M1:338 — چون دهد قاضی به دل رُشْوَت قرار / کی شناسد ظالم از مظلومِ زار

Dieser Vers ist Teil einer tiefgreifenden Erörterung darüber, warum sich der Mensch von der Wahrheit abwendet. Rumi stellt hier ein allgemeines erkenntnistheoretisches Prinzip auf: Innere Verdorbenheit – sei es materielle Bestechung oder spiritueller Hochmut – macht das Auge des Herzens blind und verhindert die Wahrnehmung der Wahrheit. Wenn das Herz eines Richters durch eine Bestechung verdorben ist, verliert er nicht nur den Willen, Recht zu sprechen, sondern seine gesamte Wahrnehmungsfähigkeit wird gestört. Er kann den Unterdrücker nicht mehr vom Opfer unterscheiden, selbst wenn die Ungerechtigkeit offensichtlich ist.

Diese Unfähigkeit ist nicht nur ein moralisches, sondern ein erkenntnistheoretisches und ontologisches Problem. Rumi deutet hier auf ein Thema hin, das im gesamten Masnavi und auch im Koran immer wiederkehrt: Die Wahrheit offenbart sich nicht demjenigen, dessen Herz „schielend“ (kaj-bīn) ist. Eine grundlegende Voraussetzung, um von Führung zu profitieren, ist ein reines Herz und das „Verlangen nach dem Aufstieg“ (soudā-ye sar-bālā). Der Koran ist, wie es heißt, „eine Führung für die Gottesfürchtigen“ (hudā li’l-muttaqīn), nicht weil sie keiner Führung bedürften, sondern weil ihre innere Verfassung rein und empfänglich für die Wahrheit ist.

Diese Idee wird durch die Geschichte des jüdischen Königs veranschaulicht, der durch seinen „jüdischen Groll“ (ḥiqd-e jahūdāna) „schielend“ (aḥwal) wurde, also eine verzerrte Wahrnehmung hatte. Unter dem Vorwand, den Glauben Moses zu verteidigen, tötete er Tausende unschuldiger Christen, weil sein inneres Auge blind war. Sein Herz war durch Hass und Voreingenommenheit bestochen. Dieser Vers ist somit eine Warnung an uns alle: Wenn wir Wahrheit von Falschheit unterscheiden wollen, müssen wir zuerst unser Herz von Unreinheiten läutern, denn ein wahres Urteil erfordert vor allem innere Reinheit.

This couplet extends the preceding verses' theme: how self-interest and inner corruption blind a person to reality. Rumi uses the example of a corrupt judge to make a universal epistemological point. The issue is not merely that the judge loses the will to be just; his very faculty of perception becomes impaired. The bribe acts as a veil (ḥijāb), distorting his vision so that he can no longer see the truth, even when it is as obvious as the clear difference between a tyrant and a wailing victim.

This inability to see is more than an ethical failure; it is an ontological and cognitive one. Rumi, like the Qur'an, suggests that truth only reveals itself to a pure and receptive heart. If one's inner being is crooked, any guidance—even divine scripture—will be misinterpreted. A 'desire for ascent' and a pure disposition are prerequisites for perceiving reality as it is.

The story this couplet introduces—that of the Jewish king who, blinded by religious bigotry (ḥiqd-e jahūdāna), slaughters innocent Christians—serves as a powerful illustration of this principle. The king's hatred is a spiritual bribe that makes him 'squint-eyed' (aḥwal), just like the man in the preceding anecdote who saw one bottle as two. His judgment is warped not by money, but by malice, leading him to commit terrible injustice under the guise of piety. The verse is a warning that to judge rightly in the world, one must first ensure the purity of one's own heart.

