M1:2930 — خار بی‌معنی خزان خواهد خزان / تا زند پهلوی خود با گلستان

魯米在此處運用了季節的意象來比喻靈性的狀態。玫瑰園（گلستان）在春天盡顯其美，而荊棘（خار）則暴露其貧瘠。因此，一個內在「無義」（بی‌معنی）——即缺乏真正靈性之美與實質——的人，會憎恨春天，因為春天是「真理的彰顯」，會揭示他內在的空洞。

他反而熱切期盼「秋天」（خزان）的到來。在秋天，萬物凋零，玫瑰園失去了繁花與色彩，變得與荊棘一樣枯槁。在這種普遍的衰敗中，醜陋者得以隱藏其醜，虛偽地將自己與曾經美麗的事物「並列」（زدن پهلو با）。秋天成了他的「春天」，因為在混同的晦暗中，他內在的「鏽跡」（زنگ）與玫瑰的「色彩」（رنگ）再也無法被輕易分辨。

這節詩不僅僅是關於偽善，更是對「審判日」（روز عرض اکبر）的深刻隱喻。真正的靈修者，如同滿園的玫瑰與水仙，歡迎那靈性春天的到來，因為那是他們內在之美得以完全展現的時刻。而內心貧瘠者則懼怕這種揭示，寧願活在一個價值混淆、真假不分的「秋日」世界裡。

این بیت در ادامه‌ی تمثیل انسان‌ها به گل و خار بیان می‌شود. مولانا توضیح می‌دهد که چرا انسان‌های تهی و بی‌مایه (خار) از موقعیت‌هایی که حقیقت همه را آشکار می‌کند (بهار یا روز قیامت) بیزارند. خار ذاتاً فاقد زیبایی و عطر گل است. در بهار، وقتی گلستان غرق در شکوفه و رنگ است، بی‌ارزشی و زشتی خار در مقایسه با آن کاملاً نمایان می‌شود. به همین دلیل، خار مشتاقانه در انتظار پاییز است.

پاییز فصل زوال و یکرنگی است. در خزان، گل‌ها پژمرده می‌شوند، برگ‌ها می‌ریزند و آن طراوت و زیبایی از بین می‌رود. در چنین شرایطی، دیگر تفاوت چشمگیری میان خار خشک و شاخه‌های بی‌برگ گلستان وجود ندارد. اینجاست که خار فرصت پیدا می‌کند تا «پهلوی خود را با گلستان بزند»، یعنی خود را هم‌رتبه و هم‌تراز آن نشان دهد. این یکسان‌سازی ظاهری، که حاصل از بین رفتن کمالِ دیگری است، برای موجود ناقص مایه‌ی تسلی و آرامش است.

در معنای عرفانی، «خزان» نماد دنیا، غفلت و شرایطی است که در آن ارزش‌های معنوی و روحانی پوشیده می‌ماند و عارف و عامی، و مؤمن و منافق در ظاهر یکسان به نظر می‌رسند. انسان‌های بی‌بهره از معنویت، چنین فضایی را دوست دارند تا نقص درونی‌شان آشکار نشود. برعکس، «بهار» یا «روز عرض اکبر» (قیامت) زمان تجلی حقیقت‌هاست که برای اهل کمال، جشن شکوفایی و برای نااهلان، روز رسوایی است.