لوستل› دفتر ۱› برخه ۱ راتلونکې ←
بخش ۱ - سرآغاز
پیلود
- M1:1 بشنو این نی چون شکایت میکنداز جداییها حکایت میکند واوره دا شپېلۍ چې څنګه ګيله کوي،د بېلتونونو کيسه بيانوي.دې شپېلۍ ته غوږ شه، چې په ظاهره داسې ښکاري لکه ګيله چې کوي، خو په حقيقت کې د روح د خپل اصلي سرچينې څخه د بېلتون کيسه بيانوي. ❋
- M1:2 کز نِیِستان تا مرا بُبریدهانددر نفیرم مرد و زن نالیدهاند چې له نِیسْتانه يې راپرېکړی یمزما په چیغو کې نر او ښځو ژړلي ديله هغې ورځې چې زما روح يې له خپل اصلي وطنه بېل کړی، هر انسان، که نارينه وي که ښځينه، د خپل غم او بېلتون چيغه زما په ژړا کې موندلې او له ما سره يې همنوايي کړې ده. ❋
- M1:3 سینه خواهم شَرحه شَرحه از فراقتا بگویم شرح درد اشتیاق غواړم داسې سینه چې له فراقه چاک چاک ويتر څو د اشتياق د درد شرحه بيان کړمنای (مولانا) د خپل ژور درد د بیان لپاره داسې اورېدونکي ته اړتیا لري چې پخپله د بېلتون په رنځ زخمي وي، ځکه یوازې داسې روح کولی شي د ده په حال ځان پوه کړي. ❋
- M1:4 هر کسی کو دور ماند از اصلِ خویشباز جوید روزگارِ وصل خویش هر هغه څوک چې له خپل اصله لرې پاتې شيبېرته د خپل وصال زمانه لټويدا بیت دا روښانوي چې له خپل روحاني اصل څخه د انسان بېلتون، هغه په فطري توګه دې ته هڅوي چې بېرته خپل مبدأ ته د ورګرځېدو او یوځای کېدو هڅه وکړي. ❋
- M1:5 من به هر جمعیّتی نالان شدمجفت بدحالان و خوشحالان شدم زه په هرې ټولنې کې په ژړا شومد بدحالانو او خوشحالانو ملګری شومنَی (بانسري) وايي چې غږ یې په هر مجلس کې، که د غم و که د ښادۍ، اورېدل شوی او د هر انسان له حال سره یې ملتیا کړې ده. ❋
- M1:6 هر کسی از ظّن خود شد یار مناز درون من نجُست اسرار من هر څوک په خپل ګومان زما يار وګرځېدزما له دننه يې رازونه ونه لټولنَی وايي چې هر چا د خپل سطحي پوهاوي او ګومان له مخې ورسره ياري وکړه، خو هيچا هڅه ونه کړه چې د هغه حقيقت او باطني رازونو ته ورسېږي. ❋
- M1:7 سرِّ من از نالهٔ من دور نیستلیک چشم و گوش را آن نور نیست زما له چیغو نه دی لرې راز زماخو سترګې، غوږونه نه لري هغه رڼاد شپېلۍ په ژبه، مولانا وايي چې زما د وجود حقیقت زما په دې غمجنه نغمه کې نغښتی دی، خو ډېری اورېدونکي د دې حقیقت د لیدلو او اورېدلو لپاره اړین باطني لید او اورېدنه نه لري او یوازې د چیغو ظاهري بڼې ته پام کوي. ❋
- M1:8 تن ز جان و جان ز تن مستور نیستلیک کس را دیدِ جان دستور نیست تن له ځانه، ځان له تنه پټ نه دیخو د ځان ليدل چا ته اجازت نه دیبدن او روح یو له بله پټ نه دي، خو بیا هم موږ ته د روح د نېغ په نېغه لیدلو او پېژندلو اجازه نشته. ❋
- M1:9 آتش است این بانگِ نای و نیست بادهر که این آتش ندارد نیست باد دا د نَی غږ اور دی، تشه ساه نه دههر چې دا اور نه لري، برباد دې شه، فنا دې شهد شپېلۍ دا غږ یوازې هوا نه، بلکې سوځوونکی اور دی. مولانا وایي چې هر څوک په خپل ځان کې دا روحاني اور ونه لري، نو وجود یې نیمګړی او ان تش په نامه دی. ❋