这句诗无疑延续了鲁米更深层的探讨：人为何会背离真相？事实是，当“私心一起，百艺皆蔽”，上百层幔帐便会从心头遮蔽双眼。这不仅指法庭上的审判，更是一条普遍的认知原则：内心的污浊——无论是物质的贿赂，还是精神上的自负与骄傲——都会蒙蔽心眼，剥夺人感知真相的能力。当法官的心被贿赂玷污，他不仅失去了明辨的意愿，其认知能力本身也遭到了破坏。他再也无法分清施暴者与受害者，即便暴行昭然若揭，冤屈者哀声泣诉。

这种无能为力不仅是道德问题，更是认识论和本体论层面的问题。鲁米在此指出了一个贯穿《玛斯纳维》乃至《古兰经》的主题：真相不会向心术不正者显现。他曾在别处提到的“向上的渴望”（soudā-ye sar-bālā），是受益于任何指引的首要条件。《古兰经》言：“此乃敬畏者的指南”（hudā li’l-muttaqīn），意指这部经是给敬畏者的指引，而非给所有人。这并非说敬畏者不需要指引，而是说他们性情纯净，本体未被扭曲，拥有一颗能够接纳真理的心。若无向上的渴望，即便手握引导之绳，人也只会坠入井底，而非升上井口。同样的道理也适用于《玛斯纳维》、摩西五经和福音书。

鲁米通过犹太国王及其拜火教徒（Gabr）大臣的故事，生动地描绘了这一点。那位国王因其“犹太式的怨恨”而变得“斜视”（aḥwal），即目光扭曲，无法看清真相。他以维护摩西宗教为借口，杀害了成千上万无辜的基督徒信众，只因他内在的眼睛瞎了。这句诗警示我们所有人：若想明辨真伪，必先涤净内心的污垢。因为公正的判断，在成为外在行为之前，首先要求内在的纯洁。

این بیت ادامهٔ بحثی عمیق‌تر دربارهٔ علت رویگردانی انسان از حقیقت است. وقتی «غرض» یا نفع شخصی به میان می‌آید، «هنر» یا توانایی دیدن حقیقت پنهان می‌شود و صدها پرده از دل بر روی چشم‌ها کشیده می‌شود. این اصل فقط به قضاوت در دادگاه محدود نیست؛ بلکه یک قاعدهٔ کلی معرفتی است: آلودگی درونی، چه رشوهٔ مادی و چه تکبر و خودپرستی، چشم دل را کور می‌کند و امکان درک حقیقت را از بین می‌برد. وقتی دل قاضی به رشوه آلوده می‌شود، نه تنها ارادهٔ تشخیص حق را از دست می‌دهد، بلکه قوهٔ شناخت او نیز مختل می‌گردد. او دیگر نمی‌تواند ظالم را از مظلوم بشناسد، حتی اگر ظلم آشکار باشد و مظلوم در حال زاری.

این ناتوانی در شناخت، صرفاً یک مسئلهٔ اخلاقی نیست، بلکه ریشه‌ای معرفتی و وجودی دارد. مولانا به نکته‌ای اشاره می‌کند که در سراسر مثنوی و قرآن کریم تکرار می‌شود: حقیقت خود را بر دلی که کج‌بین است آشکار نمی‌کند. همان‌طور که قرآن می‌فرماید «هُدیً لِلمُتَّقین» (هدایت برای پرهیزکاران)، یعنی هدایت برای کسانی است که مزاجشان پاک و وجودشان سالم است و می‌توانند حقیقت را دریافت کنند. کسی که «سودای سربالا» یا میل به تعالی ندارد، حتی با ابزار هدایت نیز به گمراهی می‌رود.

مولانا این مفهوم را با داستان پادشاه یهودی به تصویر می‌کشد که از «حقد جهودانه» (کینهٔ شدید) «احول» یا لوچ شده بود و حقیقت را وارونه می‌دید. او به بهانهٔ دفاع از دین موسی، هزاران مسیحی بی‌گناه را کشت، زیرا چشم باطنش کور بود. این بیت هشداری است به همه که اگر می‌خواهیم حق را از باطل تشخیص دهیم، ابتدا باید دل خود را از آلودگی‌ها پاک کنیم، زیرا قضاوت درست، پیش از آنکه عملی بیرونی باشد، نیازمند پاکی درونی است.