M6:798 — چونک ایشان خسرو دین بوده‌اند / وقت شادی شد چو بشکستند بند

این بیت بخشی از پاسخ کنایه‌آمیز یک شاعر به عزاداران شیعه در حلب است. از دیدگاه او، که بیانگر نگاه عارفانهٔ مولوی به مرگ اولیای الهی است، سوگواری برای کسانی که به والاترین مقام معنوی رسیده‌اند، نشانهٔ غفلت و کج‌فهمی است.

منطق شاعر این است که امام حسین و یارانش «خسرو دین» یا پادشاهان عالم معنا بودند. برای چنین روح‌های بزرگی، جسم خاکی و دنیای مادی مانند یک «بند» و زندان است. شهادت و مرگ، در واقع شکستن این بند و رهایی از قفس تن است. این لحظه، لحظهٔ وصال و بازگشت به اصل خویش و رسیدن به بارگاه الهی است. بنابراین، برای خود آن بزرگان، این رویداد اوج شادی و کامیابی است، نه یک مصیبت. بیت قبلی نیز همین مضمون را تأیید می‌کند: «روح سلطانی ز زندانی بجست / جامه چون دریم، چون خاییم دست».

مولوی با این بیان، مخاطب را دعوت می‌کند که به جای گریه بر سرنوشت آن ارواح آزادشده، بر حال خود بگرید که در زندان نفس و غفلت اسیر است و از حقیقت این رهایی بی‌خبر مانده است. این نگاه، مرگ را نه پایان، بلکه دروازهٔ ورود به حیاتی برتر و اصیل‌تر می‌داند.