Ler› Livro 6› O rato suplicava à rã: 'Não procures desculpas e não adies a realização desta minha necessidade, pois na demora há males, e o Sufi é filho do momento, e o filho não larga a mão do pai, e o pai compassivo do Sufi é o momento. Não o deixes precisar do amanhã, e o mantenha tão imerso no jardim de Sua rápida contabilidade que ele não espere o futuro como as pessoas comuns. Ele é um rio, não um tempo, pois 'Não há manhã junto a Deus, nem noite'. Passado, presente, eternidade e perpetuidade não existem lá. Adão não é anterior e o Dajjal não é posterior, pois essas formalidades estão no domínio da razão parcial, e o espírito animal não tem essas formalidades no mundo sem lugar e sem tempo. Portanto, ele é filho de um tempo em que nada se entende senão a negação da distinção dos tempos, assim como de 'Deus é Único' se entende a negação da dualidade, não a realidade da unicidade› Dístico 2719

M6:2719 — هین بیا ای جان جان و صد جهان / خوش غنیمت دار نقد این زمان

هین بیا ای جان جان و صد جهانخوش غنیمت دار نقد این زمان
✦ Renderizar este beyt em Português

M6:2719

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — de suas palestras gravadas sobre o Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: ای جانِ جان و صد جهانِ هستی، بیا! این دمِ کنونی را، این نقد را، به نیکویی غنیمت بدان و عزیز دار. معنا: این بیت فراخوانی است برای درک و قدردانی از حضور بی‌واسطه و نقدِ حق تعالی در لحظهٔ اکنون، و بهره‌برداری از این زمان حال به مثابهٔ گنجی گران‌بها.

شرح

مولانا، همچون بسیاری از عارفان، در این بیت بر اهمیت بی‌بدیل «حال» و «اکنون» تأکید می‌ورزد. این دعوت به غنیمت شمردن «نقد این زمان»، ریشه در بینش عمیق عرفانی دارد که حقیقت را در فراسوی زمانِ متصل می‌جوید، اما تجلی‌اش را در لحظهٔ حاضر می‌یابد. بحث «نقد» و «نسیه» در عرفان، تمایزی است میان تجربهٔ بی‌واسطهٔ الهی و وعده‌های مؤخرِ سعادت. زاهد، بهشت خود را به نسیه می‌فروشد و آن را به جهان دیگر حواله می‌دهد؛ حال آنکه عارف، بهشت خود را در همین دنیا و در همین «حال» می‌جوید و آن را «نقد» می‌یابد.

در مثنوی، این معنا بسط پیدا می‌کند. مولانا می‌گوید که از دیدگاه عاشق، حتی سیلی‌ای که از دست معشوق بخورد، نقد است و گوارا، چرا که نشانه‌ای از حضور بی‌واسطه اوست. «خاصه آن سیلی که از دست تو است / که قفا و سیلی‌اش مست تو است.» این سخن، پرده از حقیقتی مهم برمی‌دارد: برای عاشق، هر آنچه از دوست رسد، چه تلخ و چه شیرین، چون نشان از حضور او دارد، مطلوب است و نقد، و این حضورِ نقد، هزار بار بهتر از وعدهٔ حلوای نسیه است که شاید هرگز به دست نیاید.

دعوت به «جان جان و صد جهان»، خطاب به حضرت حق است؛ یعنی ای مبدأ هستی و ای آن که صد جهان در تو مستغرق است، تو که اکنون حاضری و در این لحظه حضور داری، تو را باید غنیمت شمرد. اینجاست که مولانا با حافظ هم‌نوا می‌شود که می‌گوید: «مرید پیر مغانم ز من مرنج ای شیخ / چرا که وعده تو کردی و او به جا آورد.» عارف، بهشت خود را نه در آیندهٔ موهوم، بلکه در حالِ خود و در همین جهان درک می‌کند و از آن بهره‌مند می‌شود.

این نقدِ زمان، به معنای نادیده گرفتن گذشته یا بی‌توجهی به آینده نیست، بلکه به معنای آن است که هرچه هست، در همین لحظهٔ حال رخ می‌دهد. رنج‌ها و بلاها، اگر از سرِ قضا و از دست دوست باشد، نقد حضور اوست و نباید از آن رو گرداند. حتی اگر حضور حق در قالب «تلخی» و «ظلمت» خود را نشان دهد، برای سالک آگاه، این تلخی نیز نشانه‌ای از حضور است و گنجینهٔ این زمان، همین تجلیِ بی‌واسطه است. این همان تفاوتی است که مولانا میان «دریغا» گویان و «اکنون» زیان قائل می‌شود؛ «دریغا» سرقت از حال و دل بستن به گذشتهٔ از دست رفته است، اما «نقد این زمان» زیستن در حضور و بی‌چشم‌داشت به وعده‌های فرداست. این غنیمت شمردنِ نقد، همان بصیرتی است که به آدمی اجازه می‌دهد تا حقیقت را در آشکارگی لحظهٔ حاضر دریابد و آن را به بهای وعده‌های دروغین از دست ندهد.

نکات کلیدی

  • حضور حق تعالی در همین لحظهٔ حال نقد و بی‌واسطه است.
  • تجربهٔ معنوی اکنون مهم‌تر از هر وعدهٔ سعادت در آینده است.
  • حتی بلاها و سختی‌ها اگر از دست دوست باشد، نقد حضور او و ارزشمند است.
  • زمان حال را غنیمت شمارید و از تعویق تجربهٔ معنوی بپرهیزید.
  • بهشت عارف در همین دنیا و در همین لحظه قابل دستیابی است، نه در آیندهٔ موعود.

Sources: d6-s63 · 44:55:00 d6-s63 · 47:38:00 d6-s63 · 49:54:00

❋

به زبانِ تو — Sua língua · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.