- M1:10 آتش عشق است کاندر نی فتادجوشش عشق است کاندر میْ فتاد دا د عشق اور دی چې په نَی کې ولوېددا د عشق جوش دی چې په مَی کې ولوېدد نَی دردناک غږ او د شرابو مستي راوړونکی جوش، دواړه د یو واحد او کایناتي حقیقت څرګندونه کوي: هغه الهي مینه ده چې په ټول عالم کې خپره ده. ❋
- M1:11 نی حریف هر که از یاری بُریدپردههااَش پردههای ما درید شپېلۍ د هر هغه چا ملګرې ده چې له یاره پرې شوې وي،د هغې نغمو زموږ د زړونو پردې څیرې کړې.شپېلۍ د هغه چا یوازینۍ همراز ده چې له خپل محبوب څخه جلا شوی وي؛ او د هغې غږ داسې اغېز لري چې د اورېدونکي د زړه د غفلت او باطني حجابونو پردې څیرې کوي. ❋
- M1:12 همچو نی زهری و تَریاقی که دیدهمچو نی دمساز و مشتاقی که دید د نَی په شان زهر او تریاق چا لیدلی دی؟د نَی په څېر همراز او مشتاق چا لیدلی دی؟مولانا د نَی په حیرانوونکي دوه ګوني خاصیت باندې ستاینه کوي؛ دا هم د بېلتون زهر انځوروي او هم د وصال تریاق (پادزهر) وړاندې کوي. همدارنګه، دا د لېوالو او مشتاقو ارواګانو لپاره یو همراز او همدم دی چې د خپل بېلتون درد ورسره شریکوي او د هغه په نغمو کې خپل ځان مومي. ❋
- M1:13 نی حدیثِ راهِ پُر خون میکندقصّههای عشقِ مجنون میکند سرنده د وينو د ډکې لارې حديث کويد مجنون د مينې کيسې بيانويد سرندي آه او ناله د عشق د سختې او کړاو ډکې لارې کيسه کوي، او د مجنون د مينې داستانونه د همدې خونړۍ لارې يوه بېلګه ده. ❋
- M1:14 محرم این هوش جُز بیهوش نیستمر زبان را مُشتری جز گوش نیست د دې هوش محرم بې له بې هوشه بل څوک نه دید ژبې لپاره پېرودونکی بې له غوږه بل نشتهد دې عرفاني پوهې او الهي معرفت رازپوه یوازې هغه څوک کېدای شي چې له عادي عقل او هوش څخه تېر شوی وي او د "بې هوشۍ" مقام ته رسېدلی وي، ځکه چې عارفانه کلام هم یوازې د اهل راز په پند منونکي او پوه غوږ کې ځای نیسي. ❋
- M1:15 در غمِ ما روزها بیگاه شدروزها با سوزها همراه شد زموږ په غم کې ورځې بې وخته شوېورځې له سوزونو سره ملګرې شوېپه دې ژور او اساسي غم کې، وخت خپله مانا له لاسه ورکوي او هره ورځ یوازې له درد او سوځوونکي التهاب سره مل وي. ❋
- M1:16 روزها گر رفت گو رو باک نیستتو بمان ای آنک چون تو پاک نیست که ورځې تلې، وایه ځه، پروا نشتهته پاتې شه، ای هغه چې ستا غوندې پاک نشتهدا بیت د تېرېدونکي وخت په مقابل کې د حال او هغه څه پر ارزښت ټینګار کوي چې باطني او تلپاتې دي. مولانا وایي چې د عمر یا ورځو له تېرېدو باید ونه وېرېږو، بلکې پر هغه پاک او تلپاتې جوهر باید زړه وتړو چې د زمان له تګ څخه لوړ دی. ❋
- M1:17 هر که جز ماهی ز آبش سیر شدهرکه بی روزیست روزش دیر شد هر څوک چې ماهي نه وي، له خپلو اوبو مړیږيهر څوک چې بې روزي وي، ورځ یې اوږدیږيدا بیت وايي چې له ماهي پرته هر شی له اوبو ستړی کیږي، ځکه اوبه د ماهي د وجود عین ذات دی؛ او هر څوک چې خپله حقیقي روزي او برخه ونه مومي، ژوند یې په ستړیا او سختۍ تېریږي. ❋
