M2:12 — ای دهان تو خود دهانهٔ دوزخی / وی جهان تو بر مثال برزخی

This couplet is a direct, almost shocking address to the reader, amplifying the preceding verse's warning to "close this mouth." Rumi personifies the mouth (دهان / dahān) not merely as the organ of speech and eating, but as the very portal (دهانه / dahāna) to Hell. This is because it is the primary instrument of worldly desire (shahwat)—for food, for harmful speech, for all consumption that binds the soul to the lower self. When dominated by appetite, the mouth becomes the entry point for everything that obscures spiritual vision.

The second hemistich compares this world to a barzakh (برزخ), an isthmus or intermediary realm. In Islamic eschatology, barzakh is the state between death and resurrection, a liminal space. Here, Rumi uses the term to describe our phenomenal world: it is not Reality itself, but a perilous, narrow isthmus separating the pure ocean of Spirit from the fires of hellish non-being. To live in this world is to walk a tightrope. As the subsequent verses illustrate with the story of Adam, a single misstep driven by appetite can plunge one from the purity of "milk" into the corruption of "blood."

مولانا در اینجا با لحنی هشدارآمیز، انسان را مستقیماً مخاطب قرار می‌دهد و به نقش ویرانگر نفس و امیال جسمانی اشاره می‌کند. در بیت پیشین، او «حلق و دهان» را چشم‌بندی معرفی کرد که مانع دیدن جهان معنا می‌شود. این بیت آن ایده را تشدید می‌کند.

«دهان» در اینجا نماد تمام خواسته‌های نفسانی است: از خوردن و نوشیدن بی‌رویه تا سخنان بیهوده و غیبت. مولانا این دهان را نه فقط یک عضو بدن، بلکه «دهانه‌ی دوزخ» می‌خواند؛ یعنی دروازه‌ای که انسان را به سوی عذاب و دوری از حقیقت می‌کشاند. هر لذت آنی و هر کلام ناپاکی که از این دهان سر می‌زند، گامی به سوی آتش است.

«جهان تو» نیز به دنیای شخصی هر فرد اشاره دارد که بر محور همین امیال جسمانی ساخته شده است. این دنیا همچون «برزخ» است. برزخ در لغت به معنای حائل و فاصله است و در اصطلاح به عالمی میان دنیا و آخرت گفته می‌شود. در اینجا مولانا از معنای لغوی آن استفاده می‌کند: دنیای مادی و نفسانی، پرده و مانعی است که میان انسان و «نور باقی» (که در بیت بعدی به آن اشاره می‌شود) قرار گرفته و اجازه نمی‌دهد حقیقت را آن‌گونه که هست، ببیند. این جهان، یک واقعیت موقت و حائل است، نه مقصد نهایی.