M3:196 — حیله‌ها و چاره‌جویی‌های تو / جذب ما بود و گشاد این پای تو

این بیت در ادامه‌ی داستان مردی است که از «الله» گفتن ناامید شده بود، زیرا پاسخی مستقیم (لبیک) نمی‌شنید. خضر در خواب به او توضیح می‌دهد که خودِ این میل به دعا و نیایش، نشانه‌ی پذیرفته شدن است. در این بیت، این نکته عمیق‌تر بیان می‌شود: تمام «حیله‌ها» و «چاره‌جویی‌ها»ی تو، یعنی همه‌ی تلاش‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و کوشش‌های معنوی‌ات برای نزدیک شدن به خدا، از ابتدا ابتکار تو نبوده است.

این‌ها در حقیقت «جذب ما» یعنی کشش و جاذبه‌ی الهی بوده است. این خداوند بود که تو را به سوی خود می‌کشید و همین کشش بود که پای تو را برای حرکت در این راه «گشود». به عبارت دیگر، توفیقِ عبادت و طلب، خود بزرگ‌ترین پاسخ و عنایت از سوی معشوق ازلی است. مولانا در اینجا رابطه‌ی علت و معلولی را معکوس می‌کند: ما فکر می‌کنیم که تلاش ما باعث جلب لطف خدا می‌شود، اما در حقیقت، لطف و کشش خداست که به ما اجازه‌ی تلاش کردن می‌دهد. این دیدگاه، غرور و خودبینی را از سالک می‌گیرد و او را به منشأ اصلی همه‌ی توفیقات، یعنی خداوند، متوجه می‌سازد.