- M1:18 در نیابد حالِ پُخته هیچ خامپس سخن کوتاه باید والسّلام د پخو پر حال به هېڅ اوم نه پوهېږينو خبره لنډه پکار ده، والسلامدا بیت وايي چې د عارفانو ژورې تجربې او حالونه د هغو کسانو لپاره د پوهېدو وړ نه دي چې پخپله یې دا تجربې نه وي لیدلې. نو ځکه، نا اشنا خلکو ته د دغو حقیقتونو بیانول ګټه نه لري او باید لنډ او مختصر وي. ❋
- M1:19 بندْ بگسل باش آزاد ای پسرچند باشی بند سیم و بند زر اې زویه! زنځیرونه وشلوه، آزاد شهتر څو به د سپینو او سرو زرو په بند کې یې؟دا بیت د مادي تړاوونو او دنیاوي غوښتنو څخه د خلاصون لپاره یو بلنه ده، ترڅو انسان حقیقي باطني آزادۍ ته ورسیږي. ❋
- M1:20 گر بریزی بحر را در کوزهایچند گنجد قسمتِ یک روزهای که سمندر په کوزه کې تش کړې تهڅومره به ځاي شي؟ د يوې ورځې برخهدا بیت د انسان د وجودي ظرفیت محدودیت ته اشاره کوي؛ که څه هم بې پایه خزانه ورکړل شي، خو هر څوک یوازې د خپل لوښي په اندازه ترې اخیستلی شي، او حرص دا تشه نه ډکوي. ❋
- M1:21 کوزهٔ چشم حریصان پُر نشدتا صدف قانع نشد پُر دُر نشد د حرصناکو د سترګو جام هېڅکله ډک نه شوصدف چې قانع نه شو، له ملغلرو ډک نه شومولانا وايي چې د حريص انسان سترګه، که هر څومره هم ترلاسه کړي، هېڅکله نه مړېږي او د يوې نه ډکېدونکې کونډۍ په څېر ده. يوازې د قناعت له لارې زړه، د تش صدف په څېر، په ارزښتناکو ملغلرو ډکېدای شي. ❋
- M1:22 هر که را جامه ز عشقی چاک شداو ز حرص و عیبْ کُلّی پاک شد د هر چا جامه چې له عشقه څيرې شوههغه له حرص او له هر عيبه پاکه شوهدا بيت وايي چې عشق يو پاکوونکی ځواک دی چې انسان له ټولو ناپاکيو او اخلاقي نيمګړتياوو څخه پاکوي. ❋
- M1:23 شاد باش ای عشق خوش سودای ماای طبیبِ جمله علّتهای ما خوشاله اوسه اې عشقه، زموږ خوږه سودا!اې زموږ د ټولو علتونو او ناروغیو طبیبه!دا بیت عشق یو متناقض څیز ګڼي؛ که څه هم په ظاهره یو ډول لېونتوب او سودا ده، خو په حقیقت کې د انسان د ټولو دردونو لپاره تر ټولو لوړ درمان او شفا ده. ❋
- M1:24 ای دوای نَخوت و ناموس ماای تو افلاطون و جالینوس ما اې زموږ د کبر او ناموس درملنهاې زموږ افلاطونه او جالينوسهعشق زموږ د غرور، ځان غوښتنې او په نوم او عزت پسې د ګرځېدو درملنه ده، او زموږ د وجود لپاره مطلق طبيب او حکيم دی. ❋
- M1:25 جسم خاک از عشق بر افلاک شدکوه در رقص آمد و چالاک شد ❋
- M1:26 عشقْ جانِ طور آمد عاشقا!طور مست و "خَرَّ مُوسیٰ صَعِقا" ❋
- M1:27 با لبِ دمسازِ خود گر جفتمیهمچو نی من گفتنیها گفتمی ❋
- M1:28 هر که او از همزبانی شد جدابیزبان شد گرچه دارد صد نوا ❋
- M1:29 چون که گُل رفت و گلستان درگذشتنشنوی زان پس ز بلبل سَرگذشت ❋
- M1:30 جمله معشوق است و عاشق پَردهایزنده معشوق است و عاشق مردهای ❋
- M1:31 چون نباشد عشق را پروای اواو چو مرغی ماند بی پَرْ وایِ او ❋
- M1:32 من چگونه هوش دارم پیش و پسچون نباشد نورِ یارم پیش و پس ❋
- M1:33 عشق خواهد کاین سخن بیرون بودآینه غمّاز نبود چون بود ❋
- M1:34 آینهت دانی چرا غمّاز نیستزآن که زنگار از رخش مُمتاز نیست ❋