「朽ちない」。時間の流れの中で失われたり、破壊されたりしない状態。
- آباد
- 「繁栄している」「栄えている」。単なる物質的な豊かさだけでなく、本質的な完全性や健全さを含む。
- ترکیب
- 「構成」「組み合わせ」。複数の要素が結合して一つの全体を形成すること。
- اضداد
- 「対立するものの複数形」。互いに矛盾し、相容れない要素や概念。例えば、水と火、生と死など。
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.