لوستل دفتر ۶ د مصطفی (ص) لخوا ابوبکر صدیق (رض) ته وصیت چې کله بلال (رض) اخلې نو دوی به له کینې په بیه کې زیاتوالی راوړي او د هغه بیه به زیاته کړي ما په دې فضیلت کې خپل شریک کړه زما وکیل شه او نیمه بیه له ما څخه واخله بيت ۹۹۸

M6:998 — زشت گرداند به جادویی عدو / تا طلاق افتد میان جفت و شو

زشت گرداند به جادویی عدوتا طلاق افتد میان جفت و شو
✦ دا بیت په پښتو وړاندې کړئ

M6:998

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — د هغه د مثنوي له ثبت شویو لیکچرونو څخه

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: دشمن با جادوگری ظاهر را زشت می‌کند / تا میان زن و شوهر جدایی و طلاق بیفتد. معنا: این بیت به نقش جادوگران و نیروهای شیطانی اشاره دارد که با چشم‌بندی و فریب، حقیقت را وارونه جلوه می‌دهند و به این ترتیب میان انسان و آنچه که برایش ارزشمند است، جدایی می‌اندازند، درست مانند طلاق میان زن و شوهر.

شرح

این بیت در ادامهٔ سخن مولوی از گفتمان بازرگانی در دین و نقش انبیاست. همان‌طور که پیش‌تر گفته بودم، انبیا به مردمان تاجری حقیقی را می‌آموختند؛ کالای واقعی را معرفی می‌کردند تا مردم فریبِ جنس دروغین و جادوانه را نخورند. اما در مقابل، دیو و غول ساحر با سحر و چشم‌بندی می‌آیند و حقیقت را در نظرها زشت می‌کنند.

اینجاست که مولوی به نمونه‌ای ملموس و عینی اشاره می‌کند: «زشت گرداند به جادویی عدو / تا طلاق افتد میان جفت و شو». این عدو همان نیروهای شیطانی و ساحرند که حقیقت را دگرگون جلوه می‌دهند. کارشان این است که در چشم مرد، زن را زشت می‌کنند و در چشم زن، مرد را. چرا؟ تا میان این جفت و شو، یعنی میان این زوج، جدایی و طلاق بیفتد. این صرفاً یک تمثیل از زندگی روزمره نیست؛ این بی‌تردید یک اشارهٔ مستقیم قرآنی است. در سورهٔ بقره، دربارهٔ هاروت و ماروت آمده است که «یفرقون به بین المرء و زوجه»، یعنی آنان با سحرشان میان مرد و همسرش جدایی می‌افکندند. مولوی این مفهوم قرآنی را در اینجا به زیبایی و قدرت تمام به کار می‌برد.

پس، ساحران در پی آنند که با چشم‌بندی و فریب‌کاری، دیده‌ها را بر حقیقت بدوزند. حقیقت دین، حقیقت معرفت و حقیقت آنچه انبیا آوردند را زشت و بی‌ارزش جلوه می‌دهند، تا مردم گوهری را به قیمت خس بفروشند یا حتی آن را با خرمهره یکی بپندارند. این جدایی که در اینجا از آن سخن می‌رود، جدایی از همسر نیست، بلکه طلاق گرفتن از حقیقت است؛ جدا شدن از دین حقیقی، از پیوند با معارف راستین. این طلاق از حقیقت، هدف غولان ساحر است. آن‌ها نمی‌خواهند انسان با حقیقت ازدواج کند و پیوند بخورد، بلکه می‌خواهند آن را زشت جلوه دهند تا انسان از آن بیزار شود و پیوندش را بگسلد. این است حکایت تجارت دروغین و کالای جادوانه که انبیا برای دفع آن مبعوث شدند.

نکات کلیدی

  • عدو با جادوگری حقیقت را در نظرها زشت می‌کند، همان‌طور که ساحران زن را در چشم شوهر زشت می‌کنند.
  • طلاق میان جفت و شو، استعاره‌ای است از جدایی انسان از حقیقت و معارف الهی.
  • این بیت مستقیماً به آیهٔ قرآن دربارهٔ هاروت و ماروت و جدایی‌افکنی میان زن و شوهر اشاره دارد.
  • هدف نیروهای شیطانی، فریب‌کاری و وارونه جلوه دادن حقایق است تا پیوندهای معنوی گسسته شود.
  • انبیا با تعالیم خود به مقابله با این جادوی فریبنده می‌پردازند و مردم را به «تجارت حقیقی» دعوت می‌کنند.

Sources: d6-s21 · 00:51:05 d6-s21 · 00:54:29 d6-s21 · 00:57:30

به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.