M1:2866 — کای عجب لطف این شه وهاب را / وان عجب‌تر کاو ستد آن آب را

这句诗出自一个故事：一位贫穷的贝都因人，从沙漠深处带来一瓦罐他认为最珍贵的水，献给巴格达的哈里发。他不知道哈里发的宫殿就坐落在底格里斯河畔，那里有取之不尽的甘泉。哈里发不仅没有嘲笑他，反而优雅地接受了这份“礼物”，并用金币装满他的瓦罐，派船送他沿河回家。

当贝都因人坐在船上，第一次看见壮阔的底格里斯河时，他才恍然大悟，自己的礼物是多么微不足道。这句诗正是他那一刻的惊叹。第一行诗赞美哈里发的仁慈（لطف），他慷慨赏赐，这是君王的德行。但第二行诗揭示了更深层的奇迹：哈里发竟然“接受”了那罐水。这份接受，比任何赏赐都更显其胸襟与高贵。它体现了一种超越物质价值的、对献礼者心意的全然尊重。

在苏菲思想中，这个故事是一个寓言。哈里发象征着真主，那位“慷慨之王”（شه وهاب）。世人带给真主的“功修”与“礼物”，就像那罐来自沙漠的水，与真主无限的丰盈相比，显得微不足道。然而，真主非但没有拒绝，反而因其纯粹的发心而悦纳。鲁米在此强调，神圣的恩典不仅在于“给予”（赏赐），更在于“接受”（接纳仆人笨拙的爱意）。这种“接受”本身，就是最不可思议的恩典。

این بیت لحظه‌ی اوج فروتنی و قدرشناسی مرد عرب بادیه‌نشین را به تصویر می‌کشد. او که با تمام وجود، آب کوزه‌ی خود را هدیه‌ای گران‌بها می‌دانست، اکنون بر روی کشتی، عظمت رود دجله را می‌بیند و به ناچیز بودن هدیه‌ی خود پی می‌برد. در این لحظه، دو چیز او را به حیرت وامی‌دارد:

نخست، لطف و بخشندگی بی‌پایان خلیفه (شه وهاب) که در پاسخ به هدیه‌ای بی‌مقدار، کوزه‌ی او را پر از زر کرد و او را از فقر رهانید.

اما شگفتی بزرگ‌تر و عمیق‌تر برای او این است که خلیفه، با وجود دسترسی به دریایی از آب گوارا، اصلاً آن هدیه را پذیرفت. این پذیرش (ستدن)، نشانه‌ی بزرگواری حقیقی است. لطف واقعی در بخشیدن نیست، بلکه در ارزشمند شمردن هدیه‌ی کوچک یک نیازمند است. خلیفه به نیت پاک مرد عرب بها داد، نه به ارزش مادی آب.

در نگاه عرفانی مولانا، این داستان تمثیلی از رابطه‌ی انسان با خداوند است. عبادات و طاعات ما، در برابر عظمت و بی‌نیازی مطلق خداوند، همچون همان کوزه‌ی آب ناچیز در کنار رود دجله است. اما خداوند که «وهاب» (بسیار بخشنده) است، با لطف بی‌کران خود این اعمال ناچیز را می‌پذیرد و به آن پاداشی بی‌اندازه می‌دهد. شگفتی عارف نیز از همین پذیرش است، نه از پاداش.