Ler› Livro 5› A história da escrava que praticava a paixão com o burro da patroa, e o ensinara a praticar a paixão humana como cabras e ursos, e inseria uma cabaça no pênis do burro para que não ultrapassasse a medida. A patroa soube disso, mas não viu o detalhe da cabaça. Ela enviou a escrava para longe com um pretexto, e se uniu ao burro sem a cabaça, e pereceu em desgraça. A escrava voltou à noite e lamentou: “Ó minha vida e ó luz dos meus olhos, viste o pênis mas não viste a cabaça; viste o membro mas não viste o outro.” “Todo incompleto é amaldiçoado,” isto é, todo olhar e compreensão incompletos são amaldiçoados. Caso contrário, os incompletos em aparência física são misericordiados, não amaldiçoados. Leia: “Não há constrangimento para o cego.” Negou o constrangimento, e negou a maldição, e negou a censura e a ira.› Dístico 1392
M5:1392 — در ره نفس ار بمیری در منی / تو حقیقت دان که مثل آن زنی
M5:1392
Significado · به زبانِ تو — Sua língua · AI
این بیت به صراحت میگوید که اگر کسی در مسیر پیروی از نفس امّاره و خودبینی جان بدهد، سرنوشت حقیقیاش همچون مرگ خفتبار آن زن در داستان خواهد بود.
مولانا در این بیت، نتیجهگیری اخلاقی و عرفانی داستان تکاندهندهی کنیزک و خاتون را بیان میکند. داستان زنی که از روی حسادت و شهوترانی کور، بدون در نظر گرفتن عواقب و حدود، با خر جمع شد و به شکلی فجیع هلاک گردید، به یک تمثیل قدرتمند برای سرنوشت روح انسان تبدیل میشود.
«نفس» در اینجا همان نفس بهیمی یا حیوانی است که مولانا آن را به «خر نر» تشبیه کرده است. پیروی از این نفس، بدون مهار عقل و شرع (که در داستان به شکل «کدو» نمادپردازی شده)، انسان را به ورطهی هلاکت میکشاند. «مردن در راه نفس» صرفاً مرگ فیزیکی نیست، بلکه مرگ معنوی و روحانی است؛ یعنی تباه شدن انسانیت فرد در خودپرستی و شهوات.
عبارت کلیدی «در منی» به همین معنا اشاره دارد. «منی» یا خودبینی، ریشهی تمام خواستههای نفسانی است. کسی که زندگیاش صرفاً در خدمت «من» و ارضای بیحد و مرز آن باشد، در حقیقت روح خود را به دست نیرویی حیوانی و ویرانگر سپرده است. مرگ او، مانند مرگ آن زن، مرگی «با صد فضاحت» خواهد بود، چرا که او گوهر انسانیت خود را فدای شهوتی پست کرده است. این مرگ، شهادت در راه حق نیست، بلکه هلاکت در راه باطل است و در روز رستاخیز، این حقیقت زشت آشکار خواهد شد.
- نفس
- در اینجا، نفس امّاره؛ غریزه و امیال حیوانی و خودپرستانه در انسان.
- منی
- خودپرستی، خودبینی، اِگو.
- مثل
- مانند، شبیه.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.